Fico wzywa Grupę Wyszehradzką do wspólnego sprzeciwu wobec ETS2
W niedzielę premier Słowacji Robert Fico wezwał państwa Grupy Wyszehradzkiej do skoordynowanego sprzeciwu wobec unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji ETS2. Zapowiedział starania o zwołanie spotkania szefów rządów V4 w sprawie wspólnego stanowiska. Podkreślił, że rozmowy w tej kwestii zamierza prowadzić także z premierem Polski.
Fico oznajmił, że choć nie rozmawiał jeszcze o ETS2 z liderem partii ANO tworzącym nowy rząd Czech, Andrejem Babiszem, spodziewa się jego poparcia dla inicjatywy współdziałania. W ocenie Ficy, gdy dojdzie do spotkania premierów Słowacji, Polski, Czech i Węgier w składzie Fico — Donald Tusk — Andrej Babisz — Viktor Orbán, możliwe będzie wypracowanie jednolitego stanowiska wobec systemu. „Kiedy państwa V4 występowały wspólnie, osiągały sukcesy w UE” — dodał premier, przywołując wcześniejszą współpracę w sprawie sprzeciwu wobec kwot imigranckich i obowiązkowego przyjmowania uchodźców.
Warto przeczytać: Praga: przyszły rząd Czech zapowiada odrzucenie paktu migracyjnego
Szef słowackiego rządu zwrócił się do ministra spraw zagranicznych Juraja Blanára o formalny wniosek do Węgier, które obecnie przewodniczą V4, o zwołanie spotkania premierów poświęconego ETS2. Równocześnie wyraził przekonanie, że w dyskusji o unijnych regulacjach możliwe jest znalezienie płaszczyzny rozmowy z Warszawą.
Kwestia ETS2 była omawiana podczas szczytu Rady Europejskiej w Brukseli w czwartek, 23 października. Premier Donald Tusk poinformował, że do konkluzji spotkania wpisano zapowiedź rewizji rozwiązań dotyczących ETS2. Według przekazu z Brukseli większość liderów UE opowiedziała się za większą elastycznością polityki klimatycznej i silniejszym uwzględnieniem konkurencyjności gospodarek europejskich.
W wypowiedziach z niedzieli Fico odniósł się również do wsparcia dla Ukrainy. Oświadczył, że Słowacja nie weźmie udziału w żadnym programie UE dotyczącym finansowania pomocy wojskowej dla tego państwa. Przypomniał plany wykorzystania w najbliższych latach zamrożonych rosyjskich aktywów na kwotę 140 mld euro, oceniając je krytycznie. „To największy błąd, jaki popełnia Wspólnota” — stwierdził, ponawiając deklarację, że jego rząd ograniczy wsparcie dla Ukrainy do pomocy humanitarnej i dostaw o charakterze niewojskowym oraz że nie zgadza się na wykorzystanie zamrożonych środków finansowych Rosji na pożyczki dla Kijowa.
Cele klimatyczne Unii Europejskiej
W kontekście polityki klimatycznej UE warto przypomnieć, że we wrześniu przyjęto nowy cel klimatyczny zakładający redukcję emisji gazów cieplarnianych o 90 proc. do 2040 r. Od 2027 r. zacznie obowiązywać system ETS2 obejmujący paliwa w transporcie, budownictwie i ogrzewaniu.
System ten wprowadzi dodatkowe koszty za każdą tonę wyemitowanego dwutlenku węgla, co przełoży się na ceny gazu, węgla i paliw płynnych. Według szacunków, w 2027 r. koszt gazu wzrośnie o ok. 25 zł/MWh, a w 2030 r. o ponad 47 zł/MWh. Cena tony węgla zwiększy się odpowiednio o 306 zł i 560 zł, a litr benzyny zdrożeje o 0,29 zł w 2027 r. i 0,54 zł w 2030 r. Olej napędowy podrożeje o 0,35 zł w 2027 r. i 0,65 zł w 2030 r. W dłuższej perspektywie, do 2050 r., wzrost cen będzie znacznie wyższy – np. gaz może kosztować więcej o ponad 419 zł/MWh, a tona węgla o niemal 5 tys. zł.
Konsekwencje dla gospodarstw domowych i przedsiębiorstw obejmują wyższe koszty energii i transportu, które mogą przełożyć się na wzrost cen żywności, usług oraz inflację. Polska Izba Gospodarcza Sprzedawców Węgla ocenia, że ETS2 może pogłębić ubóstwo energetyczne, szczególnie w państwach, w których wciąż powszechnie wykorzystuje się węgiel do ogrzewania. Wiceprezes Narodowego Banku Polskiego Marta Kightley stwierdziła w rozmowie z PAP, że „wejście w życie ETS2 będzie stanowić poważne zagrożenie dla kształtowania się inflacji”.
Równolegle przewidziane są mechanizmy wsparcia – m.in. dopłaty do modernizacji budynków, rozwoju odnawialnych źródeł energii, zakupu samochodów elektrycznych i pomp ciepła. Celem jest złagodzenie skutków transformacji i ułatwienie przejścia na zeroemisyjną gospodarkę.
Ponadto od 2028 r. wejdzie w życie zakaz instalacji pieców na gaz i węgiel dla budynków należących do państwa lub samorządów. Od 2030 r. zostanie wprowadzony zakaz montowania kotłów gazowych w nowych budynkach. Do 2040 roku te zmiany obejmą również budynki istniejące. Te zmiany będą niekorzystne dla wielu Polaków, którzy w ostatnim czasie skorzystali z programu „Czyste Powietrze” i wymienili swoje stare piece na instalacje gazowe. W całej Polsce z ogrzewania gazowego korzysta 2 mln gospodarstw domowych.
ETS2 obejmie również sektor transportu i budownictwa. Średnie gospodarstwo domowe emituje ok. 6 ton CO2 rocznie. Oznaczałoby to dodatkowy koszt w wysokości ok. 1,2 tys. zł rocznie.
„Dla przeciętnej polskiej rodziny (statystycznie średniej na bazie danych GUS) skumulowany dodatkowy koszt ETS2 w przypadku ogrzewania gazem wyniesie w latach 2027–2030: 6 338 zł, a w latach 2027–2035: 24 018 zł. W przypadku wykorzystania węgla będzie to odpowiednio 10 311 zł i 39 074 zł. Aby pokryć dodatkowe koszty związane z ETS2 przeciętna polska rodzina w 2027 r. w przypadku ogrzewania gazem będzie musiała wydać równowartość 45 proc. (w 2030 r. – 82 proc.) miesięcznego minimalnego wynagrodzenia, a w przypadku ogrzewania węglem 73 proc. (w 2030 r. – 134 proc.)” – czytamy w raporcie „Analiza wpływu ETS2 na koszty życia Polaków”.
Kolejną kwestią jest wymóg termomodernizacji budynków. W Polsce ponad 4 mln budynków wymaga docieplenia ścian, wymiany okien, instalacji nowych systemów grzewczych czy wykonanie audytów energetycznych.
Kresy.pl/teraz.sk/bankier.pl
