Ax-4: Uznański jednak nie poleci w niedzielę. Ekspertka: „Astronauci są szkoleni, żeby radzić sobie z napięciem”
NASA podjęła decyzję o wstrzymaniu długo oczekiwanego startu misji Axiom Mission 4 (Ax-4), której członkiem miał być polski astronauta Sławosz Uznański-Wiśniewski.
Lot na Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS), planowany na niedzielę 22 czerwca, został odwołany z powodu problemów technicznych w rosyjskim module serwisowym Zwiezda.
Decyzję podjęto mimo wcześniejszej naprawy wycieku powietrza w tylnej części 25-letniego modułu. Choć usterkę usunięto, stan elementu nadal budzi obawy. NASA tłumaczy, że potrzebuje więcej czasu na ocenę sytuacji i bezpieczeństwa ISS, zanim zdecyduje się na ponowną próbę startu. Stacja musi być rzeczywiście gotowa na przyjęcie dodatkowej załogi.
To kolejna zmiana terminu tej misji – pierwotnie start planowano na 10 czerwca, jednak został on przełożony ze względu na silne wiatry w korytarzu wznoszenia, a potem, w kolejnych dniach, z powodu wycieku tlenu w rakiecie Falcon 9.
Na razie nie wyznaczono nowej daty, choć NASA w komunikacie zapewnia, że „będzie dążyć do wyznaczenia nowego terminu startu w nadchodzących dniach”. Członkowie załogi pozostają w kwarantannie na Florydzie, gotowi do startu, gdy tylko ISS będzie gotowa ich przyjąć.
W składzie misji Ax-4 znajdują się: Peggy Whitson (USA, dowódczyni), Shubhanshu Shukla (Indie, pilot), Tibor Kapu (Węgry) i Sławosz Uznański-Wiśniewski jako specjalista misji z ramienia Europejskiej Agencji Kosmicznej.
Uznański zrealizuje na orbicie eksperymenty z polskiego programu IGNIS. To pierwszy tak duży polski program badawczy w kosmosie. Ma objąć eksperymenty z dziedzin medycyny, biologii, sztucznej inteligencji i technologii kosmicznych. – To dziejowa szansa dla Polski, żeby stać się poważnym graczem na globalnym rynku technologii kosmicznych – mówił wcześniej Uznański.
Astronauta nie ukrywał, że lot w kosmos wiąże się z ryzykiem. – To jak chodzenie po lodowcu – trzeba umieć czytać krajobraz i przygotować się na nieprzewidywalne – podkreślał.
Astronauci są szkoleni, żeby wytrzymać presję
Oczekiwanie na start misji kosmicznej, zwłaszcza gdy jego termin jest wielokrotnie przekładany, może być wyzwaniem psychologicznym. Z perspektywy psychologii motywacji takie przeciągające się oczekiwanie często obniża zaangażowanie i budzi niepewność. Jednak, jak podkreśla dr Ewa Szumowska z Instytutu Psychologii UJ, specjalistka w dziedzinie motywacji i wielozadaniowości, wiele zależy od rodzaju misji i poziomu motywacji. W przypadku silnie zinternalizowanych celów – czyli zgodnych z osobistymi wartościami i aspiracjami – przeszkody mogą wręcz motywację wzmacniać.
Mimo to, długotrwałe napięcie emocjonalne i poznawcze pozostaje obciążeniem. Astronauci są jednak specjalnie szkoleni, by radzić sobie z takimi warunkami. Pomaga im utrzymywanie rutyny, powtarzanie procedur, treningi oraz techniki zarządzania stresem. – To kluczowe elementy przygotowania do misji – zaznacza dr Szumowska.
Pomaga kwarantanna
Kwarantanna, w której przebywa załoga Ax-4 od końca maja, nie musi negatywnie wpływać na skupienie. – Przebywanie w grupie ludzi o podobnym poziomie zaangażowania i wspólnym celu pozwala podtrzymać motywację. Takie warunki sprzyjają utrzymaniu stanu gotowości – podkreśla.
Astronauci często funkcjonują na granicy tzw. ekstremalnego zaangażowania – całkowitego skupienia na jednym celu. Aby uniknąć wypalenia, stosują strategie równoważenia, które obejmują troskę o zdrowie psychiczne i emocjonalne. – W ich rutynie na pewno są przewidziane elementy chroniące przed przeciążeniem – podsumowuje ekspertka.
Misja nadal czeka na zielone światło.
