„Nie mieli już więcej odwagi najeżdżać ziem polskich”. 19 czerwca 1205 Leszek Biały rozgromił Rusinów pod Zawichostem
Bitwa pod Zawichostem, stoczona 19 czerwca 1205 roku, była jednym z najważniejszych starć okresu rozbicia dzielnicowego w Polsce. Wojska księcia Leszka Białego i jego brata Konrada Mazowieckiego pokonały w niej siły ruskie dowodzone przez księcia Romana halicko-włodzimierskiego.
Starcie zakończyło wyprawę Romana na ziemie polskie i stało się jednym z ważnych momentów w dziejach polsko-ruskiej rywalizacji o wpływy na pograniczu.
Spór o ziemie położone między Polską a Rusią sięgał jeszcze czasów pierwszych Piastów. Grody Czerwieńskie, opanowane przez księcia kijowskiego Włodzimierza, przez kolejne pokolenia pozostawały przedmiotem rywalizacji. O wpływy na tym obszarze zabiegali m.in. Bolesław Chrobry i Kazimierz Sprawiedliwy.
Pod koniec XII wieku ważną rolę w tej polityce zaczął odgrywać Roman Mścisławowicz. W 1199 roku Leszek Biały wsparł go w walce o Halicz. Roman został wówczas osadzony na tronie halickim i przez pewien czas pozostawał sojusznikiem książąt piastowskich. Z czasem jednak ten układ się rozpadł, a przyczyny zerwania przymierza nie są do końca jasne.
W 1205 roku Roman wyprawił się przeciwko ziemiom Leszka Białego. Według części przekazów ruska armia miała znaczną przewagę liczebną, choć dokładna liczba wojsk pozostaje przedmiotem dyskusji historyków. Polacy zdołali jednak szybko zorganizować obronę. Faktyczne dowództwo nad ich siłami przypisuje się wojewodzie mazowieckiemu Krystynowi.
Do bitwy doszło pod Zawichostem nad Wisłą. Wojska polskie uderzyły na oddziały ruskie w dogodnym momencie, wykorzystując trudności przeciwnika związane z przeprawą i ukształtowaniem terenu. Starcie zakończyło się klęską sił Romana.
Sam książę halicko-włodzimierski zginął na polu bitwy. Jego śmierć miała poważne konsekwencje polityczne, ponieważ otworzyła okres walk o schedę po nim. W rywalizację o wpływy w księstwie halicko-włodzimierskim zaangażowali się później zarówno Leszek Biały, jak i król Węgier Andrzej II.
Zwycięstwo pod Zawichostem wzmocniło pozycję Leszka Białego i Konrada Mazowieckiego, ale nie doprowadziło do trwałego opanowania Rusi Halickiej przez Piastów. Stało się jednak jednym z najgłośniejszych sukcesów militarnych Polski w okresie rozbicia dzielnicowego.
Bitwa była długo obecna w polskiej tradycji historycznej. Jan Długosz pisał w swoich „Rocznikach”: „Klęska zaś książęcia Romana i jego wojska Ruskim narodom i panom znacznie przytarła buty, że już odtąd nie śmieli Polski orężem zaczepiać”.
Czytaj też:
Korona Konrada Mazowieckiego? Czym jest klejnot z Płocka?
Piastowie pochodzą ze Szkocji?
Kresy.pl
