Ukraina zwiększy kontrolę nad wspólnotami religijnymi

Ukraiński rząd podjął decyzję o sprawdzaniu organizacji religijnych ws. powiązań z zagranicznymi strukturami, których działalność jest zakazana. Nowe regulacje mogą prowadzić do zakazu działalności Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego, którego podejrzewa się o współpracę z Rosją.

Decyzja została przyjęta przez Radę Ministrów 9 maja 2025 r. i zgodnie z treścią uchwały, specjalnie powołana grupa badawcza przy Państwowej Służbie ds. Polityki Etnicznej i Wolności Sumienia (PSPEWS) będzie odpowiedzialna za przeprowadzanie kontroli wśród organizacji religijnych działających na terenie Ukrainy.

Głównym celem działań jest zbadanie ewentualnych powiązań tych organizacji z zagranicznymi strukturami uznawanymi przez państwo ukraińskie za zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego. W uchwale zaznaczono, że kontrola organizacji religijnych nie jest jedynie kwestią przekonań religijnych, ale także ważnym aspektem bezpieczeństwa narodowego, szczególnie w obliczu globalnych zmian geopolitycznych.

Przewiduje się, że nowe prawo może prowadzić do zakazu działalności Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego, jeżeli zostaną potwierdzone jego związki z Patriarchatem Moskiewskim.

Nowe regulacje przewidują, że procedura kontroli może być inicjowana nie tylko przez PSPEWS, ale również przez inne organy władzy, organizacje społeczne oraz samych obywateli. W trakcie procesu badawczego PSPEWS może zwracać się do różnych instytucji państwowych, wykorzystywać opinie religioznawców oraz analizować źródła otwarte, takie jak media. Dopuszczalne jest także przeprowadzanie ankiet wśród przedstawicieli kontrolowanych organizacji religijnych, przy jednoczesnym protokołowaniu całego procesu. Tak szeroko zakrojone działania mają zagwarantować kompleksową analizę oraz integralność procedury.

Wypowiadając się na temat nowych przepisów, historyk i profesor Narodowego Uniwersytetu „Akademia Ostrogska”, Andrij Smirnow, podkreślił, że nowe regulacje mogą stanowić kluczowy krok ku zakazaniu działalności Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego. Smirnow zauważył, że dzięki nowym procedurom władze Ukrainy dysponują teraz jasnym mechanizmem umożliwiającym badanie powiązań organizacji religijnych ze strukturami zagranicznymi, których działalność jest w kraju ograniczona. Jak stwierdził profesor: „Teraz władze mają jasny mechanizm badania powiązań organizacji religijnych ze strukturami zagranicznymi, których działalność podlega ograniczeniom w Ukrainie”.

Wprowadzone regulacje mają również szerszy kontekst, ponieważ określają nową rolę państwa jako nadzorcy w stosunku do działalności organizacji religijnych. Władze przyjmują obowiązki nie tylko organizacyjne, ale także kontrolne, co ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa narodowego oraz suwerenności Ukrainy w sferze religijnej. W przypadku stwierdzenia naruszeń odpowiednie struktury religijne mogą być zamknięte, co jest postrzegane jako istotne dla ochrony interesów państwowych.

Przypominamy, że Rada Najwyższa Ukrainy zakazała działalności rosyjskich kościołów w swoim państwie, przyjmując w sierpniu 2024 r. ustawę „O ochronie porządku konstytucyjnego w sferze działalności organizacji religijnych”.

Parafie należące do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego mają dziewięć miesięcy na zakończenie działalności lub przeniesienie się do Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego. Część duchownych, która wcześniej odmówiła posłuszeństwa moskiewskiemu patriarsze, otrzymała również propozycję od patriarchy Konstantynopola dla stworzenia autokefalicznej, odrębnej struktury.

Jednym z powodów delegalizacji Kościoła miało być wspieranie inwazji na Ukrainę przez moskiewskiego patriarchę Cyryla I, który pochwalał wojnę i błogosławił walczących tam rosyjskich żołnierzy. Prezydent Wołodymyr Zełenski powiedział, że Rosja wykorzystuje Kościół do „tłumienia niezależności innych państw i ograniczania wolności obywateli”.

Biuro Rady Najwyższej przez długi czas nie publikowało na stronie internetowej parlamentu tekstu przyjętej ustawy i tabeli porównawczej poprawek do drugiego czytania. Zamiast tego Rada Najwyższa podkreśliła, że ​​ostateczna wersja tabeli porównawczej do projektu ustawy została przekazana do Głównego Departamentu Prawnego w celu rozpatrzenia.

Kresy.pl/ukrinform.ua