Papież Leon XIV i prawosławny metropolita Antoni rozmawiali o wojnie na Ukrainie
Papież Leon XIV spotkał się w Watykanie z metropolitą Antonim, jednym z najważniejszych hierarchów Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Tematem rozmów były relacje katolicko-prawosławne oraz wojna na Ukrainie.
W sobotę 26 lipca w Watykanie doszło do spotkania papieża Leona XIV z metropolitą Antonim, przewodniczącym Wydziału Zewnętrznych Stosunków Cerkiewnych Patriarchatu Moskiewskiego. Rozmowy odbyły się w siedzibie papieskiej podczas porannej audiencji, w której udział wzięło także pięciu innych wysokich rangą duchownych Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.
Jak przekazał Watykan, spotkanie dotyczyło m.in. wojny na Ukrainie oraz ogólnego stanu relacji katolicko-prawosławnych. W oświadczeniu opublikowanym przez Rosyjską Cerkiew Prawosławną podkreślono, że „podczas rozmowy poruszono wiele kwestii dotyczących stanu dialogu prawosławno-katolickiego, a także trwających konfliktów na świecie, w tym na Ukrainie i Bliskim Wschodzie”.
Było to pierwsze spotkanie metropolity Antoniego z nowo wybranym papieżem. Czterdziestoletni hierarcha pełni funkcję szefa departamentu ds. stosunków zagranicznych Patriarchatu Moskiewskiego od czerwca 2022 r. W tej roli wielokrotnie spotykał się wcześniej z papieżem Franciszkiem, ostatnio w lipcu ubiegłego r.
Od chwili objęcia pontyfikatu w maju br., papież Leon XIV wielokrotnie apelował o zakończenie trwających konfliktów zbrojnych. W trakcie wizyty prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego w Watykanie, Leon XIV zadeklarował gotowość Stolicy Apostolskiej do organizacji rozmów pokojowych pomiędzy Rosją a Ukrainą. Inicjatywa ta nie spotkała się jednak z uznaniem władz rosyjskich, które wyraziły wątpliwości co do neutralności Watykanu, wskazując, że państwo to znajduje się na terytorium Włoch – członka NATO i państwa wspierającego Ukrainę.
Relacje między Kościołem katolickim a Rosyjskim Kościołem Prawosławnym uległy pogorszeniu po rozpoczęciu rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Patriarcha Cyryl, zwierzchnik Cerkwi Prawosławnej w Moskwie, otwarcie wspierał działania wojenne Kremla, co wpłynęło negatywnie na postrzeganie tej instytucji w kontekście ekumenicznym.
W trakcie sobotniego spotkania przekazano również gratulacje patriarchy Cyryla dla papieża Leona XIV z okazji jego wyboru. W odpowiedzi papież wyraził „wdzięczność Jego Świątobliwości patriarsze Cyrylowi za życzenia i podkreślił wagę rozwijania stosunków z Rosyjskim Kościołem Prawosławnym”.
Spotkanie zostało zaplanowane na podstawie rozmowy telefonicznej z 4 czerwca między papieżem Leonem XIV a prezydentem Rosji Władimirem Putinem. W trakcie tej rozmowy Kreml wezwał Watykan do odegrania bardziej aktywnej roli w obronie „wolności religijnej” na Ukrainie, zwłaszcza w odniesieniu do powiązanego z Moskwą Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego.
Rosja od dłuższego czasu oskarża Ukrainę o tłumienie wolności religijnej poprzez delegalizację Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego powiązanego z Moskwą. Władze ukraińskie zarzucały temu kościołowi kontynuowanie relacji z Rosją w trakcie trwającej wojny. Równocześnie ukraińscy urzędnicy wskazywali, że rosyjska okupacja części Ukrainy doprowadziła do masowych zniszczeń kościołów, porwań lub zabójstw duchownych oraz represji wobec niezależnych kościołów i religii mniejszościowych.
Rosyjski Kościół Prawosławny pozostaje ściśle powiązany z rządem rosyjskim, a patriarcha Cyryl wielokrotnie deklarował poparcie dla rosyjskiej inwazji na Ukrainę. W czasie trwającej okupacji Rosyjska Cerkiew Prawosławna miała przejąć 1600 ukraińskich parafii. Jednocześnie, jak informuje Watykan, podczas rozmowy z Putinem papież podkreślił wagę dialogu i wolności religijnej.
Przypominamy, że Rada Najwyższa Ukrainy zakazała działalności rosyjskich kościołów w swoim państwie, przyjmując w sierpniu 2024 r. ustawę „O ochronie porządku konstytucyjnego w sferze działalności organizacji religijnych”. Parafie należące do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego mają dziewięć miesięcy na zakończenie działalności lub przeniesienie się do Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego. Część duchownych, która wcześniej odmówiła posłuszeństwa moskiewskiemu patriarsze, otrzymała również propozycję od patriarchy Konstantynopola dla stworzenia autokefalicznej, odrębnej struktury.
Kilka tygodni wcześniej, 9 lipca, papież Leon XIV spotkał się w Castel Gandolfo z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim przed Konferencją na temat Odbudowy Ukrainy, współorganizowaną przez Włochy i Ukrainę. Podczas tego spotkania omawiano kwestie wojny oraz „pilnej potrzeby sprawiedliwego i trwałego pokoju”, jak wynika z oświadczenia Watykanu. Zełenski nazwał rozmowę „wielkim zaszczytem” i podziękował papieżowi za wsparcie oraz wysiłki na rzecz pokoju.
Kresy.pl/vaticannews.va
