Bitwa pod Czarnobylem. 27 kwietnia 1920 polska Marynarka Wojenna odniosła swoje pierwsze wielkie zwycięstwo [+ FOTO]
Zanim w Czarnobylu powstała elektrownia jądrowa, stał się on miejscem wielkiego zwycięstwa polskich marynarzy.
To właśnie tam Flotylla Rzeczna Polskiej Marynarki Wojennej, znana powszechnie jako Flotylla Pińska, 27 kwietnia 1920 roku rozgromiła siły bolszewickie, torując sobie drogę na Dniepr i otwierając nowe możliwości dla polskiej ofensywy kijowskiej. Bitwa trwała 12 godzin.
Flotylla Pińska została utworzona 19 kwietnia 1919 roku w Pińsku z inicjatywy generała Antoniego Listowskiego oraz porucznika marynarki Jana Giedroycia. Początkowo składała się z czterech poniemieckich uzbrojonych motorówek: „Listowczyka”, „Lecha”, „Lizdejki” i „Laudy”. Powstała z konieczności działania na terenach wodnych Polesia – trudnych, bagnistych i nieprzejezdnych dla tradycyjnych jednostek wojskowych. „W czasie roztopów wiosennych 1919 roku błota pińskie wyglądały jak morze. Gdzieniegdzie tylko wyłaniały się jak wyspy nieznaczne piaszczyste wzgórza, a na nich wsie” – wspominał baron Karol Taube, jeden ze współtwórców Flotylli.
Flotylla Pińska szybko stała się kluczowym wsparciem wojsk lądowych, uczestnicząc w rozpoznaniu, walkach desantowych i zdobywaniu ważnych punktów strategicznych, jak Horodyszcze czy Mozyrz.
Przełomowym momentem w jej rozwoju było zajęcie przez Wojsko Polskie Mozyrza, gdzie znajdowała się baza sowieckiej flotylli. Przejęto 22 statki parowe, w tym 3 opancerzone, 10 łodzi motorowych i 80 jednostek pomocniczych. Do obsadzenia tych jednostek wysłano 4 oficerów i 80 marynarzy z batalionu morskiego, 36 marynarzy z Oddziału Zapasowego w Modlinie oraz 22 oficerów i 162 marynarzy z Kadry Marynarki Wojennej w Toruniu.
Wiosną 1920 roku Flotylla, licząca już 24 oficerów i 350 marynarzy, odegrała kluczową rolę podczas ofensywy kijowskiej. Współdziałając z 9 Dywizją Piechoty płk. Władysława Sikorskiego oraz grupą mjr. Jaworskiego, polscy marynarze otrzymali zadanie oczyszczenia dorzecza Prypeci i zdobycia portu w Czarnobylu.
W 1920 roku Czarnobyl był niewielkim, lecz strategicznie ważnym portowym miasteczkiem nad Prypecią. Stanowił kluczowy węzeł transportowy i bazę flotylli rzecznej. Polskie siły, w skład których wchodził okręt „Pancerny 1”, motorowa łódź pancerna „MP1” oraz trzy uzbrojone motorówki, stanęły naprzeciw 12 bolszewickim jednostkom Flotylli Dnieprzańskiej.
Walki na Prypeci były zażarte i trwały łącznie 12 godzin. W decydującym momencie polska artyleria zatopiła rosyjską kanonierkę „Gubitielnyj”, a uszkodzenia odniesione przez kolejne jednostki bolszewickie zmusiły je do odwrotu. Port w Czarnobylu został zdobyty wraz z cennym sprzętem – sześcioma statkami, sześcioma pogłębiarkami, ośmioma motorówkami i warsztatami portowymi.
Czytaj też: Zanim powstała Flotylla Pińska. Flotylla Wiślana 1918
Monitory rzeczne i motorówki Flotylli Pińskiej na rzece, fot. NAC.
Bitwa pod Czarnobylem stała się największym sukcesem Flotylli Pińskiej w całej wojnie polsko-bolszewickiej. Wydarzenie to uhonorowano umieszczeniem daty „Czarnobyl 27 IV 1920 r.” na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie. Sama rocznica stała się świętem Flotylli Pińskiej, obchodzonym z wielką dumą w II Rzeczypospolitej.
Powstanie Flotylli Pińskiej i jej zwycięstwa pokazały, jak ważną rolę w odzyskaniu niepodległości odegrały siły marynarki śródlądowej. Jeszcze przed uzyskaniem dostępu do Bałtyku w 1920 roku Polska Marynarka Wojenna, tworzona od 1918 roku pod kierunkiem pułkownika Bogumiła Nowotnego, rozwijała swoje siły głównie na rzekach i jeziorach. Wiktoria pod Czarnobylem stała się symbolem skuteczności i ducha walki polskich marynarzy.
Zobacz, jak wyglądała polska Flotylla Rzeczna:
Czytaj też: Polskie Polesie umarło
Kresy.pl / Przystanek Historia / Muzeum Marynarki Wojennej
