Ukraina kupuje nowe myśliwce Gripen i otrzymuje 16 starszych modeli. Docelowo chce 150 maszyn
Premier Szwecji Ulf Kristersson ogłosił w czwartek, że Ukraina kupi od Sztokholmu do 20 myśliwców Gripen, a także otrzyma w ramach darowizny 16 starszych samolotów. Oba kraje rozpoczęły negocjacje w sprawie zakupu do 150 samolotów w październiku 2025 roku. Dostawy mają zostać rozłożone na najbliższe 10–15 lat.
W czwartek premier Szwecji Ulf Kristersson gościł prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego, a jednym z głównych tematów wizyty były myśliwce Gripen. W bazie lotniczej w Uppsali Kristersson poinformował, że Ukraina planuje zakup 20 nowych myśliwców Saab JAS 39 Gripen E, a Szwecja zamierza przekazać jej 16 używanych maszyn Gripen C/D.
Ogłoszenie jest kontynuacją współpracy rozpoczętej listem intencyjnym podpisanym przez Ukrainę i Szwecję w 2025 roku. Dokument może być podstawą przyszłego porozumienia obejmującego od 100 do 150 samolotów Gripen. Dostawy nowszego modelu mają rozpocząć się dopiero za kilka lat.
Szef szwedzkiego rządu poinformował, że Ukraina uznała Gripena za priorytetowy wybór dla swoich sił powietrznych w perspektywie długoterminowej. Dodał, że trwają negocjacje dotyczące zakupu samolotów Gripen E, a ich dostawy mogą rozpocząć się w 2030 roku.
Szwecja zamierza przekazać Ukrainie 16 samolotów Gripen C/D używanych obecnie przez szwedzkie siły powietrzne. Dostawy mają ruszyć na początku 2027 roku, po sfinalizowaniu przez Kijów umowy zakupu i uzyskaniu wymaganych zgód eksportowych.
Unijna pomoc przy zakupie myśliwców
Zełenski przekazał, że Ukraina przeznaczyła 2,5 mld euro z unijnego pakietu pożyczkowego na samoloty. Środki mają pochodzić z unijnego mechanizmu pożyczki dla Ukrainy.
Przypomnijmy, że 4 lutego państwa członkowskie UE osiągnęły porozumienie w sprawie pakietu finansowego dla Ukrainy o wartości 90 mld euro, przekazywanego w formie pożyczki. W tym samym uzgodnieniu 60 mld euro przypisano do wsparcia wojskowego, a 30 mld euro do potrzeb budżetowych oraz działań reformatorskich
Ukraińskie myśliwce i przyszłe zakupy
Transfer starszych modeli C/D ma być rozwiązaniem pomostowym dla ukraińskiej obrony powietrznej. Ukraińskie lotnictwo korzysta obecnie z samolotów produkcji sowieckiej oraz zachodnich maszyn, w tym amerykańskich F-16 i francuskich Mirage 2000.
W listopadzie 2025 roku prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski i prezydent Francji Emmanuel Macron podpisali deklarację intencji dotyczącą wzmocnienia ukraińskiego lotnictwa i obrony powietrznej, obejmującą możliwość przyszłych kontraktów na około 100 francuskich myśliwców Rafale.
Ukraińskie Siły Powietrzne wskazywały, że szwedzkie myśliwce są tańsze od porównywalnych ofert, tańsze w utrzymaniu i mogą zostać łatwo zintegrowane z ukraińskim systemem lotniczym.
Gripen E i jego możliwości
Gripen to rodzina wielozadaniowych myśliwców opracowanych przez szwedzką firmę Saab. Gripen E, oznaczany także jako Saab JAS 39E, jest nowoczesnym wielozadaniowym samolotem bojowym przeznaczonym do wykonywania misji w powietrzu, na lądzie i na morzu. Maszyna jest zdolna do przechwytywania celów oraz precyzyjnego rażenia obiektów przeciwnika.
Wersję Gripen E wyposażono w systemy walki elektronicznej, radar AESA Raven ES-05, , silnik General Electric F414G oraz panoramiczny wyświetlacz kokpitu.
Szwedzka maszyna może także wykorzystywać zachodnie pociski powietrze-powietrze Meteor o zasięgu ponad 100 km. Uzbrojenie to daje Gripenowi przewagę nad większością rosyjskich samolotów. Może przenosić także uzbrojenie NATO, w tym pociski IRIS-T, AIM-9 Sidewinder i AIM-120 AMRAAM.
Kresy.pl/government.se
