Order Virtuti Militari na ukraińskiej aukcji. IPN podał nowe informacje

Na ukraińskim portalu aukcyjnym wystawiono krzyż Orderu Wojennego Virtuti Militari przypisany kpt. Juliuszowi Romanowi Heinzlowi, zamordowanemu przez NKWD w 1940 roku. Pracownikom Narodowego Instytutu Pamięci Narodowego udało się skontaktować z rodziną kpt. Heinzla, a sprawa jest również wyjaśniana z udziałem ukraińskich służb.

W środę na jednym z ukraińskich portali aukcyjnych wystawiono krzyż Orderu Wojennego Virtuti Militari przypisany kpt. Juliuszowi Romanowi Heinzlowi, zamordowanemu przez NKWD wiosną 1940 roku, co wywołało natychmiastową reakcję Instytutu Pamięci Narodowej oraz polskiej placówki dyplomatycznej w Kijowie.

⚠️ Order polskiego oficera zamordowanego w 1940 r. znajduje się w rękach rodziny.

➡️ Dzięki nagłośnieniu sprawy pojawienia się na jednym z ukraińskich portali internetowych oferty sprzedaży Orderu Wojennego Virtuti Militari, którym był odznaczony żołnierz WP zamordowany przez… pic.twitter.com/IAxbkxgBQy

— Instytut Pamięci Narodowej (@ipngovpl) March 18, 2026

Na podstawie numeru widniejącego na odznaczeniu eksperci Instytutu Pamięci Narodowej zidentyfikowali osobę, której order przypisano. „To kapitan Juliusz Roman Heinzel, potomek zasłużonych dla Łodzi fabrykantów pochodzących z Niemiec, bohater wojny z bolszewikami” — przekazał IPN.

Sprawa dotyczyła orderu wojskowego przypisanego oficerowi Wojska Polskiego zamordowanemu przez NKWD, a stan wystawionego egzemplarza początkowo budził podejrzenia co do jego pochodzenia. Instytut Pamięci Narodowej uznał samą ofertę sprzedaży za skandaliczną i zaapelował do właściciela odznaczenia o przekazanie go władzom Rzeczypospolitej Polskiej, a do administratora portalu o natychmiastowe zamknięcie aukcji.

Po nagłośnieniu sprawy z Instytutem skontaktował się przedstawiciel rodziny kpt. Heinzla, co pozwoliło ustalić dalsze okoliczności. „Dzięki nagłośnieniu sprawy pojawienia się na jednym z ukraińskich portali internetowych oferty sprzedaży Orderu Wojennego Virtuti Militari, którym był odznaczony żołnierz WP zamordowany przez NKWD w 1940 r., udało się ustalić, że prawdziwy order znajduje się w rękach rodziny” — przekazał Instytut.

„Zatem oferowany egzemplarz może być wtórnikiem, lub falsyfikatem, stanowiącym próbę oszustwa” — dodano. „Osoba ta potwierdziła, że oryginał odznaczenia znajduje się w rękach rodziny. Zatem najprawdopodobniej na portalu internetowym został wystawiony na sprzedaż order, który jest tak naprawdę falsyfikatem” — powiedział rzecznik IPN dr Rafał Kościański.

Równolegle działania podjęła Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Kijowie. Chargé d’affaires Piotr Łukasiewicz poinformował, że placówka współpracuje z odpowiednimi instytucjami po stronie ukraińskiej. „Placówka pozostaje w stałym kontakcie z ukraińskimi służbami oraz właściwymi instytucjami i prowadzi działania mające na celu wyjaśnienie okoliczności tej sprawy oraz zabezpieczenie odznaczenia. Sprawdzimy jego autentyczność” — poinformował chargé d’affaires Piotr Łukasiewicz.

Polska placówka zaapelowała również o powstrzymanie się od udziału w aukcji oraz o weryfikowanie informacji i rozpowszechnianie wyłącznie oficjalnych komunikatów. Jednocześnie z wypowiedzi przedstawiciela IPN wynikało, że na rynku funkcjonuje wiele podobnych podróbek, choć w przeszłości zdarzały się również aukcje, na których oferowano autentyczne pamiątki po ofiarach II wojny światowej.

Kim był kapitan Juliusz Roman Heinzel

W okresie międzywojennym kapitan Heinzel dowodził jednym ze szwadronów 16. Pułku Ułanów Wielkopolskich. Za męstwo na polu walki został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 i Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

We wrześniu 1939 roku kapitan Heinzel wrócił do czynnej służby wojskowej, po czym trafił do sowieckiej niewoli. Z obozu w Starobielsku został przewieziony do Charkowa, gdzie wiosną 1940 roku został zamordowany w piwnicach więzienia NKWD i pogrzebany w pobliżu wsi Piatichatki.

Od 17 czerwca 2000 roku kapitan Heinzel spoczywa na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie.

Historia samego orderu sięga 1792 roku, kiedy po bitwie pod Zieleńcami ustanowił go król Stanisław August Poniatowski. Dewiza „Virtuti Militari” oznacza „Męstwu Żołnierskiemu” i „Cnocie Żołnierskiej”. Po odzyskaniu niepodległości odznaczenie przywrócono w 1918 roku, a zasady jego nadawania uregulowała ustawa z 1 sierpnia 1919 roku. Virtuti Militari pozostaje najwyższym odznaczeniem wojskowym w Polsce, przyznawanym za wyjątkowe męstwo i odwagę na polu walki.

Kresy.pl/X