NIK krytycznie o Wieloletnim Programie Inwestycji Kolejowych. „Nie wykorzystano ponad 11 mld zł”

Do końca 2015 r. nie zakończono niemal połowy ze 153 projektów ujętych w Wieloletnim Program Inwestycji Kolejowych i nie wykorzystano ponad 11,3 mld zł zaplanowanych w 2011 r. ze środków unijnych na infrastrukturę kolejową – wynika z kontroli NIK.

Według NIK, do końca 2015 roku nie zakończono niemal połowy ze 153 projektów ujętych w Wieloletnim Programie Inwestycji Kolejowych. Nie wykorzystano ponad 11,3 mld zł zaplanowanych w 2011 roku ze środków unijnych na infrastrukturę kolejową. Choć w tym czasie wydano miliardy złotych na modernizację oraz budowę linii i stacji kolejowych, to dla pasażerów niewiele się zmieniło. Pociągi wciąż nie rozwijają dużych prędkości na trasach.

Celem Wieloletniego Programu Inwestycji Kolejowych (WPIK) była modernizacja oraz budowa linii i stacji kolejowych wraz z budowlami inżynierskimi, urządzeniami zasilania, zabezpieczenia ruchu, łączności i sygnalizacji. Sam program nie został dostosowany do możliwości PKP PLK S.A. Zakres ujętych w nim zadań inwestycyjnych okazał się niemożliwy do wykonania w ustanowionych terminach. Ponadto, minister przedłożył Program do uchwalenia przez Radę Ministrów bez niezbędnych uzgodnień międzyresortowych, w tym w zakresie finansowania. Co więcej, Wieloletni Program oparto na niezweryfikowanym przez Ministra i niezgodnym ze stanem faktycznym oświadczeniu spółki PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., która twierdziła, że od 2011 r. była ona organizacyjnie i technicznie w pełni przygotowana do rozpoczęcia i zrealizowania Programu. Z kolei konieczność dostosowania założeń do możliwości realizacyjnych PKP doprowadziła do pięciokrotnej zmiany Programu w ciągu czterech kolejnych lat (2012-2015).

Wyniki kontroli NIK wskazują, że PKP PLK S.A. nie osiągnęła w pełni podstawowych celów sformułowanych w Wieloletnim Programie Inwestycji Kolejowych. Przede wszystkim nie uzyskano pełnej interoperacyjności na liniach sieci TEN-T (Transeuropejska Sieć Transportowa), nie uzyskano także pełnego dostosowania infrastruktury kolejowej do standardów określonych umowami o międzynarodowych liniach kolejowych (AGC i AGTC).

Zróżnicowany był poziom realizacji założonych w Programie wskaźników i mierników: od 35 proc. (uzyskana długość występowania maksymalnej prędkości 200 km/h) do 90 proc. (zrealizowana długość torów szlakowych i głównych zasadniczych). Wykonano m.in. 83 proc. zaplanowanej liczby obiektów inżynieryjnych oraz uzyskano zwiększenie prędkości pociągów o co najmniej 30 km/h na ponad połowie zaplanowanej długości torów. 90 proc. planu przekroczyła jedynie liczba wykonanych skrzyżowań i długość torów szlakowych z dopuszczalnym naciskiem osi 221 kN. Pełna realizacja zadań zaplanowanych w Programie nie powiodła się.

Łącznie, do końca 2015 roku w ramach Programu nie zrealizowano zaplanowanych m.in. 490 km linii kolejowych, 625 km torów szlakowych i głównych zasadniczych oraz 586 km. Z kolei na długości 649 km nie uzyskano możliwości osiągania maksymalnej prędkości 160 km/h, a na długości 330 km – maksymalnej prędkości 200 km/h.

Według NIK, na realizację infrastruktury kolejowej z perspektywy finansowej 2007-2013 nie wykorzystano łącznie 11,3 mld zł zaplanowanych ze środków UE. Te pieniądze pozwoliłyby na zmodernizowanie ok. 1650 km linii kolejowych wraz z infrastrukturą towarzyszącą. W latach 2011-2015 modernizacja 1 km linii kolejowej kosztowała średnio ok. 6,85 mln zł. Zaznaczono również, że Minister właściwy ds. transportu, pomimo wiedzy o nieprawidłowościach występujących od początku Programu i zagrożeń związanych z jego realizacją, nie podejmował skutecznych działań w celu ich eliminacji. Do maja 2013 roku rząd nie został poinformowany o opóźnieniach i zagrożeniach w realizacji Programu.

W wyniku kontroli wybranych inwestycji objętych WPIK ustalono, że łączna kwota dodatkowych kosztów ich realizacji, poniesionych na skutek błędów w dokumentacji, opóźnień w przekazaniu placu budowy, wydłużenia czasu realizacji inwestycji, zapłaty roszczeń podwykonawców oraz odsetek od nieterminowo dokonywanych płatności, wyniosła łącznie prawie 80 mln zł. Z kolei na dzień zakończenia kontroli PKP PLK S.A. szacowały możliwy dalszy wzrost kosztów tych inwestycji o kwotę prawie 368 mln zł.

Największe trudności spółka PKP PLK miała z realizacją projektów dużych, o wartości powyżej 1 mld zł każdy. Do końca 2015 roku zrealizowano tylko połowę z nich.

Przeczytaj także:

NIK: zakup Pendolino był bez sensu

Kontrola Najwyższej Izby Kontroli ws. zatrudniania Ukraińców

Kresy.pl / rynek-kolejowy.pl