Gmina z województwa warmińsko-mazurskiego ma nową nazwę – Bratian
Od 1 stycznia 2026 roku gmina wiejska Nowe Miasto Lubawskie w województwie warmińsko-mazurskim funkcjonuje pod nową nazwą – Bratian. Decyzja samorządu ma zakończyć wieloletnie problemy z rozróżnianiem dwóch sąsiadujących jednostek administracyjnych – gminy miejskiej i wiejskiej o tej samej nazwie – oraz “wzmocnić lokalną tożsamość mieszkańców”.
Jak podkreślają władze samorządowe, istnienie dwóch gmin Nowe Miasto Lubawskie przez lata generowało liczne trudności praktyczne. Dochodziło m.in. do pomyłek w korespondencji urzędowej, błędów w dokumentach czy nieporozumień w kontaktach z instytucjami zewnętrznymi.
– To dla nas nowy rozdział. Liczymy, że nowa nazwa pozwoli lepiej identyfikować i promować gminę, a jednocześnie będzie wyraźnym nawiązaniem do naszej historii i korzeni – powiedział w rozmowie z PAP wójt gminy Tomasz Waruszewski.
Wybór nazwy Bratian nie był przypadkowy. To miejscowość o bogatej historii, sięgającej pierwszej połowy XIV wieku, która przez wieki pełniła funkcję ważnego ośrodka administracyjnego. W czasach krzyżackich urzędował tu wójt, a po II pokoju toruńskim Bratian stał się siedzibą starostów królewskich. Z miejscowością związany był m.in. ród magnacki Działyńskich, zarządzający starostwem do początku XVIII wieku.
Nazwa Bratian ma również głębokie znaczenie kulturowe. Według tradycji i przekazów kronikarskich, m.in. Kacpra Hennebergera, wywodzi się ona od „brata Jana z Sandomierza” – polskiego rycerza, który w XIII wieku służył Krzyżakom i otrzymał te ziemie w nagrodę. Ludowe podania mówią, że miejscowa ludność mawiała „idę do brata Jana”, co z czasem – poprzez zmiany fonetyczne – przekształciło się w nazwę Bratian.
Pierwsza wzmianka o Bratianie pojawia się w źródłach z 1343 roku, w dokumencie wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Ludolfa Königa. Badacze, w tym prof. Milewski, wskazują jednoznacznie na polskie pochodzenie nazwy, podkreślając, że nie ma ona ani pruskich, ani czysto niemieckich korzeni, lecz jest adaptacją polskiej formy używanej przez zakon.
Sąsiadujące Nowe Miasto Lubawskie niedługo po bitwie pod Grunwaldem miasto zostało opanowane przez wojska króla Władysława Jagiełły, jednak na mocy I pokoju toruńskiego z 1411 roku powróciło w skład państwa zakonu krzyżackiego. W 1440 roku miasto było współzałożycielem antykrzyżackiego Związku Pruskiego. W 1454 roku mieszczanie wypędzili z miasta Krzyżaków. W 1468 roku zostało przyłączone do Królestwa Polskiego, w zamian za Nidzicę.
Zanim doszło do formalnej zmiany nazwy, w gminie przeprowadzono konsultacje społeczne. Wzięło w nich udział ponad 36 procent mieszkańców, z czego ponad 67 procent opowiedziało się za zmianą. Przeciw było 28 procent uczestników, a 4 procent wstrzymało się od głosu.
Zmiana została wprowadzona na mocy rozporządzenia Rady Ministrów, wydanego w lipcu 2025 roku, po pozytywnej rekomendacji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Jak zaznacza wójt, tego typu decyzje w skali kraju zapadają rzadko – średnio raz na kilka lat.
Jeszcze przed końcem roku samorząd zadbał o wymianę tablic na budynkach urzędu i jednostek podległych, aktualizację pieczątek, adresów internetowych oraz poczty elektronicznej. Zmiany zostały również uwzględnione w systemach nawigacyjnych, w tym w Google Maps. Radni przyjęli także uchwały zmieniające nazwy instytucji gminnych, takich jak ośrodek pomocy społecznej czy centrum kultury.
Uroczyste podkreślenie tego historycznego momentu zaplanowano na 2 stycznia, kiedy odbyła się nadzwyczajna sesja rady gminy z udziałem przedstawicieli władz wojewódzkich i parlamentarzystów.
– Chcemy zaakcentować wagę tego wydarzenia i podsumować drogę, która doprowadziła nas do zmiany nazwy. To ważny moment dla całej wspólnoty samorządowej – podkreślił wójt Tomasz Waruszewski.
Nowa nazwa ma nie tylko porządkować kwestie administracyjne, ale także stać się impulsem do promocji gminy i budowania silniejszej, historycznie zakorzenionej tożsamości lokalnej.
