Tysiącletnia forma do biżuterii znaleziona pod Mińskiem. Prawdopodobnie należała do Wikingów [+FOTO]
Podczas tegorocznych wykopalisk na grodzisku Mieńka, uznawanym przez białoruskich badaczy za protoplastę Mińska, archeolodzy z Instytutu Historii Narodowej Akademii Nauk Białorusi natrafili na unikatowy zabytek – kamienną formę odlewniczą z X–XI wieku.
Znalezisko ogłoszono 4 sierpnia na kanale Telegram Instytutu. Przedmiot odkryto na terenie tzw. „małego grodziska”.
Kompleks archeologiczny w miejscowości Haradziszcza nad rzeką Mieńką w obwodzie mińskim to pozostałości jednego z największych średniowiecznych ośrodków na Białorusi. Zespół składa się z tzw. „małego” i „dużego” grodziska oraz czterech przyległych osad. Badacze przypuszczają, że to właśnie tutaj narodził się dawny Mińsk, zanim lokowano go w obecnym miejscu.
Pod koniec lipca zakończyły się wykopaliska na większym grodzisku i zaczęły na mniejszym. Forma odlewnicza została znaleziona niedługo po rozpoczęciu nowego etapu badań.
Czytaj też: Od Lędzan do Lachów, od Dulebów do Wołyńców. Pograniczny tygiel przed tysiącem lat
Forma zachowała się w znakomitym stanie. Z jednej strony służyła do odlewania lunuli – ozdób w kształcie półksiężyca, z drugiej – trapezoidalnych zawieszek. Odkrycie dowodzi, że biżuterię, którą dotąd uznawano za importowaną, wykonywano lokalnie, na terenie grodziska. – To jedno z najważniejszych znalezisk – podkreśla kierownik prac, doc. Andrej Wajciachowicz.
Wkrótce przeprowadzone zostaną analizy chemiczne znaleziska, które ustalą, z jakimi metalami szlachetnymi pracowano w średniowiecznych warsztatach.
Kompleks Mieńka w X stuleciu leżał najprawdopodobniej na terenie księstwa połockiego, podległego wówczas Waregom i Rusi Kijowskiej. Odkrycia ostatnich lat wskazują, że rzeczywiście istniały tu silne wpływy skandynawskie. Natrafiono m.in. na wikińską biżuterię i elementy uzbrojenia. Choć oficjalne komunikaty białoruskich archeologów unikają podkreślania związków z Kijowem, chętnie wskazują podobieństwa do znalezisk ze Starej Ładogi – ośrodka Wikingów na terenie dzisiejszej Rosji.
W poprzednim sezonie w „dużym grodzisku” wydobyto m.in. dębową belkę z rzeźbioną głową ptaka lub smoka, żelazne narzędzia, elementy uprzęży końskich, ozdoby ze srebra i brązu, arabskie dirhemy, ciężarki kupieckie i plomby towarowe, świadczące o rozwiniętym handlu.
Zgromadzone dowody sugerują, że w X–XI wieku Mieńka była prężnym ośrodkiem rzemieślniczym z warsztatami jubilerskimi, garncarskimi i kamieniarskimi. Mieszkańcy utrzymywali dalekosiężne kontakty handlowe, a część z nich mogła mieć skandynawskie korzenie.
Odkrycie kamiennej formy odlewniczej nie tylko wzbogaca wiedzę o technologii obróbki metalu w średniowieczu, lecz także otwiera nowe perspektywy badań nad genezą Mińska i rolą Mieńki w historii regionu.
Czytaj też: Chrystianizacja Rusi w relacji Powieści minionych lat
