Największa bitwa powstania i zagłada miasta. Siemiatycze 1863
Bitwa pod Siemiatyczami była największym i jednym z najkrwawszych starć Powstania Styczniowego. Rozegrała się w dniach 6–7 lutego 1863 roku na terenie miasta i jego bezpośrednich okolic.
Siemiatycze już przed wybuchem powstania stanowiły ważny ośrodek nastrojów patriotycznych. Od 1860 roku odbywały się tam manifestacje o charakterze narodowym, a po wycofaniu rosyjskiego garnizonu w 1862 roku działalność konspiracyjna mogła rozwijać się jeszcze swobodniej.
Istotną rolę odegrał także pałac księżnej Anny Jabłonowskiej, wykorzystywany przez konspiratorów jako magazyn broni, umundurowania i żywności. Dogodne położenie miasta sprzyjało koncentracji oddziałów powstańczych operujących w różnych częściach Podlasia.
Na początku lutego 1863 roku w rejonie Siemiatycz połączyły się trzy główne siły powstańcze: oddział Władysława Cichorskiego „Zameczka”, maszerujący od strony Łomży, oddział Romana Rogińskiego idący od Białej Podlaskiej oraz ludzie Walentego Lewandowskiego, który objął dowództwo jako naczelnik wojskowy Podlasia. Łącznie siły polskie w tym rejonie liczyły około czterech tysięcy ludzi, przy czym znaczna ich część była słabo uzbrojona i składała się z kosynierów. Przeciwko nim wystąpiły regularne oddziały rosyjskie dowodzone przez generała Zachara Maniukina, liczące około 2,5 tysiąca żołnierzy, dysponujące przewagą w wyszkoleniu i uzbrojeniu.
Walki rozpoczęły się 6 lutego, kiedy powstańcy zdołali odeprzeć pierwsze rosyjskie ataki. Decydujące starcie nastąpiło 7 lutego. Najcięższe walki toczyły się na terenie miasta oraz w rejonie cmentarza. Mimo przewagi liczebnej powstańcy nie byli w stanie utrzymać zajętych pozycji, zarówno z powodu przewagi ogniowej przeciwnika, jak i braku pełnej koordynacji działań między dowódcami. Po przełamaniu obrony Rosjanie dokonali pacyfikacji miasta, które zostało niemal doszczętnie spalone, a pałac Jabłonowskiej zniszczony. W trakcie walk i represji zginęli zarówno powstańcy, jak i cywile.
Bitwa zakończyła się klęską strony polskiej. Oddziały powstańcze wycofały się w kierunku Królestwa Polskiego, Puszczy Białowieskiej oraz na tereny po drugiej stronie Bugu. Mimo militarnej porażki bitwa pod Siemiatyczami zajmuje szczególne miejsce w historii Powstania Styczniowego jako największe starcie zbrojne tego zrywu i symbol skali zaangażowania powstańców na Podlasiu.
Czytaj też: Węgrów 1863: jedna z największych bitew powstania styczniowego
Kresy.pl
