Raport GUS: Zmiany w poziomie ubóstwa w Polsce w 2024 r.
GUS opublikował najnowsze dane dotyczące ubóstwa w Polsce w 2024 r. Choć odnotowano spadek skrajnego ubóstwa, rośnie liczba osób zagrożonych ubóstwem relatywnym.
Główny Urząd Statystyczny opublikował najnowsze dane dotyczące ubóstwa w Polsce w 2024 r. Według raportu, stopa ubóstwa skrajnego wyniosła 5,2 proc., co oznacza spadek o 1,4 pkt proc. w porównaniu do poprzedniego roku. Granicą ubóstwa skrajnego w przypadku osoby samotnej jest 972 zł. Z kolei stopa ubóstwa relatywnego wzrosła o 1,1 pkt proc., osiągając poziom 13,3 proc., natomiast ustawowego spadła o 1,5 pkt proc. do 2,6 proc., przy niezmienionych progach zagrożenia ubóstwem.
Podstawą wyznaczania granicy zagrożenia ubóstwem skrajnym jest minimum egzystencji, określane przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Minimum egzystencji wyznacza bardzo niski poziom zaspokojenia potrzeb, a konsumpcja poniżej tego poziomu utrudnia przeżycie i stanowi zagrożenie dla rozwoju psychofizycznego człowieka.
Przeczytaj: Polska spadła w międzynarodowym rankingu najbardziej konkurencyjnych gospodarek o 11 pozycji
Analiza danych z lat 2010-2024 wskazuje na zróżnicowane tendencje w zakresie poszczególnych rodzajów ubóstwa ekonomicznego. Zasięg zagrożenia ubóstwem ustawowym wykazywał w ostatnich latach wyraźną tendencję spadkową, przy czym granice zagrożenia tym rodzajem ubóstwa nie zmieniły się od 2022 r.
W przypadku ubóstwa skrajnego, w latach 2010-2015 jego zasięg kształtował się na poziomie ok. 6-7 proc. osób w gospodarstwach domowych, natomiast w latach 2016-2022 spadł do ok. 4-5 proc. W 2023 r. nastąpił wzrost do 6,6 proc., a w 2024 r. odnotowano spadek do 5,2 proc.
Zobacz także: Spadł eksport towarów z Polski – podaje Narodowy Bank Polski
Stopa zagrożenia ubóstwem relatywnym w latach 2010-2015 wynosiła 16-17 proc., następnie w latach 2016-2019 spadła do 13-14 proc. W okresie 2020-2023 ok. 12 proc. osób w gospodarstwach domowych było zagrożonych tym rodzajem ubóstwa. W 2024 r. wskaźnik ten wzrósł do 13,3 proc.
Zasięg zagrożenia ubóstwem ustawowym w latach 2010-2012 wynosił ok. 7 proc., w 2013 r. wzrósł do ok. 13 proc., a w latach 2013-2016 utrzymywał się na poziomie 12-13 proc., co związane było z podniesieniem granicy zagrożenia tym rodzajem ubóstwa. W kolejnych latach następował spadek aż do poziomu 2,6 proc. w 2024 r.
W ostatnich dwóch latach (2023-2024) widoczny był wzrost zasięgu zagrożenia ubóstwem relatywnym. Do grup najbardziej zagrożonych ubóstwem skrajnym należą osoby utrzymujące się z rolnictwa i świadczeń społecznych (z wyłączeniem emerytur i rent). Wyraźnie wyższe ryzyko ubóstwa skrajnego występuje wśród mieszkańców wsi, szczególnie na obszarach pozaaglomeracyjnych.
W 2024 r. zasięg zagrożenia ubóstwem skrajnym w miastach wynosił 2,7 proc., a na wsi 8,8 proc. Zagrożenie ubóstwem skrajnym jest również większe w gospodarstwach domowych z większą liczbą dzieci na utrzymaniu.
Zasięg zagrożenia niedostatkiem w 2024 r. wyniósł 41,3 proc. i był niższy o 4,7 pkt proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Najbardziej zagrożone niedostatkiem są te same grupy, co w przypadku ubóstwa skrajnego. W latach 2010-2024 zasięg sfery niedostatku wahał się w granicach 39-46 proc. Po wzroście w latach 2010-2013 z ok. 41 proc. do ok. 45 proc., w kolejnych latach nastąpiły spadki, a w latach 2018-2022 wskaźnik ten wynosił 39-43 proc. W 2023 r. osiągnął 46 proc., a w 2024 r. spadł do ok. 41 proc.
Granica sfery niedostatku, określana również jako sfera niskiej konsumpcji, oparta jest na minimum socjalnym obliczanym przez IPiSS. Uwzględnia ono dobra i usługi służące nie tylko zaspokojeniu potrzeb egzystencjalnych, ale również realizacji potrzeb integracyjnych, w tym uczestnictwa w kulturze i rekreacji. Konsumpcja na poziomie minimum socjalnego pozwala na prowadzenie „minimalnie godnego życia”.
Może Cię zainteresować: Staż pracy obejmie umowy cywilnoprawne i działalność gospodarczą. Rząd przyjął projekt zmian
Stopa ubóstwa skrajnego oznacza odsetek osób w gospodarstwach domowych, w których poziom wydatków był niższy niż granica minimum egzystencji, poniżej którego występuje biologiczne zagrożenie życia oraz rozwoju psychofizycznego.
Stopa ubóstwa relatywnego określa odsetek osób, których wydatki są niższe niż 50 proc. średnich miesięcznych wydatków gospodarstw domowych, z uwzględnieniem oryginalnej skali ekwiwalentności OECD.
Stopa ubóstwa ustawowego dotyczy odsetka osób, których wydatki są niższe niż ustawowa granica ubóstwa, czyli kwota uprawniająca do świadczeń z systemu pomocy społecznej.
Kresy.pl/dorzeczy.pl
