Certyfikat języka polskiego bez egzaminu dla kolejnej grupy osób. Prezydent podpisał ustawę

Prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację zwiększającą dostępność państwowych egzaminów z języka polskiego jako obcego. Absolwenci wybranych szkół zagranicznych mogą uzyskać certyfikat bez dodatkowego egzaminu, jeżeli ich świadectwo odpowiada polskiej maturze i zawiera wynik z języka polskiego. W kolejnym etapie zwiększy się przepustowość komisji.

W Polsce w latach 2018–2024 liczba osób przystępujących do państwowych egzaminów z języka polskiego jako obcego wzrosła z ponad 5,1 tys. do przeszło 21,7 tys., co skłoniło Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego do przygotowania zmian w systemie certyfikacji.

Certyfikat wykorzystywany do celów migracyjnych

Certyfikat znajomości języka polskiego jako obcego był pierwotnie wykorzystywany głównie do celów akademickich. Zmiany wprowadzone w ostatnich latach sprawiły jednak, że dokument zaczął odgrywać istotną rolę również w procedurach migracyjnych.

Certyfikat służy do formalnego potwierdzania znajomości języka w sprawach edukacyjnych, zawodowych i administracyjnych. Nowelizacja ma również usprawnić rekrutację studentów zagranicznych na polskie uczelnie i dostosować system do wymogów przepisów wizowych.

Certyfikat bez dodatkowego egzaminu

Od 9 czerwca 2026 roku certyfikat mogą uzyskać bez zdawania państwowego egzaminu osoby, które ukończyły szkołę działającą w systemie oświaty innego państwa i otrzymały świadectwo odpowiadające polskiemu świadectwu dojrzałości. Dokument musi zawierać wynik egzaminu z języka polskiego.

Rozwiązanie obejmuje osoby, które uczyły się języka polskiego poza Polską i mogą potwierdzić jego znajomość na podstawie dokumentów wskazanych w ustawie. Znajomość języka nadal musi być zatem udokumentowana wynikiem uzyskanym w ramach zagranicznego systemu oświaty.

Więcej osób na jednym egzaminie

Pozostałe przepisy nowelizacji zaczną obowiązywać 1 stycznia 2027 roku. Komisja egzaminacyjna będzie mogła jednorazowo przeegzaminować 30 osób zamiast dotychczasowych 20.

Na każde rozpoczęte kolejne 15 osób do komisji będzie powoływany dodatkowy egzaminator. Ustawa rozdziela również zdających na osoby, które ukończyły 16 lat, oraz młodszych uczestników egzaminu.

Egzamin nadal będzie składał się z części pisemnej i ustnej. Nowelizacja nie przewiduje obniżenia poziomów biegłości językowej ani rezygnacji z którejkolwiek części egzaminu.

Szerszy krąg egzaminatorów

Nowe przepisy poszerzą grono specjalistów mogących uczestniczyć w organizowaniu, przeprowadzaniu i ocenianiu egzaminów. W komisjach będą mogły zasiadać także osoby z odpowiednim wykształceniem innym niż filologia polska, jeżeli posiadają przygotowanie do nauczania języka polskiego jako obcego.

Zmiana ma ułatwić tworzenie komisji egzaminacyjnych. Jednocześnie doprecyzowane zostaną wymagania wobec przewodniczących komisji oraz osób ubiegających się o wpis na listę egzaminatorów.

Zmodyfikowane zostaną również warunki uzyskiwania i przedłużania uprawnień do organizowania egzaminów. O takie uprawnienia będą mogły ubiegać się podmioty faktycznie prowadzące studia z zakresu filologii polskiej albo zajęcia z języka polskiego jako obcego.

Placówki będą musiały wykazać odpowiednią aktywność dydaktyczną, kadrę oraz warunki techniczne. Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego będzie mógł cofnąć uprawnienie z własnej inicjatywy albo na wniosek Państwowej Komisji do spraw Poświadczania Znajomości Języka Polskiego jako Obcego.

Większa kontrola prac pisemnych

Członkowie Państwowej Komisji będą mogli pełnić funkcję wizytatorów podczas egzaminów. Przepisy doprecyzują zasady prowadzenia wizytacji oraz dokumentowania przebiegu egzaminu.

Ponownej kontroli zostanie poddanych 30 proc. prac pisemnych zamiast dotychczasowych 20 proc. Zwiększenie dostępności egzaminów będzie więc połączone z rozszerzeniem kontroli prawidłowości oceniania.

Więcej zadań dla NAWA

Narodowa Agencja Wymiany Akademickiej przejmie dodatkowe obowiązki związane z obsługą systemu certyfikacji. Agencja będzie przyjmowała wnioski o wydanie duplikatu certyfikatu oraz obsługiwała opłaty za egzaminy i dokumenty.

Nowelizacja ma także skrócić czas oczekiwania na certyfikat oraz uporządkować procedury związane z jego wydawaniem. Zmiany organizacyjne mają umożliwić większej liczbie zainteresowanych przystąpienie do egzaminów, ale nie obniżają wymaganego poziomu znajomości języka.

Kresy.pl/Dziennik Gazeta Prawna/nawa.gov.pl