Słuchało jej nawet 6 mln Polaków. 16 lipca 1933 roku ruszyła „Wesoła Lwowska Fala”
16 lipca 1933 roku o godz. 21:15 rozgłośnia Polskiego Radia we Lwowie nadała pierwszy ogólnopolski odcinek audycji „Wesoła Lwowska Fala”.
Program, który łączył radiowy kabaret, piosenkę, satyrę i miejscowy folklor, stał się jednym z największych fenomenów kulturalnych II Rzeczypospolitej.
Początki audycji sięgały 23 października 1932 roku. Wówczas lwowska rozgłośnia wyemitowała „Wesołą Lwowską Niedzielę” – kilkugodzinny program wypełniony lekką muzyką, dowcipami, skeczami i piosenkami. Za jego koncepcją stał dyrektor rozgłośni Juliusz Petry, który chciał stworzyć audycję odwołującą się do miejscowych tradycji, lwowskiej gwary i charakterystycznego humoru miasta. Formułę programu opracował Wiktor Budzyński, jego kierownik artystyczny i autor większości tekstów.
Początkowo „Wesołą Lwowską Niedzielę” nadawano raz w miesiącu. Program spotkał się jednak z tak dużym zainteresowaniem, że dyrekcja Polskiego Radia zdecydowała się wprowadzić go do ramówki ogólnopolskiej.
Od 16 lipca 1933 roku audycja, już pod nazwą „Wesoła Lwowska Fala”, była emitowana w niedzielne wieczory. Jej długość ograniczono najpierw do 45 minut, a następnie do pół godziny.
„Wesoła Lwowska Fala” była przede wszystkim radiowym kabaretem. Składała się z dialogów, piosenek, parodii, scenek obyczajowych i satyrycznych komentarzy. Jej bohaterowie mówili bałakiem – charakterystyczną gwarą mieszkańców lwowskich przedmieść. Program przedstawiał barwny świat lwowskich ulic, kawiarni, podwórek i targowisk, a jego humor opierał się bardziej na pogodzie ducha i językowych nieporozumieniach niż na złośliwości.
Największą popularność zdobyli Szczepcio i Tońcio, dwaj lwowscy batiarzy, w których wcielali się Kazimierz Wajda i Henryk Vogelfänger. Szczepcio był pewnym siebie samochwałą, natomiast Tońcio – naiwnym i pozornie mniej rozgarniętym kompanem, który niespodziewanymi pytaniami potrafił wprawić przyjaciela w zakłopotanie. Ich dialogi spopularyzowały w całej Polsce bałak oraz wyidealizowany obraz batiara – ulicznego zawadiaki, ale zarazem człowieka pogodnego, uczciwego i przywiązanego do swojego miasta. Ważną postacią zespołu była również piosenkarka i parodystka Włada Majewska.
Audycja szybko stała się najpopularniejszym radiowym programem rozrywkowym w Polsce. Szacowano, że w niedzielne wieczory mogło jej słuchać od 5 do 6 mln osób. W okresie międzywojennym przygotowano 187 wydań programu oraz blisko 200 występów estradowych jego zespołu. Bohaterowie „Wesołej Lwowskiej Fali” trafili również do kin – Szczepcio i Tońcio wystąpili między innymi w filmach „Będzie lepiej” i „Włóczęgi”.
Satyryczny charakter audycji doprowadzał jednak do konfliktów z władzami. Po sporach z cenzurą i czasowym zdjęciu programu z anteny Wiktor Budzyński w lutym 1937 roku ogłosił zakończenie jego emisji. Późniejszy program „Tajoj”, pozbawiony części najbardziej charakterystycznych postaci, nie odzyskał dawnej popularności.
Po wybuchu II wojny światowej nazwa „Lwowska Fala” zaczęła oznaczać także zespół artystyczny utworzony przez dawnych radiowców. Artyści opuścili Lwów, występowali dla polskich żołnierzy internowanych w Rumunii, a następnie jako Czołówka Teatralna Wojska Polskiego nr 1 towarzyszyli Polskim Siłom Zbrojnym na Zachodzie. Swój wojenny szlak zakończyli w 1945 roku w Edynburgu u boku 1. Dywizji Pancernej generała Stanisława Maczka, choć zespół działał jeszcze do końca 1946 roku.
„Wesoła Lwowska Fala” utrwaliła w świadomości milionów słuchaczy język, humor i atmosferę polskiego Lwowa, a podczas wojny stała się dla żołnierzy namiastką utraconego domu.
Czytaj też: Wesoła Lwowska Fala, czyli co bawiło publiczność w II RP
Kresy.pl / Polskie Radio
