Zidentyfikowano osiem ofiar UPA z Puźnik. Pierwszy taki przypadek w czasie ekshumacji
Po raz pierwszy ustalono tożsamość osób zamordowanych przez UPA podczas rzezi wołyńskiej. Zidentyfikowano ośmiu Polaków – dorosłych i dzieci – zabitych w lutym 1945 roku w Puźnikach.
10 lipca 2026 roku Polskie Radio podało, że po raz pierwszy ustalono tożsamość ośmiu Polaków zamordowanych przez oddział Ukraińskiej Powstańczej Armii w lutym 1945 roku w Puźnikach w obwodzie tarnopolskim na Ukrainie. Wśród zidentyfikowanych są dorośli i dzieci. W czasie zbrodni zginęło około 80 osób.
Dotychczas dzięki działaniom Fundacji Wolność i Demokracja oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego odnaleziono i ekshumowano szczątki ponad 40 osób.
Tożsamość zamordowanych ustalono na podstawie badań genetycznych. DNA pobrane z odnalezionych szczątków porównano z próbkami przekazanymi przez krewnych ofiar.
„Jestem bardzo dumna z tego, że udało nam się to zrobić po raz pierwszy w historii” — powiedziała minister kultury i dziedzictwa narodowego Marta Cienkowska.
Badania genetyczne i współpraca ekspertów
Minister zaznaczyła, że „nie traktuje tego w kategoriach sukcesu, lecz przywracania pewnej sprawiedliwości dziejowej, a także wypełnienia obowiązku wobec krewnych, którzy czekali ponad 80 lat na to, by móc zapalić znicz na grobach bliskich”.
Odnalezienie szczątków oraz przeprowadzenie identyfikacji było możliwe dzięki współpracy ekspertów wielu instytucji, w tym Instytutu Pamięci Narodowej, a także strony ukraińskiej. Osiem ustalonych tożsamości ma być początkiem dalszego procesu identyfikowania Polaków zamordowanych przez ukraińskich nacjonalistów.
„Nigdy wcześniej, ani przy okazji ekshumacji ofiar zbrodni katyńskiej, ani rzezi wołyńskiej, nie udało się ustalić tożsamości odnalezionych szczątków” — powiedział wiceprezes Fundacji Wolność i Demokracja Maciej Dancewicz.
Dancewicz ocenił, że wyniki badań stanowią również jednoznaczny dowód, iż odnalezione szczątki należały do Polaków zamordowanych przez UPA.
„W końcu dla rodzin pomordowanych, które czekały na odnalezienie i zidentyfikowanie matek, ojców, babć, dziadków, kończy się pewien etap, który trwał ponad 80 lat” — dodał wiceprezes fundacji.
Noty identyfikacyjne dla rodzin
13 lipca krewni ośmiu zidentyfikowanych ofiar mają otrzymać noty identyfikacyjne podczas uroczystości w siedzibie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Pod koniec czerwca w Puźnikach zakończył się kolejny etap prac poszukiwawczych, jednak w ich trakcie nie udało się znaleźć drugiej mogiły. Kolejne ekshumacje prawdopodobnie rozpoczną się w sierpniu. Celem prac będzie odnalezienie szczątków około 40 pozostałych osób zamordowanych w 1945 roku.
W poprzednim etapie, prowadzonym od 23 kwietnia do 10 maja 2025 roku, odnaleziono szczątki 43 osób. Zostały one pochowane we wrześniu 2025 roku.
Prace w Puźnikach mają znaczenie nie tylko lokalne. Były pierwszymi ekshumacjami polskich ofiar UPA po zniesieniu przez Ukrainę zakazu obowiązującego od 2017 roku. Zakaz prowadzenia poszukiwań i ekshumacji polskich ofiar na terytorium Ukrainy obowiązywał od 2017 roku, gdy ukraiński IPN wstrzymał takie prace po demontażu pomnika UPA w Hruszowicach na Podkarpaciu.
W ostatnich miesiącach strona ukraińska wydała również zgody na ekshumacje w Ostrówkach i Woli Ostrowieckiej oraz w dawnym Hołosku Wielkim, które obecnie znajduje się w granicach Lwowa. Zakończono też etap poszukiwań w Hucie Pieniackiej w obwodzie lwowskim, gdzie wskazano miejsca mogące kryć szczątki około 100 Polaków.
Kresy.pl/Polskie Radio
