Niemcy uderzyli na ZSRR. Tak zaczęła się wojna dwóch okupantów Polski
22 czerwca 1941 roku po 3:00 nad ranem III Rzesza rozpoczęła operację „Barbarossa” – zbrojny atak na Związek Sowiecki bez wypowiedzenia wojny. Był to początek wojny niemiecko-sowieckiej i największej kampanii lądowej II wojny światowej.
Niemcy uderzyli mimo wcześniejszego paktu Ribbentrop-Mołotow z 23 sierpnia 1939 roku oraz późniejszego traktatu o granicach i przyjaźni, który sankcjonował rozbiór Polski między dwa totalitarne państwa. W czerwcu 1941 roku dawni wspólnicy w agresji na Rzeczpospolitą stali się przeciwnikami.
Do ataku ruszyły trzy główne niemieckie grupy armii. Grupa Armii „Północ”, skoncentrowana między innymi w Prusach Wschodnich, nacierała przez kraje bałtyckie w kierunku Leningradu. Grupa Armii „Środek”, rozmieszczona na wschód i północny wschód od Warszawy, uderzała w stronę Moskwy. Grupa Armii „Południe” miała opanować Ukrainę. Wehrmacht wspierały wojska sojusznicze, w tym rumuńskie, fińskie, słowackie i węgierskie.
Pierwsze tygodnie kampanii były dla Armii Czerwonej katastrofalne. Sowieckie lotnictwo poniosło ciężkie straty już na początku wojny, a oddziały lądowe, choć liczne, cierpiały na słabą łączność, chaos organizacyjny i skutki wcześniejszych czystek w kadrze dowódczej. Niemcy wykorzystali przewagę w dowodzeniu, koncentracji sił i doświadczeniu zdobytym w dotychczasowych kampaniach.
Dla ziem polskich operacja „Barbarossa” miała skutki szczególne. Na terenach zajętych przez Związek Sowiecki po 17 września 1939 roku skończyła się okupacja sowiecka, lecz nie przyszła wolność. Wkroczenie Wehrmachtu oznaczało początek nowej okupacji, tym razem niemieckiej, prowadzonej z bezwzględnością wobec polskiej ludności, elit, duchowieństwa i wszystkich struktur mogących przypominać o polskiej państwowości.
Na Kresach Wschodnich zmiana okupanta przyniosła kolejne aresztowania, egzekucje, grabież majątku, przymus pracy oraz rozbudowę niemieckiego aparatu terroru. Szczególnie tragiczny los spotkał ludność żydowską. Po rozpoczęciu wojny ze Związkiem Sowieckim za frontem działały niemieckie formacje odpowiedzialne za masowe mordy, a ziemie wschodnie dawnej Rzeczypospolitej stały się jednym z obszarów, na których rozpoczęła się eksterminacja Żydów na masową skalę.
Operacja „Barbarossa” zmieniła też sytuację międzynarodową sprawy polskiej. Związek Sowiecki znalazł się w obozie państw walczących z Niemcami, co doprowadziło do układu Sikorski–Majski i umożliwiło tworzenie Armii Polskiej w ZSRR. Jednocześnie rozpoczęta 22 czerwca 1941 roku wojna otworzyła drogę do ponownego wejścia Armii Czerwonej na ziemie polskie w latach 1944–1945, a w konsekwencji do utraty Kresów Wschodnich i podporządkowania powojennej Polski Moskwie.
Kresy.pl / PAP
