W połowie marca Centrum Badawczym PAN KEZO zaprezentowano nowy system obserwacji przestrzeni powietrznej – Bierny Aerostatyczny System Informacyjno-Analityczny (BASIA). Rozwiązanie opracowane przez instytuty Polskiej Akademii Nauk we współpracy z przemysłem ma wypełnić lukę w wykrywaniu nisko lecących obiektów, w tym dronów.
Zaprezentowany w połowie marca system opiera się na aerostacie, który wynosi zestaw sensorów na wysokość około 300 metrów. Dzięki temu możliwe jest obserwowanie obszaru poza horyzontem i ograniczenie tzw. martwych stref. BASIA pozwala wykrywać nie tylko bezzałogowce, ale również ruch pojazdów, a nawet pojedynczych osób.
Projekt powstał w odpowiedzi na ograniczenia dotychczasowych systemów monitorowania przestrzeni powietrznej, które mają trudności z wykrywaniem małych, nisko lecących obiektów. Jak wskazują twórcy, drony stały się jednym z kluczowych narzędzi współczesnych działań asymetrycznych, co zwiększa znaczenie systemów wczesnego ostrzegania.
W prezentacji systemu uczestniczyli przedstawiciele administracji, wojska, świata nauki i partnerów przemysłowych. Minister nauki Marcin Kulasek ocenił, że BASIA jest przykładem skutecznego wykorzystania potencjału polskich badań dla potrzeb bezpieczeństwa państwa i może ograniczyć konieczność zakupu podobnych technologii za granicą.
Z kolei wiceminister obrony Stanisław Wziątek podkreślił znaczenie współpracy między nauką, administracją i biznesem w budowaniu zdolności obronnych.
Prezes PAN Marek Konarzewski wskazał, że BASIA została zaprojektowana jako rozwiązanie relatywnie niskokosztowe, które może być wykorzystywane zarówno przez wojsko i służby państwowe, jak i w sektorze cywilnym – np. do ochrony infrastruktury energetycznej.
System wykorzystuje m.in. radar pasywny, który pozwala wykrywać obiekty bez emisji własnego sygnału, a także zaawansowane systemy optyczne i algorytmy analizy danych. W projekt zaangażowane są instytuty PAN, uczelnie techniczne oraz firmy specjalizujące się w technologiach radarowych i mechatronicznych.
Zastosowany aerostat zapewnia stabilną i długotrwałą obecność sensorów w powietrzu, a jednocześnie umożliwia stosunkowo szybkie przeniesienie systemu w inne miejsce. Konstrukcja została wyposażona m.in. w system stabilizacji oraz światłowodową uwięź, która odpowiada za przesył danych i zasilanie.
Punktem wyjścia dla projektu była identyfikacja jednej z kluczowych słabości obecnych systemów monitorowania – ograniczonej zdolności do wykrywania bardzo nisko lecących obiektów. Jak wskazują twórcy, szczególnym wyzwaniem są niewielkie drony, które są stosunkowo tanie, mobilne i trudne do neutralizacji, a jednocześnie coraz częściej wykorzystywane w działaniach asymetrycznych.
Projekt BASIA ma również wymiar strategiczny. Według Polskiej Akademii Nauk system opiera się na krajowych kompetencjach naukowych i technologicznych, co może wzmacniać suwerenność technologiczną państwa i ograniczać konieczność zakupu podobnych rozwiązań za granicą. Jednocześnie rozwiązanie ma charakter dual-use i może być wykorzystywane nie tylko przez wojsko, ale także przez inne służby oraz do monitorowania infrastruktury krytycznej.
Zobacz: Aerostaty rozpoznawcze Barbara dla Polski
pan.pl / Kresy.pl
