„Zapora” został skazany na siedmiokrotną karę śmierci. Egzekucja dowódcy podziemia
7 marca 1949 roku w więzieniu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego na warszawskim Mokotowie komunistyczne władze wykonały karę śmierci na mjr. Hieronimie Dekutowskim ps. „Zapora”.
Był on jednym z najbardziej znanych dowódców polskiego podziemia niepodległościowego po II wojnie światowej.
Dekutowski urodził się 24 września 1918 roku w Dzikowie pod Tarnobrzegiem. Wychowywał się w rodzinie o silnych tradycjach patriotycznych – jego ojciec był rzemieślnikiem i działaczem PPS, a jeden ze starszych braci walczył w wojnie polsko-sowieckiej. W młodości należał do harcerstwa, Sodalicji Mariańskiej oraz szkolnego hufca Przysposobienia Wojskowego. W 1939 roku zdał maturę w tarnobrzeskim gimnazjum i planował rozpocząć studia we Lwowie.
Po wybuchu II wojny światowej jako ochotnik wstąpił do Wojska Polskiego i walczył z Niemcami na terenie Galicji Wschodniej. Po agresji Związku Sowieckiego przekroczył granicę z Węgrami, skąd po ucieczce z internowania przedostał się do Francji i wstąpił do Polskich Sił Zbrojnych. Po klęsce Francji trafił do Wielkiej Brytanii, gdzie ukończył szkołę podchorążych i zgłosił się na ochotnika do elitarnej formacji Cichociemnych.
W nocy z 16 na 17 września 1943 roku został zrzucony do okupowanej Polski. Wkrótce trafił do Kedywu Armii Krajowej na Lubelszczyźnie. Jako dowódca oddziałów partyzanckich prowadził liczne akcje dywersyjne przeciwko Niemcom, broniąc między innymi ludności Zamojszczyzny przed wysiedleniami. W 1944 roku jego oddział przeprowadził dziesiątki akcji bojowych.
Po wkroczeniu Armii Czerwonej ukrywał się, ale nie złożył broni. W obliczu represji NKWD i komunistycznego aparatu bezpieczeństwa stanął na czele oddziałów walczących z nową władzą. Jego żołnierze prowadzili akcje odwetowe przeciw funkcjonariuszom UB, NKWD i MO, a także uwalniali więźniów z komunistycznych więzień. Jesienią 1945 roku powierzono mu dowództwo nad oddziałami partyzanckimi działającymi w ramach Inspektoratu WiN Lublin.
W 1947 roku, po ogłoszeniu amnestii, Dekutowski zaprzestał działań zbrojnych i ujawnił się. Wkrótce jednak został aresztowany przez funkcjonariuszy UB podczas próby przedostania się na Zachód. W więzieniu na Mokotowie poddano go brutalnemu śledztwu, w trakcie którego był torturowany – połamano mu kończyny i wybito wszystkie zęby.
W listopadzie 1948 roku Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał go aż siedmiokrotnie na karę śmierci. Wyrok wykonano kilka miesięcy później. Tego samego dnia stracono również sześciu jego podkomendnych.
Miejsce pochówku Hieronima Dekutowskiego i jego żołnierzy przez lata było nieznane. Dopiero w 2012 roku, podczas ekshumacji prowadzonych przez IPN, odnaleziono ich szczątki w kwaterze „Ł” Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie, na tzw. Łączce.
Po upadku komunizmu wyrok został unieważniony. W 2008 roku mjr Hieronim Dekutowski „Zapora” oraz jego żołnierze zostali pośmiertnie odznaczeni Orderem Odrodzenia Polski.
Kresy.pl / PAP
