Najstarsza znana kolęda związana z ziemiami polskimi pochodzi z początku XV wieku i jest dziś przechowywana w skarbcu Biblioteki Jagiellońskiej w Krakowie.
Utwór ten, zapisany w języku łacińskim i oparty na melodii chorału gregoriańskiego, stanowi jeden z najcenniejszych zabytków średniowiecznej kultury muzycznej w Polsce. Pieśń rozpoczyna się od słów „Buccinemus in hac die”, czyli „Zadmijmy w trąbę w tym dniu”, i odwołuje się do motywów radości, nadziei oraz oczekiwania na Boże Narodzenie.
Autorem kolędy był Bartłomiej z Jasła – profesor Uniwersytetu Krakowskiego, teolog i filozof. Jego autorstwo udało się ustalić dzięki akrostychowi ukrytemu w tekście pieśni. Pierwsze słowa kolejnych zwrotek układają się w zapis „Bartholomeus de Iaslo”, co było charakterystycznym dla średniowiecza sposobem sygnowania utworów. Rękopis kolędy pochodził z prywatnej biblioteki Bartłomieja z Jasła, którą autor przekazał uniwersytetowi.
Notacja muzyczna utworu została odtworzona na podstawie kopii sporządzonej przez Łukasza z Koźmina Wielkiego. Dzięki temu możliwe było nie tylko badanie tekstu, lecz także wykonanie kolędy w formie zbliżonej do oryginału. Przez wieki pieśń pozostawała przede wszystkim przedmiotem zainteresowania historyków i muzykologów.
Przełom nastąpił w 2017 roku, kiedy tekst kolędy po raz pierwszy przetłumaczono na język polski. W tym samym roku w Muzeum Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego odbyło się światowe prawykonanie utworu, zaprezentowanego w dwóch wersjach muzycznych. Wydarzenie to przywróciło średniowiecznej kolędzie należne miejsce w historii polskiej kultury.
Kresy.pl / PAP
