Lekkomyślna krucjata Warneńczyka: młody król zginął w bitwie, która nie powinna się wydarzyć
10 listopada 1444 roku pod Warną rozegrała się jedna z największych bitew późnego średniowiecza. Chrześcijańskie wojska Władysława III, króla Polski i Węgier, poniosły druzgocącą klęskę w starciu z armią turecką sułtana Murada II.
Przegrana przesądziła o losach Konstantynopola, który dziewięć lat później padł pod naporem Osmanów, oraz o tragicznym końcu młodego monarchy, zaledwie dwudziestoletniego syna Władysława Jagiełły.
Król Polski i Węgier
Władysław urodził się 31 października 1424 roku w Krakowie jako długo oczekiwany potomek siedemdziesięcioletniego już króla. Radość z narodzin następcy tronu była powszechna — jak pisał Jan Długosz, sam Jagiełło cały dzień spędził w modlitwie i dziękczynieniu. Po śmierci ojca w 1434 roku dziesięcioletni królewicz został koronowany na króla Polski, lecz przez wiele lat władzę w jego imieniu sprawowali możni z biskupem Zbigniewem Oleśnickim na czele. Mimo młodego wieku Władysław szybko ujawnił ambicję samodzielnego działania, m.in. próbując osadzić brata Kazimierza na tronie czeskim.
W 1440 roku, po śmierci Albrechta Habsburga, Władysław przyjął koronę węgierską i wkrótce stanął wobec groźby najazdu tureckiego. Wojny wewnętrzne z opozycją Elżbiety Luksemburskiej zakończyły się w 1442 roku, co pozwoliło królowi skupić się na nowym celu — obronie Europy przed Osmanami. Papież Eugeniusz IV ogłosił krucjatę, a młody władca z zapałem podjął się jej realizacji.
Król zerwał rozejm
Władysław był wychowany na legendzie krucjat, okazał się też znakomitym rycerzem i niezłym wodzem. Pierwsza wyprawa na Turcję przyniosła prawdziwe sukcesy: Węgrzy i Polacy rozgromili wrogów pod Aleksinac i Zlatnicą, zmuszając sułtana do zawarcia rozejmu.
Jednak pod wpływem legata papieskiego Juliusza Cezariniego, obiecującego wsparcie floty weneckiej, król lekkomyślnie zerwał pokój i ruszył ponownie na południe. Celem jego wyprawy miał być słynny Adrianopol. Gdy pod Warną okazało się, że obiecana flota nie nadpłynęła, a Murad II przeprawił się już z Azji do Europy, odwrót był niemożliwy.
10 listopada armia licząca ok. 18 tysięcy chrześcijan stanęła naprzeciw 50–60 tysięcy Turków. Bitwę rozpoczął atak jazdy osmańskiej, odparty przez oddziały Jana Hunyadyego. Wydawało się, że chrześcijanie mogą zwyciężyć, gdy młody król, nie czekając na rozkazy, poprowadził 500 rycerzy w desperacką szarżę na czworobok janczarów. Wkrótce został otoczony, ściągnięty z konia i zabity przez janczara Kodżę Khizra. Jego głowę nabito na włócznię i obnoszono po polu bitwy.
Ciała nigdy nie odnaleziono
Śmierć władcy przesądziła o klęsce. Armia chrześcijańska rozpadła się, a legat Cezarini poległ w ucieczce. Dzięki Hunyadyemu część wojsk zdołała przedostać się na Węgry, lecz zginęło ok. 5 tysięcy żołnierzy. Turcy stracili jeszcze więcej — do 10 tysięcy ludzi — lecz zwyciężyli. Ciała króla nigdy nie odnaleziono, co zrodziło legendy o jego cudownym ocaleniu.
Upadek pod Warną przekreślił unię polsko-węgierską i zahamował europejską krucjatę przeciw Turcji. Tron węgierski objął czteroletni Władysław Pogrobowiec (syn Elżbiety Luksemburskiej i Albrechta II Habsburga), a w Polsce rozpoczęło się trzyletnie bezkrólewie.
Trwało tak długo, ponieważ ciało króla nie zostało odnalezione, co przez dłuższy czas utrudniało nawet formalne ogłoszenie jego zgonu. W Polsce przez pewien czas utrzymywano więc nadzieję, że Warneńczyk żyje i powróci z niewoli tureckiej. Władysław nie miał zresztą żony ani potomstwa, co oznaczało, że pierworodna linia dynastii Jagiellonów zakończyła się.
Czytaj też: To jedyny pusty grób króla na Wawelu
Możni litewscy, domagali się, by nowym królem Polski został młodszy brat zmarłego króla, Kazimierz, już wówczas wielki książę litewski. Wahanie zakończyło się dopiero w 1447 roku. Tron objął Kazimierz Jagiellończyk i rozpoczęło się panowanie być może najlepszego władcy w polskich dziejach. Tragiczna śmierć Warneńczyka stała się zaś symbolem rycerskiej odwagi, ale i lekkomyślności, która przekreśliła wielkie nadzieje chrześcijańskiej Europy.
Kresy.pl / PAP
Czytaj też: Pod Mohaczem Jagiellonowie stracili szanse na stworzenie imperium
