UE zatwierdzi wniosek Bułgarii o przyjęcie euro
UE wkrótce zatwierdzi wniosek Bułgarii o przyjęcie euro, najwcześniej 1 stycznia 2026 r., dzięki czemu Bułgaria stanie się 21. członkiem unii walutowej bloku.
Komisja Europejska planuje ogłoszenie decyzji w sprawie przyjęcia Bułgarii do strefy euro 4 czerwca. W tym dniu ma zostać opublikowany „sprawozdanie z konwergencji”, oceniające spełnienie przez Sofię kryteriów niezbędnych do przystąpienia do unii walutowej. W przypadku pozytywnej opinii Komisji, ministrowie finansów państw UE mają zatwierdzić decyzję oraz ustalić oficjalny kurs wymiany bułgarskiego lewa na euro w lipcu br., pozostawiając krajowi drugą połowę roku na przygotowania techniczne.
Bułgaria, która przystąpiła do UE w 2007 r., od dawna deklaruje chęć dołączenia do strefy euro. Przyjęcie wspólnej waluty oznaczałoby nie tylko wprowadzenie banknotów i monet euro, ale również uzyskanie miejsca w Radzie Prezesów Europejskiego Banku Centralnego (EBC), który decyduje o polityce pieniężnej strefy. Równolegle z raportem Komisji, EBC opublikuje własną ocenę, uwzględniającą m.in. niezależność bułgarskiego banku centralnego.
Bułgaria spełnia większość wymaganych kryteriów. Inflacja w kraju w kwietniu wyniosła 2,8 proc., co mieści się w wymaganym limicie 1,5 punktu proc. powyżej średniej trzech krajów UE z najniższą inflacją. Również deficyt budżetowy – wynoszący 3,0 proc. PKB w 2024 r. i prognozowany na 2,8 proc. w 2025 r. – znajduje się na dopuszczalnym poziomie. Dług publiczny Bułgarii jest znacząco niższy od unijnego limitu 60 proc. PKB – w 2024 r. wynosi 24,1 proc., a w 2025 r. ma wzrosnąć do 25,1 proc.
Kolejnym kryterium jest stabilność kursu walutowego. Od 1999 r. Bułgaria utrzymuje izbowy system walutowy, który ustala kurs wymiany lewa względem euro na poziomie 1,95583. Kraj nie odnotował istotnych wahań, co również przemawia za pozytywną decyzją Komisji.
Przyjęcie euro przez Bułgarię miałoby miejsce trzy lata po dołączeniu Chorwacji do strefy euro w 2023 r. Komisja uwzględni również poziom integracji gospodarki bułgarskiej z rynkami UE oraz tendencje w bilansie płatniczym kraju.
Pomimo formalnych postępów, kwestia przyjęcia euro budzi w Bułgarii niepokoje społeczne. Prezydent Rumen Radew wezwał na początku maja do przeprowadzenia referendum w sprawie przesunięcia daty wejścia do strefy euro. Jednak Trybunał Konstytucyjny wcześniej orzekł, że taka inicjatywa byłaby sprzeczna z konstytucją. Pomysł Radewa spotkał się także z krytyką w parlamencie, gdzie większość ugrupowań popiera wprowadzenie euro.
Zobacz też: Bułgarzy manifestowali przeciw wprowadzeniu euro
Premier Rossen Jeliazkov stwierdził, że „nie ma sensu, w czasach, gdy naród powinien być pewien, że wprowadzenie euro przyniesie korzyści jedynie konkurencyjności naszej gospodarki, abyśmy wprowadzali debatę, która w rzeczywistości manipuluje ludźmi i wzbudza w nich strach”.
Obawy dotyczą głównie możliwego wzrostu cen po wprowadzeniu euro, zwłaszcza w przypadku podstawowych towarów na obszarach wiejskich. Podobne zjawiska obserwowano wcześniej m.in. na Słowacji, Litwie i w Estonii.
Ponadto wprowadzenie waluty euro będzie oznaczać dla Bułgarii rezygnację z prowadzenia własnej polityki pieniężnej, w tym samodzielnego ustalania stóp procentowych, wpływania na poziom inflacji oraz kształtowania cen papierów wartościowych i innych aktywów na rynkach finansowych. Ograniczona zostanie również niezależność bułgarskiego banku centralnego, który podporządkowany zostanie decyzjom Europejskiego Banku Centralnego.
Minister finansów Atanas Pekanov zauważył, że „wyborcy ze wsi są sceptyczni nie dlatego, że są eurosceptykami, ale z powodu obaw o wzrost kosztów utrzymania”. Podwyżka VAT na wiele produktów na początku 2024 r. może jeszcze dodatkowo wpłynąć na inflację, która – według prognoz – wzrośnie w 2025 r. do 3,6 proc., przy inflacji w strefie euro szacowanej na 2,1 proc.
W przypadku ostatecznej zgody UE, Bułgaria stanie się 21. członkiem strefy euro, do której należy obecnie 20 państw i 347 mln obywateli.
Może Cię zainteresować: Sondaż: rekordowo niskie poparcie dla przyjęcia przez Polskę waluty euro
Kresy.pl/politico.eu
