Ostrów Tumski nie mógł się rozwijać. 23 kwietnia 1253 roku lokowano nowy Poznań
23 kwietnia 1253 roku to jedna z najważniejszych dat w historii Poznania – wtedy właśnie książęta wielkopolscy Przemysł I i Bolesław Pobożny nadali mu przywilej lokacyjny.
Nowy Poznań został ulokowany na prawie magdeburskim na lewym brzegu Warty. Oznaczało to powstanie odrębnego ośrodka miejskiego, zorganizowanego według zachodnioeuropejskich wzorców prawnych i urbanistycznych, niezależnego od wcześniejszego centrum na Ostrów Tumski.
Proces lokacji prowadził Tomasz z Gubina, który odpowiadał za organizację przestrzenną i gospodarczą miasta. Nowy ośrodek powstał w miejscu wcześniejszej osady w rejonie kościoła św. Gotarda, przejętej przez księcia od biskupa poznańskiego w drodze zamiany.
Decyzja o lokacji wynikała z kilku czynników. Ostrów Tumski, pełniący funkcje grodowe i kościelne, miał ograniczone możliwości rozwoju przestrzennego i gospodarczego. Jednocześnie książęta dążyli do stworzenia nowoczesnego ośrodka handlowego i rzemieślniczego, funkcjonującego według prawa magdeburskiego, które zapewniało mieszkańcom samorząd oraz własne sądownictwo.
Centralnym punktem nowego miasta stał się rynek (dzisiejszy Stary Rynek), wokół którego wytyczono regularną siatkę ulic. W kolejnych dekadach Poznań rozwijał swoją infrastrukturę miejską, w tym budynki publiczne i umocnienia, stając się jednym z najważniejszych ośrodków Wielkopolski.
Lokacja wiązała się również z nadaniem licznych przywilejów gospodarczych. Mieszkańcy uzyskali m.in. prawo do handlu, organizowania rzemiosła oraz korzystania z zasobów naturalnych, a także czasowe zwolnienia z niektórych świadczeń na rzecz władcy. Władzę w mieście sprawował wójt wraz z sądem miejskim.
Lokacja Poznania wpisywała się w szerszy proces urbanizacji ziem polskich w XIII wieku, polegający na zakładaniu miast na prawie niemieckim i przekształcaniu dotychczasowych ośrodków grodowych w nowoczesne struktury miejskie.
Kresy.pl
