W zeszłym roku 10 tys. Ukraińców uzyskało polskie obywatelstwo
W 2025 roku polskie obywatelstwo nabyło ponad 19 tys. cudzoziemców, głównie obywatele Ukrainy i Białorusi. MSWiA wskazuje, że większość tych spraw wiąże się z Kartą Polaka i późniejszym pobytem stałym. Resort przygotowuje zmiany, które mają wydłużyć wymagany czas pobytu i zaostrzyć wymogi językowe.
W środę podczas posiedzenia sejmowej podkomisji stałej do spraw obywatelskich, cudzoziemców i migracji przedstawiciele MSWiA przedstawili informacje o zasadach nabywania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców.
Dominują obywatele Ukrainy i Białorusi. Pomaga im Karta Polaka
W 2025 roku polskie obywatelstwo w różnych trybach nabyło ponad 19 tys. obcokrajowców. Z danych resortu wynika, że największą grupę stanowili obywatele Ukrainy, których było ponad 10 tys. Drugą najliczniejszą grupą byli obywatele Białorusi. Polskie obywatelstwo uzyskało także 759 Rosjan.
Ponad 5 tys. stanowiły osoby małoletnie objęte wnioskami rodziców.
„Ma to ewidentnie związek z możliwością ubiegania się o uznanie za obywatela polskiego w oparciu o zezwolenie na pobyt stały uzyskany ze względu na posiadaną Kartę Polaka” — powiedziała dyrektor Departamentu Obywatelstwa i Repatriacji w MSWiA Monika Prus podczas posiedzenia podkomisji.
Prus wskazała, że obywatele Ukrainy, Białorusi i Rosji od kilku lat pozostają najliczniejszymi grupami wśród osób uzyskujących polskie obywatelstwo. Wynika to z dominującej roli Karty Polaka, która umożliwia uzyskanie pobytu stałego, a następnie ubieganie się o uznanie za obywatela polskiego.
„Jeżeli chodzi o obecność uchodźców wojennych z Ukrainy, to […] sam fakt ucieczki przed wojną z Ukrainy, uzyskania tutaj w Polsce statusu ochronnego, nie wpływa na możliwość wcześniejszego nabycia obywatelstwa polskiego” — zaznaczyła dyrektor.
Karta Polaka to dokument wydawany osobom pochodzenia polskiego zamieszkałym w krajach byłego ZSRR i nieposiadającym polskiego obywatelstwa. Uprawnia ona .m.in do bezpłatnej wizy, pracy i nauki w kraju, a także przyśpiesza nabycie obywatelstwa.
W zeszłym roku Rada Ministrów przyjęła nową strategię, która zakłada przegląd przepisów dotyczących Karty Polaka, aby dostosować je do obecnych realiów i ograniczyć korzystanie z niej do osób rzeczywiście związanych z polską kulturą i tradycją.
Ma to związek m.in. z pojawieniem się specjalnych firm, które pomagają nabycie Karty Polaka cudzoziemcom nieposiadającym polskich przodków, poprzez sfałszowanie historii rodziny.
Większość uzyskała obywatelstwo w trybie administracyjnym
MSWiA przypomniało, że zasady nabywania obywatelstwa polskiego pozostają niezmienne od wejścia w życie ustawy o obywatelstwie polskim w kwietniu 2009 roku. Obecne przepisy przewidują uznanie za obywatela polskiego przez wojewodę, nadanie obywatelstwa przez prezydenta oraz przywrócenie obywatelstwa osobom, które wcześniej je utraciły.
Czytaj też: Spadek decyzji o nadaniu obywatelstwa przez prezydenta. Nawrocki zmienia dotychczasowy kurs
Najwięcej cudzoziemców nabywa obywatelstwo w trybie administracyjnym. Od decyzji wojewody przysługuje odwołanie do ministra spraw wewnętrznych i administracji oraz skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Warunki otrzymania i plany zmian przepisów
W tym trybie wymagany jest określony czas pobytu w Polsce na podstawie zezwoleń bezterminowych, w tym pobytu stałego, pobytu rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej albo prawa stałego pobytu. Osoba ubiegająca się o uznanie za obywatela polskiego musi wykazać znajomość języka polskiego co najmniej na poziomie B1, posiadać tytuł prawny do lokalu oraz źródło utrzymania.
MSWiA zapowiedziało przygotowanie zmian legislacyjnych, które mają wzmocnić kontrolę nad procesem nadawania obywatelstwa i zagwarantować, że polski paszport otrzymają osoby realnie związane z państwem oraz polską kulturą. Proponowany model zakłada bardziej rygorystyczne warunki dla cudzoziemców.
Resort chce wydłużenia wymaganego okresu legalnego pobytu do 8 lat. Na ten okres mają składać się 3 lata pobytu czasowego i 5 lat pobytu stałego, co według MSWiA pozwoli na rzetelną ocenę postawy kandydata.
Nowe przepisy mają także wprowadzić państwowy egzamin z historii i wartości konstytucyjnych. Test ma potwierdzać, że przyszły obywatel rozumie i akceptuje fundamenty Rzeczypospolitej Polskiej oraz Unii Europejskiej.
Kolejnym elementem projektu ma być potwierdzenie lojalności wobec państwa. MSWiA chce również zaostrzyć wymogi językowe do poziomu B2. Założenia nowelizacji ustawy o obywatelstwie polskim resort przedstawił w październiku 2025 roku. Test dla osób starających się o obywatelstwo miałby obejmować około 40 pytań.
Przypominamy, że według najnowszych danych Urzędu do Spraw Cudzoziemców – w Polsce ważne zezwolenia na pobyt posiada obecnie 2 mln cudzoziemców, z czego 1,55 mln stanowią obywatele Ukrainy. Dominującą formą pozostaje ochrona czasowa, z której korzysta 961 tys. osób, głównie kobiet i dzieci.
Kresy.pl/Wirtualna Polska
