2 lipca 1186 roku w Oliwie ustanowiono klasztor cystersów. Ufundował go książę pomorski Sambor I.
Z tej fundacji wyrósł jeden z najważniejszych ośrodków religijnych, gospodarczych i politycznych Pomorza Gdańskiego.
Mnisi przybyli z Kołbacza koło Szczecina i zostali osiedleni w dolinie u stóp morenowych wzgórz, niedaleko Gdańska. Sambor I uposażył klasztor w dobra ziemskie oraz dochody, w tym część wpływów z gdańskiego portu i karczem. Dla dynastii Sobiesławiców była to fundacja prestiżowa: wzmacniała chrystianizację regionu, porządkowała zaplecze gospodarcze władzy i wiązała Pomorze Gdańskie z siecią zachodnioeuropejskich klasztorów cysterskich.
Unia lubelska, zawarta 1 lipca 1569 roku, była jednym z najważniejszych wydarzeń politycznych w dziejach Europy Środkowo-Wschodniej.
W Lublinie przedstawiciele Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego zawarli porozumienie, które stworzyło Rzeczpospolitą Obojga Narodów – wyjątkowy związek dwóch państw i dwóch narodów politycznych.
Był to projekt ambitny jak na epokę wojen dynastycznych i rosnącej pozycji monarchii absolutnych. Zakładał istnienie wspólnej Rzeczypospolitej przy zachowaniu części odrębnych instytucji Wielkiego Księstwa Litewskiego. Choć jego realizacja napotykała trudności, konsekwencje Unii sięgały daleko poza XVI wiek.
30 czerwca 1410 roku pod Czerwińskiem zmontowano z przygotowanych wcześniej elementów most łyżwowy przez Wisłę. Umożliwił on szybką koncentrację wojsk polsko-litewskich i rozpoczęcie marszu na Malbork.
Był to jeden z najwcześniejszych i najlepiej udokumentowanych przykładów polskiej inżynierii wojskowej, uznawany za pierwszy polski historyczny most wojskowy. Okazał się nie tylko majstersztykiem inżynierii, lecz także świetną zagrywką psychologiczną.
Tajna broń wielkiej wojny
Wojna z Zakonem Krzyżackim rozpoczęła się w sierpniu 1409 roku i po krótkiej kampanii zakończyła rozejmem do 24 czerwca 1410 roku. Obie strony szykowały się jednak do nieuniknionej kontynuacji konfliktu po tej dacie. Już w grudniu 1409 roku król Władysław Jagiełło spotkał się w Brześciu Litewskim z wielkim księciem Witoldem i podkanclerzym Mikołajem Trąbą. Tam narodził się nowatorski plan kampanii: zamiast kolejnego sporu granicznego – frontalne uderzenie na serce państwa zakonnego, Malbork.
30 czerwca 1794 roku w Paryżu została zgilotynowana Rozalia z Chodkiewiczów Lubomirska, polska arystokratka oskarżona przez francuski Trybunał Rewolucyjny o działalność kontrrewolucyjną. Uchodzi za jedyną Polkę zgilotynowaną podczas Rewolucji Francuskiej.
Była córką hrabiego Jana Mikołaja Chodkiewicza i Marii Ludwiki z Rzewuskich. Urodziła się 16 września 1768 roku w Czarnobylu. W 1785 roku poślubiła księcia Aleksandra Lubomirskiego, kasztelana kijowskiego. Należała do jednego z najznaczniejszych rodów dawnej Rzeczypospolitej, a w późniejszej tradycji zapamiętano ją jako „Różyczkę z Czarnobyla”.
Lubomirska nie była jedyną osobą polskiego pochodzenia straconą w rewolucyjnej Francji, ponieważ w maju 1793 roku zgilotynowano także Józefa Miączyńskiego, konfederata barskiego i generała w służbie francuskiej. W przypadku Rozalii chodzi jednak o jedyną kobietę z Polski, która została postawiona przed Trybunałem Rewolucyjnym i ścięta na gilotynie.
2 lipca w diecezji siedleckiej obchodzone jest wspomnienie Najświętszej Maryi Panny Kodeńskiej, Matki Jedności. Jej sanktuarium w Kodniu nad Bugiem należy do najważniejszych miejsc kultu maryjnego na Podlasiu.
Sam obraz od stuleci łączy dzieje Rzeczypospolitej, rodu Sapiehów, prześladowań unitów i powrotu katolickiego życia religijnego na ziemie nadbużańskie.
Wizerunek Matki Bożej Kodeńskiej znajduje się w bazylice św. Anny w Kodniu. Przedstawia Maryję w królewskich szatach, z Dzieciątkiem Jezus na lewej ręce i berłem w prawicy. Według tradycji jest malarską kopią figury Matki Bożej z Guadalupe w Hiszpanii, wiązanej z papieżem Grzegorzem Wielkim. Z tego przekazu wywodzą się dawne tytuły kodeńskiego obrazu: Matka Boża Gregoriańska oraz Matka Boża z Guadalupe.
2 lipca 1927 roku na Placu Katedralnym w Wilnie odbyła się uroczysta koronacja obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej, jednego z najważniejszych symboli religijnych i narodowych dawnej Rzeczypospolitej.
Obraz powstał ok. 1620–1630 roku i przedstawia Maryję bez Dzieciątka, z dłońmi skrzyżowanymi pod sercem. Choć autor dzieła nie jest znany, wiadomo, że jego kompozycja wywodzi się z niderlandzkich rycin. Z czasem wzbogacono ją o barokową sukienkę, doszedł też srebrny półksiężyc. Wizerunek w Ostrej Bramie ma też dwie korony. Jedna – jak mówiono – była dla Maryi, druga dla Dzieciątka, które miało się narodzić. Poeta Władysław Syrokomla tłumaczył to jednak inaczej: Maryja była zarówno Królową Polski, jak i Wielką Księżną Litewską.
Kult Ostrobramskiej Matki Miłosierdzia rozwijał się od drugiej połowy XVII wieku. W 1671 roku karmelici wznieśli przy bramie drewnianą kaplicę dla wizerunku, a jego cześć początkowo miała przede wszystkim charakter lokalny. Choć kult stopniowo narastał, aż do połowy XIX wieku pozostawał zakorzeniony głównie w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego, gdzie szczególnie silnie jednoczył wiernych zarówno obrządku łacińskiego, jak i wschodniego.