Chiny pokazały myśliwiec stealth J-35AE. Pierwszym klientem może być Pakistan, cena ma być o połowę niższa niż F-35
Chiny zaprezentowały eksportowy wariant myśliwca piątej generacji J-35AE, kierowany do państw spoza zachodniego systemu zakupów obronnych. Maszyna ma konkurować z amerykańskim F-35 ceną, prędkością i zasięgiem. Wśród potencjalnych nabywców wymieniany jest Pakistan.
5 maja 2026 roku chińska telewizja państwowa CCTV po raz pierwszy pokazała eksportową konfigurację myśliwca stealth J-35, znaną jako J-35AE, co oznacza przejście Pekinu od etapu rozwoju konstrukcji do jej aktywnej promocji na rynkach zagranicznych.
Zobacz również:
Amerykańska dominacja w powietrzu pod presją. Chiny przyspieszają z myśliwcami szóstej generacji
Koniec francusko-niemieckiego myśliwca? Próby rozwiązania sporu zakończyły się niepowodzeniem
Maszyna z numerem 001 i oznaczeniami koncernu Aviation Industry Corporation of China została zaprezentowana bez znaków Sił Powietrznych Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej. Samolot kołował z hangaru z anglojęzycznymi oznaczeniami, co wskazywało na eksportowy charakter pokazu.
Prezentacja zbiegła się z doniesieniami o możliwym zainteresowaniu Pakistanu zakupem nawet 40 takich maszyn. Wcześniej pojawiały się także informacje o szkoleniu pakistańskich pilotów w Chinach.
Konstrukcja zoptymalizowana do operacji lądowych
Chiny rozwijają myśliwce wykonane w technologii stealth od kilkunastu lat. Pierwszy J-35 został oblatany w 2021 roku, później powstała wersja pokładowa J-35 Blue Shark przeznaczona do operowania z lotniskowców oraz lądowy J-35A Cloud Dragon, którego testy rozpoczęły się w 2023 roku.
Według serwisu Army Recognition J-35AE nie jest okrojoną odmianą wersji morskiej, lecz odrębną konfiguracją zoptymalizowaną do działań z naziemnych pasów startowych. Wariant eksportowy nie posiada elementów charakterystycznych dla samolotu pokładowego, takich jak składane skrzydła, hak hamujący, wzmocnione podwozie i układ dostosowany do startu z katapulty.
Usunięcie wyposażenia typowego dla wersji lotniskowcowej zmniejsza masę konstrukcji, ogranicza złożoność mechaniczną i obniża wymagania dotyczące obsługi technicznej. Brak mechanizmów składania skrzydeł zwiększa sztywność konstrukcji, a rezygnacja z morskich zabezpieczeń antykorozyjnych upraszcza produkcję i utrzymanie samolotu.
Czujniki, radar i systemy celownicze
J-35AE wyposażono w zintegrowany elektrooptyczny system celowniczy zamontowany pod przednią częścią kadłuba. System pokryto dielektryczną powłoką, która ma ograniczać sygnaturę w podczerwieni, zwiększać odporność na zakłócenia laserowe i zachowywać przejrzystość optyczną.
Rozwiązanie ma umożliwiać wykrywanie w podczerwieni, śledzenie celów i naprowadzanie laserowe bez stosowania zewnętrznych zasobników celowniczych. Dzięki temu samolot może zachowywać cechy stealth podczas wykonywania misji bojowych.
Maszynę wyposażono także w radar AESA wywodzący się z KLJ-7A oraz rozproszony system czujników zapewniających obserwację dookólną. Dane z radaru, sensorów podczerwieni i systemów elektronicznych mają być integrowane w jeden obraz sytuacji taktycznej. Nie wiadomo jednak, czy poziom automatyzacji i integracji danych dorównuje rozwiązaniom zastosowanym w F-35.
Kabina ma obejmować boczny drążek sterowy, duży wyświetlacz oraz system wskazań montowany na hełmie. Oprogramowanie i interfejs samolotu mają być dostosowane do użytkowników eksportowych oraz różnych systemów dowodzenia i kontroli.
Prędkość, zasięg i silniki J-35AE
J-35AE ma być napędzany dwoma silnikami odrzutowymi. Wśród możliwych konfiguracji wymieniane są jednostki WS-13E, WS-21 oraz docelowy WS-19, który ma zapewniać wyższy ciąg.
W konfiguracji z silnikami WS-19 łączny ciąg J-35AE miałby przewyższać moc pojedynczego silnika Pratt & Whitney F135 stosowanego w F-35. Jednocześnie w różnych płatowcach J-35 nadal obserwowane są różne typy silników, co wskazuje, że WS-19 nie został jeszcze ujednolicony w maszynach produkcyjnych.
Układ dwusilnikowy zapewnia większą redundancję w razie awarii jednej jednostki napędowej, ale zwiększa obciążenia obsługowe i zużycie paliwa w porównaniu z konstrukcją jednosilnikową.
Szacunki wskazują, że J-35AE może osiągać prędkość od 1,8 do 2,0 Macha, wobec około 1,6 Macha w przypadku F-35A. Promień bojowy chińskiej maszyny oceniany jest na 1200–1350 km bez tankowania w powietrzu, podczas gdy dla F-35A podawane są wartości około 1000–1100 km. Pułap operacyjny obu maszyn oceniany jest na około 16 tys. metrów.
Uzbrojenie i możliwości bojowe
J-35AE ma dysponować wewnętrzną komorą uzbrojenia z sześcioma punktami podwieszenia dla pocisków powietrze-powietrze, w tym PL-10 do walki krótkiego zasięgu i PL-15 do zwalczania celów poza zasięgiem wzroku.
Zewnętrzne punkty podwieszenia mają zwiększać całkowitą ładowność maszyny do około 8000 kg, gdy warunki operacyjne pozwalają na rezygnację z pełnego profilu stealth. Taka konfiguracja umożliwia przechodzenie od misji o obniżonej wykrywalności do operacji z większym ładunkiem uzbrojenia.
F-35 standardowo przenosi od czterech do sześciu sztuk uzbrojenia w komorach wewnętrznych, a po zastosowaniu pylonów zewnętrznych jego ładowność również może przekraczać 8000 kg. Obie konstrukcje opierają się więc na podobnym kompromisie między obniżoną wykrywalnością a większym udźwigiem, ale korzystają z odmiennych ekosystemów uzbrojenia.
J-35AE ma używać przede wszystkim chińskich pocisków, co ogranicza jego interoperacyjność z amunicją zgodną ze standardami NATO. F-35 korzysta z szerokiej gamy zachodnich typów uzbrojenia i funkcjonuje w rozwiniętym środowisku sieciocentrycznym.
Wyprodukowano tylko 57 myśliwców, jednak z konkurencyjną ceną
Do października 2025 roku powstało ponad 57 samolotów rodziny J-35 we wszystkich wariantach, obejmujących prototypy oraz wczesne egzemplarze produkcyjne. Do maja 2026 roku nie potwierdzono żadnych dostaw eksportowych.
Program F-35 obejmuje już ponad 1200 maszyn użytkowanych w ponad 15 państwach. Samolot jest wspierany przez rozbudowaną sieć produkcyjną, logistyczną i serwisową, co wpływa na stabilność kosztów jednostkowych, dostępność części zamiennych oraz długoterminowe planowanie utrzymania.
Chiński J-35AE ma konkurować z F-35 przede wszystkim ceną. Szacowany koszt jednostkowy eksportowego myśliwca z Chin wynosi od 50 do 70 mln dolarów, podczas gdy F-35A kosztuje około 80–90 mln dolarów, a warianty pokładowe mogą być jeszcze droższe.
