Całun Turyński w świetle DNA: ślady Bliskiego Wschodu, a nawet Indii
Nowe badania genetyczne Całunu Turyńskiego dostarczają danych o złożonej historii kontaktów środowiskowych i ludzkich, którym podlegał przez stulecia.
Praca zespołu kierowanego przez Gianniego Barcaccię została opublikowana 19 marca 2026 roku w serwisie bioRxiv. Analizie poddano materiał biologiczny z próbek zebranych jeszcze w 1978 roku, wykorzystując współczesne metody metagenomiczne, pozwalające na identyfikację mieszanin DNA pochodzących z różnych źródeł.
Badania wykazały wyjątkowo wysoką różnorodność DNA. Na płótnie zidentyfikowano materiał genetyczny pochodzący od licznych ludzi, co potwierdza intensywny kontakt artefaktu z różnymi populacjami. Na całunie znaleziono haplogrupy typowe dla Europy, Bliskiego Wschodu oraz Azji, w tym subkontynentu indyjskiego. Znaczący udział sekwencji powiązanych z Indiami interpretowany jest jako możliwy ślad dawnych szlaków handlowych. Indie od starożytności były jednym z głównych ośrodków wytwarzania tkanin, a ich wyroby trafiały na Bliski Wschód i do Europy rozbudowanymi sieciami wymiany. Nie można więc wykluczyć, że również materiał wykorzystany do wykonania Całunu miał związek z tym obiegiem.
Istotnym elementem badań jest rekonstrukcja mikrobiomu Całunu, czyli zespołu mikroorganizmów obecnych na jego powierzchni. Wykazano obecność bakterii typowych dla ludzkiej skóry, ale także archeonów halofilnych, czyli mikroorganizmów przystosowanych do życia w środowiskach o bardzo wysokim zasoleniu, takich jak słone jeziora czy obszary typu Morze Martwe. Ich obecność oznacza, że tkanina była przez pewien czas przechowywana w warunkach wysokiego stężenia soli lub miała kontakt z takim środowiskiem.
Czytaj też: Najnowsze badania włoskich naukowców potwierdzają hipotezę, że Całun Turyński jest 2000-letnią relikwią
Na powierzchni Całunu zidentyfikowano również DNA roślin i zwierząt. Wśród nich znajdują się zarówno gatunki charakterystyczne dla regionu śródziemnomorskiego, jak i rośliny uprawne rozpowszechnione w różnych częściach świata. Wskazuje to na wieloetapową historię ekspozycji na odmienne środowiska oraz możliwe przemieszczanie się artefaktu między regionami.
Badania potwierdzają, że obecny materiał genetyczny jest wynikiem kumulacji śladów pozostawionych przez ludzi, środowisko i procesy przechowywania. Jednocześnie stanowi to istotne ograniczenie metodologiczne — wysoki poziom kontaminacji utrudnia identyfikację pierwotnego DNA związanego z powstaniem tkaniny.
Autorzy podkreślają, że wyniki nie rozstrzygają kwestii autentyczności Całunu. Dostarczają natomiast danych o jego historii jako obiektu, który przez wieki pozostawał w obiegu między różnymi kulturami i środowiskami.
Czytaj też: Całun Turyński to odcisk płaskorzeźby? „Nowe badanie ignoruje obecność ludzkiej krwi i pyłków z Jerozolimy”
Kresy.pl / bioRxiv
