Na ukraińskim portalu aukcyjnym pojawiła się oferta sprzedaży Orderu Wojennego Virtuti Militari należącego do kapitana Juliusza Romana Heinzla, oficera zamordowanego przez NKWD w 1940 roku. Sprawa wywołała protest Instytutu Pamięci Narodowej, który zażądał zakończenia aukcji i przekazania odznaczenia władzom RP.
We wtorek na ukraińskim portalu internetowym wystawiono Order Wojenny Virtuti Militari, którym odznaczono kapitana Juliusza Romana Heinzla, oficera Wojska Polskiego zamordowanego przez NKWD wiosną 1940 roku, co wywołało sprzeciw ze strony polskich instytucji pamięci.
🟥 Skandaliczna aukcja na ukraińskim portalu❗️
⚠️ Na jednym z ukraińskich portali internetowych pojawiła się oferta sprzedaży Orderu Wojennego Virtuti Militari, którym odznaczono oficera zamordowanego przez NKWD wiosną 1940 r.
🎖️ Widniejący na orderze numer pozwala na… pic.twitter.com/i9TSo0xh79
— Instytut Pamięci Narodowej (@ipngovpl) March 17, 2026
Na orderze widnieje numer pozwalający ustalić tożsamość odznaczonego. „Widniejący na orderze numer pozwala na zidentyfikowanie odznaczonego. To kapitan Juliusz Roman Heinzel, potomek zasłużonych dla Łodzi fabrykantów pochodzących z Niemiec, bohater wojny z bolszewikami” — przekazał Instytut Pamięci Narodowej.
Kim był kapitan Juliusz Roman Heinzel
W okresie międzywojennym kapitan Heinzel dowodził jednym ze szwadronów 16. Pułku Ułanów Wielkopolskich. Za męstwo na polu walki został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojskowego Virtuti Militari, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 i Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.
We wrześniu 1939 roku kapitan Heinzel wrócił do czynnej służby wojskowej, po czym trafił do sowieckiej niewoli. Z obozu w Starobielsku został przewieziony do Charkowa, gdzie wiosną 1940 roku został zamordowany w piwnicach więzienia NKWD i pogrzebany w pobliżu wsi Piatichatki.
Od 17 czerwca 2000 roku kapitan Heinzel spoczywa na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie.
Pochodzenie orderu budzi poważne wątpliwości
W przestrzeni publicznej pojawiły się również pytania o sposób wejścia sprzedającego w posiadanie odznaczenia. Działacz Konfederacji Rafał Mekler wskazał, że oferta została wystawiona na portalu violity.com, a sprzedający pochodzi z Charkowa, co nasiliło wątpliwości dotyczące pochodzenia pamiątki.
Na ukraińskim portalu aukcyjnym https://t.co/NwF6l3k0S3 pojawił się na sprzedaż polski Krzyż Virtuti Militari.
Krzyże są numerowane, więc łatwo można sprawdzić że krzyż nr. 3353, należał do por. Juliusza Heinzela, otrzymał go za konflikt polsko-litewski 1920 roku.
Oficer ten w… pic.twitter.com/fKHbSx56kq— Rafał Mekler (@MeklerRafal) March 17, 2026
„Oficer ten w 1939 roku trafił do niewoli sowieckiej, do Starobielska, został zamordowany z innymi oficerami w Charkowie. Na uwagę zasługuje fakt że sprzedający jest właśnie z Charkowa. Jak wszedł w posiadanie krzyża należącego do zamordowanego i zakopanego pod Charkowem oficera?” — napisał Rafał Mekler.
„Stan orderu wskazuje na jego odnalezienie podczas poszukiwań ofiar zbrodni. IPN protestuje przeciwko moralnie nagannemu komercjalizowaniu jednej z największych zbrodni sowieckich popełnionych w czasie II wojny światowej” — wskazał IPN.
We wtorek po ujawnieniu sprawy Instytut Pamięci Narodowej zaapelował zarówno do właściciela orderu, jak i do administracji portalu o natychmiastowe zakończenie sprzedaży i przekazanie pamiątki stronie polskiej.
„Apelujemy do właściciela orderu o przekazanie bezcennej pamiątki władzom RP oraz do administracji portalu o natychmiastowe zakończenie aukcji. Miejsce bezcennych świadectw historii jest w zbiorach instytucji pamięci. Pamięć o ofiarach nie może być przedmiotem handlu. Na fotografii zachowanej w zbiorach Centralnego Archiwum Wojskowego widoczne jest odznaczenie kapitana Heinzla” — dodał IPN.
Historia samego orderu sięga 1792 roku, kiedy po bitwie pod Zieleńcami ustanowił go król Stanisław August Poniatowski. Dewiza „Virtuti Militari” oznacza „Męstwu Żołnierskiemu” i „Cnocie Żołnierskiej”. Po odzyskaniu niepodległości odznaczenie przywrócono w 1918 roku, a zasady jego nadawania uregulowała ustawa z 1 sierpnia 1919 roku. Virtuti Militari pozostaje najwyższym odznaczeniem wojskowym w Polsce, przyznawanym za wyjątkowe męstwo i odwagę na polu walki.
Zobacz również:
- Apel o odebranie Virtuti Militari Sznepfowi, Świerczewskiemu, Roli-Żymierskiemu i Rokossowskiemu
- Po 1989 roku nie przyznano go ani razu. 22 czerwca 1792 roku powstał Order Virtuti Militari
Kresy.pl/X/violity.com
