„Ukraińcy mogą wyjeżdżać, wracać i zachować świadczenia”. Kontrowersje wokół podpisu prezydenta

W czwartek prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę wygaszającą rozwiązania tzw. specustawy pomocowej dla obywateli Ukrainy. Nowe przepisy włączają osoby korzystające z ochrony tymczasowej do ogólnych regulacji dotyczących cudzoziemców w Polsce i Unii Europejskiej.

Zwracaliśmy uwagę, że jedną z istotnych zmian jest nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych. Obywatele Ukrainy posiadający numer PESEL ze statusem UKR oraz mieszkający z rodziną na terytorium RP zostali objęci systemem świadczeń rodzinnych. Dotychczas ustawa ta nie przyznawała prawa do świadczeń osobom przebywającym w Polsce na podstawie ochrony tymczasowej jako odrębnej kategorii pobytowej.

Zmodyfikowano także ustawę regulującą świadczenie 800 plus, dostosowując ją do nowego modelu funkcjonowania ochrony tymczasowej po wygaśnięciu przepisów nadzwyczajnych.

Prezydent, uzasadniając podpisanie ustawy, podkreślił potrzebę przejścia od rozwiązań interwencyjnych do systemowych. „Wsparcie – tak. Przywileje kosztem Polaków – nie.” – stwierdził.

Do zmian odniósł się w niedzielę publicysta Łukasz Warzecha. „Jestem coraz bardziej porażony zapisami ustawy, podpisanej przez pana prezydenta. Z tych zapisów wynika, że Ukraińcy mogą sobie z Polski niemal dowolnie wyjeżdżać i wracać, a i tak utrzymają świadczenia rodzinne. Łącznie z tymi wstrzymanymi na czas nieobecności w Polsce. A to wszystko i tak pod warunkiem ścisłej koordynacji z bazami danych Straży Granicznej, co nie jest oczywiste” – napisał.

Jestem coraz bardziej porażony zapisami ustawy, podpisanej przez pana prezydenta.
Z tych zapisów wynika, że Ukraińcy mogą sobie z Polski niemal dowolnie wyjeżdżać i wracać, a i tak utrzymają świadczenia rodzinne. Łącznie z tymi wstrzymanymi na czas nieobecności w Polsce. A to… pic.twitter.com/BtzeJdPk4N

— Łukasz Warzecha (@lkwarzecha) February 21, 2026

Chodzi o zapis przewidujący, że w przypadku czasowego wyjazdu z Polski i ponownego wjazdu prawo do świadczeń nie musi wygasać, o ile pobyt jest formalnie uznawany i weryfikowany m.in. na podstawie danych Straży Granicznej.

Wcześniej Warzecha komentował również zakres zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych. „A to jest najbardziej kontrowersyjny zapis. Ustawa o świadczeniach rodzinnych dotychczas nie dawała prawa do świadczeń osobom mającym w Polsce ochronę tymczasową. Teraz daje – ale konkretnie Ukraińcom. Ja się w sumie nie dziwię, że pan prezydent podpisał tę ustawę tym razem po cichutku” – ocenił.

Nowelizacja formalnie kończy obowiązywanie nadzwyczajnych regulacji wprowadzonych po wybuchu wojny na Ukrainie i przenosi kwestie statusu oraz części uprawnień obywateli Ukrainy do ogólnego systemu prawnego. Krytycy zmian wskazują, że oznacza to trwałe rozszerzenie uprawnień socjalnych dla tej grupy cudzoziemców.

Warto w tym kontekście przypomnieć proceder wyłudzania świadczeń przez Ukraińców mieszkających na Ukrainie, na który portal Kresy.pl zwracał uwagę od kilku lat. O zjawisku alarmowali także włodarze przygranicznych miejscowości.

Chodziło m.in. o wypłaty 800 plus na dzieci w wieku szkolnym bez pewności, czy przebywały one w Polsce na stałe.

Nowelizacja w jakimś stopniu uszczelniająca system została uchwalona przez Sejm dopiero w grudniu 2022. Natomiast dopiero później powiązano wypłatę świadczeń dla ukraińskich dzieci z obowiązkiem szkolnym.