Kolejny krok w stronę polskiej elektrowni jądrowej: NCBJ łączy siły z amerykańskim Westinghouse

Narodowe Centrum Badań Jądrowych i Westinghouse Electric Company podpisały porozumienie o współpracy w obszarze energetyki jądrowej. Wspólne działania mają objąć badania technologiczne, rozwój zaplecza badawczo-testowego oraz szkolenia. Podczas konferencji wskazywano na znaczenie projektu dla bezpieczeństwa energetycznego i krajowego łańcucha dostaw.

Współpraca NCBJ i Westinghouse ma dotyczyć m.in. badań nad nowoczesnymi technologiami reaktorowymi, w tym małymi reaktorami modułowymi, rozwoju infrastruktury badawczej i testowej dla nowych rozwiązań technologicznych i materiałowych, współpracy przy analizach bezpieczeństwa oraz przygotowania strategii eksploatacyjnych.

🔬 @ncbj_swierk (NCBJ) i Westinghouse Electric Company @WECNuclearPL podpisały porozumienie o współpracy, która ma na celu prowadzenie wspólnych badań w obszarze energetyki jądrowej. pic.twitter.com/HVlKVXdit7

— Ministerstwo Energii (@ME_GOV_PL) October 31, 2025

NCBJ to największy instytut badawczy w kraju, prowadzący prace w dziedzinie fizyki jądrowej, energetyki, radiochemii i technologii materiałowych. Instytut obsługuje jedyny w Polsce reaktor badawczy MARIA, zapewniający unikalne możliwości dla krajowych i międzynarodowych projektów badawczych.

🤝 Narodowe Centrum Badań Jądrowych (@ncbj_swierk ) i @WECNuclear podpisały porozumienie o współpracy, która ma na celu prowadzenie wspólnych badań w obszarze energetyki jądrowej.

🔬 Działania obejmą projekty technologiczne, naukowo-badawcze, badawczo-wdrożeniowe, inicjatywy… pic.twitter.com/t4TRNZwXPB

— Narodowe Centrum Badań Jądrowych (@ncbj_swierk) October 31, 2025

Westinghouse Electric Company to amerykańskie przedsiębiorstwo projektujące i budujące elektrownie jądrowe oraz dostarczające urządzenia, serwis i kontrolę w energetyce nuklearnej. Spółka jest dostawcą technologii dla pierwszej polskiej elektrowni jądrowej na Pomorzu, realizowanej w konsorcjum z Bechtelem. W elektrowni przewidziano trzy reaktory AP1000, przy czym wylanie pierwszego betonu jądrowego pod pierwszy blok zaplanowano na 2028 r., a początek komercyjnej eksploatacji pierwszego bloku na 2036 r.

„Budowa pierwszej polskiej elektrowni jądrowej otwiera nowy rozdział w historii polskiej energetyki. Współpraca Narodowego Centrum Badań Jądrowych z Westinghouse idzie jeszcze krok dalej. To inwestycja w przyszłość – w nowe kompetencje, nowe technologie i nowe miejsca pracy” — powiedział Miłosz Motyka, minister energii. „Budujemy własny łańcuch wartości w energetyce jądrowej, oparty na wiedzy, innowacjach i bezpieczeństwie energetycznym”. „Chcemy, by Polska była nie tylko odbiorcą technologii, ale także jej współtwórcą. Wspólnie z najlepszymi partnerami z całego świata rozwijamy ogromny potencjał, który zapewni naszej gospodarce nową dynamikę i niezależność energetyczną na kolejne pokolenia” — wskazał Motyka.

Według wiceministra energii i pełnomocnika rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej porozumienie ma wymiar cywilizacyjny. „Ma być szansą zarówno dla naszych partnerów, ale przede wszystkim dla polskiej gospodarki, polskich przedsiębiorców, polskich naukowców” — przekonywał Wojciech Wrochna.

Kierownictwo instytutu podkreśla znaczenie projektu dla krajowego programu jądrowego. „Jestem przekonany, że połączenie potencjału badawczego i technologicznego NCBJ z globalnym doświadczeniem Westinghouse stworzy silną platformę do budowy nowoczesnego i konkurencyjnego sektora energetyki jądrowej w Polsce oraz przyspieszy realizację naszego programu jądrowego” — podkreślił prof. dr inż. Jakub Kupecki, dyrektor Narodowego Centrum Badań Jądrowych. „Nasze partnerstwo ma charakter strategiczny. Łączymy siły w obszarach kluczowych dla bezpieczeństwa energetycznego Polski i transformacji niskoemisyjnej — od badań nad technologiami reaktorowymi, poprzez rozwój łańcucha dostaw, po szkolenie personelu i współpracę z przemysłem” — uznał Kupecki. „Energetyka jądrowa to plany wieloletnie. My częścią tych planów byliśmy, jesteśmy i będziemy” — dodał dyrektor.

Po stronie partnera technologicznego akcentowano połączenie doświadczenia globalnego z lokalną wiedzą. „Łączymy nasze globalne doświadczenie z lokalną wiedzą, aby wspierać bezpieczną transformację energetyczną. Ta współpraca jest zgodna z szerszą strategią Westinghouse, polegającą na rozwijaniu przełomowych innowacji jądrowych dla obecnych i przyszłych generacji reaktorów na całym świecie” — mówiła Lou Martinez, wiceprezes ds. badań i rozwoju, dyrektor wykonawcza ds. technologii z Westinghouse. „Przed nami bardzo dużo pracy. Musimy opracowywać kolejne projekty i w kompleksowy sposób do nich podchodzić” — wyjaśniła przedstawicielka spółki. Prezes Westinghouse Polska Mirosław Kowalik poinformował, że w firmie pracuje już 400 osób i planowane są dalsze rekrutacje.

W sierpniu informowaliśmy, że Polskie Elektrownie Jądrowe prowadzą negocjacje z amerykańskim konsorcjum Westinghouse–Bechtel w sprawie kontraktu EPC dla pierwszej elektrowni jądrowej. Zakłada się, że krajowi przedsiębiorcy będą stanowili 40 proc. wszystkich udziałowców w realizacji projektu.

Równolegle trwa proces uzyskania zgody Komisji Europejskiej na pomoc publiczną w wysokości 60,2 mld zł. Według założeń pozytywna decyzja ma zapaść do końca 2025 r. Rząd prowadzi w tej sprawie intensywny dialog prenotyfikacyjny.

Całkowity koszt inwestycji szacowany jest na 192 mld zł. Oprócz zaangażowania Skarbu Państwa, PEJ dysponują listami intencyjnymi od agencji kredytów eksportowych z USA, Kanady, Francji oraz państw Azji, które mają pokryć ponad 70 proc. zapotrzebowania na finansowanie dłużne. Spółka zakłada wysoki udział krajowych przedsiębiorstw w realizacji, celem jest minimum 40 proc. Wśród firm branych pod uwagę są m.in. FAMAK i Mostostal Kraków.

Zgodnie z harmonogramem pierwszy reaktor ma zostać uruchomiony w 2036 r. PEJ podkreślają, że prace przygotowawcze i negocjacje kontraktowe prowadzone są z uwzględnieniem nadzoru Prokuratorii Generalnej RP oraz priorytetu, jakim jest zabezpieczenie interesu państwa. Priorytetem pozostaje również utrzymanie tempa prac przy zachowaniu wymogów bezpieczeństwa i zgodności z regulacjami.

Równolegle rząd pracuje nad uruchomieniem małych reaktorów SMR. W 2023 r. zatwierdzono plan umieszczenia 24 małych reaktorów modułowych w sześciu lokalizacjach. Orlen we współpracy z polskim przedsiębiorstwem energetycznym Synthos Green Energy wybuduje małą elektrownię jądrową we Włocławku. Będzie to pierwsza tego typu inwestycja w kraju. Orlen do 2035 r. planuje postawić przynajmniej dwa reaktory tego typu.

Kresy.pl/ncbj.gov.pl