Od T-72M2D „Wilk” do PT-91 „Twardy”
W drugiej połowie lat 80. w Polsce ruszył program modernizacji czołgów T-72, nazwany kodowo „Wilk”. Jego wynikiem było stworzenie prototypu T-72M2D „Wilk”, który zapoczątkował narodowy rozwój i produkcję następcy — czołgu PT-91 „Twardy”.
Pod koniec lat 80. XX wieku w Polsce zainicjowano ambitny program modernizacji licencyjnych czołgów T-72, który otrzymał kryptonim „Wilk”. Był to moment przełomowy dla krajowego przemysłu zbrojeniowego – po raz pierwszy od lat 60. rozpoczęto prace nad głęboką modernizacją pojazdu pancernego opartego na konstrukcji radzieckiej, z myślą o unowocześnieniu sił pancernych Wojska Polskiego.
Produkcję licencyjnego wariantu T-72M uruchomiono w 1981 roku w Zakładach Mechanicznych Bumar-Łabędy w Gliwicach. Wersja ta, przeznaczona na eksport, stanowiła konstrukcyjny kompromis pomiędzy radzieckim T-72 Ural a T-72A. Kilka lat później, w 1986 roku, rozpoczęto wytwarzanie ulepszonego modelu T-72M1, będącego niemal pełną kopią T-72A.
Mimo to już w momencie rozpoczęcia produkcji polski Sztab Generalny uznał, że T-72M1 nie odpowiada wymogom współczesnego pola walki. Zachodnie armie wprowadzały wówczas czołgi nowej generacji – niemiecki Leopard 2 i amerykański M1 Abrams – które znacznie przewyższały możliwości dotychczasowych konstrukcji. W tej sytuacji w drugiej połowie lat 80. podjęto decyzję o rozpoczęciu programu modernizacji czołgów T-72 z myślą o zwiększeniu potencjału bojowego polskich wojsk pancernych.
Zobacz też: Media: „Polski Twardy niszczy Rosjan” [+VIDEO]
Program zakładał dwa równoległe kierunki działania. Po pierwsze, Polska zamierzała negocjować ze Związkiem Radzieckim zakup licencji na nowocześniejszy wariant T-72. Po drugie, postanowiono opracować własne komponenty modernizacyjne w oparciu o możliwości krajowego przemysłu. Negocjacje z Moskwą rozpoczęto w 1988 roku, a Polska miała uzyskać licencję na wersję T-72S, będącą kopią eksportowego T-72B, który w 1990 roku sprzedano Iranowi w postaci zestawów montażowych. Rozmowy te jednak załamały się wraz z końcem lat 80. i rozpadem Układu Warszawskiego.
W tej sytuacji zdecydowano się na rozwój technologii krajowych. Departament Rozwoju i Wdrożeń MON zlecił Ośrodkowi Badawczo-Rozwojowemu Urządzeń Mechanicznych (OBRUM) w Gliwicach opracowanie systemu modernizacji T-72. Projekt nazwano „Wilk”, a jego celem było stworzenie rozwiązań umożliwiających unowocześnienie pojazdu w warunkach krajowych, z wykorzystaniem potencjału rodzimego przemysłu.
Do programu zaangażowano wiele instytucji: Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia w Zielonce, Zakłady Mechaniczne Wola w Warszawie, Przemysłowe Centrum Optyki oraz Wojskową Akademię Techniczną. Modernizacja miała zwiększyć mobilność, ochronę i zdolność do prowadzenia walki nocą.
W latach 1987–1990 OBRUM zbudował trzy prototypy bazujące na czołgach T-72A, T-72M1 i T-72M1D (wersja dowodzenia). Zastosowano w nich szereg nowych rozwiązań, w tym prototypy systemu kierowania ogniem DRAWA, pancerz reaktywny ERAWA-1, nowe osłony boczne, system ostrzegania przed namierzaniem laserem OBRA-1 oraz pasywne noktowizory drugiej generacji dla całej załogi. Czołgi otrzymały też komputer diagnostyczny stabilizacji armaty, zmodyfikowaną skrzynię biegów, nowy silnik Diesla S-12U o mocy 850 KM oraz wyrzutnie granatów dymnych WPD-1 Tellur i WWGD-1 Erb.
W lipcu 1991 roku, po pomyślnych próbach poligonowych, podjęto decyzję o kontynuacji prac w kierunku opracowania nowego czołgu. Projekt „Wilk” został zakończony, a jego dorobek posłużył jako fundament dla nowego programu – PT-91 „Twardy”. Dzięki doświadczeniom zdobytym w ramach „Wilka”, pierwszy prototyp PT-91 był gotowy już po dziewięciu miesiącach.
PT-91 „Twardy” otrzymał armatę kalibru 125 mm 2A46, sprzężony karabin maszynowy PKT kalibru 7,62 mm oraz wielkokalibrowy karabin NSW 12,7 mm montowany na wieży. Napędzał go silnik o mocy 850 KM, pozwalający na osiąganie prędkości do 60 km/h. Masa całkowita pojazdu wynosiła 44,2 tony, a załogę stanowiło trzech żołnierzy: dowódca, celowniczy i mechanik-kierowca.
W efekcie Polska, w oparciu o doświadczenia z końca lat 80., stworzyła własny, nowoczesny czołg podstawowy, który przez kolejne dekady stanowił fundament krajowych wojsk pancernych.
Zobacz też: Polska największym dostawcą czołgów dla Ukrainy. Wsparcie warte ponad 4 miliardy dolarów
Kresy.pl
