Ten układ otworzył Habsburgom drogę do panowania w Europie Środkowej. Zjazd wiedeński
Zjazd wiedeński, który rozpoczął się 15 lipca 1515 roku i trwał do 26 lipca, należał do najważniejszych spotkań dyplomatycznych w dziejach nowożytnej Europy Środkowej.
W rozmowach uczestniczyli trzej monarchowie: cesarz Maksymilian I Habsburg, król Polski i wielki książę litewski Zygmunt I Stary oraz jego brat, król Czech i Węgier Władysław II Jagiellończyk. Rokowania rozpoczęły się w Preszburgu, dzisiejszej Bratysławie, a ich zasadnicza część odbyła się w Wiedniu.
Głównym celem Zygmunta Starego było doprowadzenie do zerwania współpracy Maksymiliana I z Moskwą i zakonem krzyżackim oraz osłabienie porozumienia wymierzonego w państwa rządzone przez Jagiellonów. Władcy tej dynastii stanowili wówczas, obok Habsburgów, najpotężniejszą siłę polityczną w Europie Środkowej.
Bracia Zygmunt Stary i Władysław II Jagiellończyk panowali łącznie nad Polską, Litwą, Czechami i Węgrami. Ich państwa znajdowały się jednak w trudnym położeniu. Litwa od 1512 roku prowadziła wojnę z Moskwą, która w 1514 roku zdobyła Smoleńsk. Albrecht Hohenzollern, wielki mistrz zakonu krzyżackiego, odmawiał natomiast złożenia królowi Polski hołdu lennego. Jednocześnie Habsburgowie dążyli do zabezpieczenia sobie praw do sukcesji na tronach Czech i Węgier.
Wiedeńskie rozmowy zakończyły się kompromisem. 22 lipca podpisano pięć dokumentów, które regulowały stosunki między Habsburgami i Jagiellonami oraz ustanawiały związki dynastyczne między obiema rodzinami.
Trzy dokumenty dotyczyły planowanych małżeństw. Ludwik Jagiellończyk, syn Władysława II Jagiellończyka, miał poślubić Marię Habsburżankę, natomiast jego siostra Anna Jagiellonka miała zostać żoną jednego z wnuków Maksymiliana I – Ferdynanda albo Karola.
Kolejne porozumienie obejmowało ustępstwa cesarza wobec Polski. Maksymilian zobowiązał się zaprzestać wspierania wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego, uznać postanowienia drugiego pokoju toruńskiego za podstawę stosunków polsko-krzyżackich oraz nie dopuszczać do pozywania miast Prus Królewskich przed sądy Rzeszy. Elementem szerszego porozumienia politycznego było również wycofanie się cesarza ze współpracy z Moskwą.
Piąty dokument dotyczył adopcji Ludwika Jagiellończyka przez Maksymiliana I. Cesarz uznał młodego Jagiellona za potencjalnego następcę i nadał mu tytuł generalnego wikariusza Rzeszy. Adopcja rzeczywiście doszła do skutku, nie oznaczała jednak automatycznego przejęcia korony cesarskiej, ponieważ władca Świętego Cesarstwa Rzymskiego był wybierany przez elektorów.
Ustalenia małżeńskie zostały później zrealizowane. W 1521 roku Ferdynand Habsburg poślubił Annę Jagiellonkę, a rok później Ludwik Jagiellończyk zawarł małżeństwo z Marią Habsburżanką.
Związki te stworzyły podstawę późniejszych roszczeń Habsburgów do tronów czeskiego i węgierskiego. Gdy Ludwik Jagiellończyk zginął bezpotomnie w 1526 roku w bitwie pod Mohaczem, Ferdynand Habsburg został wybrany królem Czech. Wystąpił również z roszczeniami do korony węgierskiej, o którą rywalizował z Janem Zápolyą.
Ostatecznie Habsburgowie utrwalili swoje panowanie w Czechach oraz w zachodniej i północnej części Węgier. Zjazd wiedeński nie przesądził samodzielnie o ich późniejszej dominacji w Europie Środkowej, ale stworzył jedną z najważniejszych podstaw dynastycznych przyszłej monarchii habsburskiej.
Wydarzenia rozpoczęte 15 lipca 1515 roku trwale wpłynęły na układ sił w Europie Środkowej.
Kresy.pl
Czytaj też:
