2 lipca 1927 roku w Wilnie odbyła się uroczysta koronacja obrazu Matki Boskiej Ostrobramskiej
Obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej powstał ok. 1620–1630 roku i przedstawia Maryję bez Dzieciątka, z dłońmi skrzyżowanymi pod sercem. To jeden z najważniejszych symboli religijnych i narodowych dawnej Rzeczypospolitej.
Choć autor dzieła nie jest znany, wiadomo, że jego kompozycja wywodzi się z niderlandzkich rycin. Z czasem wzbogacono ją o barokową sukienkę, doszedł też srebrny półksiężyc. Wizerunek w Ostrej Bramie ma też dwie korony. Jedna – jak mówiono – była dla Maryi, druga dla Dzieciątka, które miało się narodzić. Poeta Władysław Syrokomla tłumaczył to jednak inaczej: Maryja była zarówno Królową Polski, jak i Wielką Księżną Litewską.
Zainicjowany w 1671 roku przez karmelitów, kult Ostrobramskiej Matki Miłosierdzia początkowo miał charakter lokalny. Choć stopniowo narastał od połowy XVIII wieku, aż do połowy XIX wieku pozostawał zakorzeniony głównie w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego, gdzie szczególnie silnie jednoczył wiernych zarówno obrządku łacińskiego, jak i wschodniego. Na tle innych sanktuariów Litwy Ostra Brama początkowo wypadała jednak blado – aż do XIX wieku powszechnie czczono raczej wizerunek Matki Boskiej Trockiej, ukoronowany już w 1718 roku, zaledwie rok po koronacji Czarnej Madonny z Częstochowy. Ważnym ośrodkiem był też dziś niemal zapomniany obraz Matki Boskiej Sapieżyńskiej, związany z potężnym rodem książęcym Sapiehów.
Dopiero od XIX wieku wileński wizerunek stał się symbolem jedności narodowej i walki o niepodległość. Podczas zaborów i powstań Matka Boska z Ostrej Bramy była patronką nadziei i wolności. Wzmocniła ten przekaz inwokacja z Pana Tadeusza, w której Adam Mickiewicz pisał: „Panno święta, co Jasnej bronisz Częstochowy i w Ostrej świecisz Bramie!”.
W 1927 roku, z inicjatywy Kościoła i państwa, nadszedł czas oficjalnego ukoronowania obrazu koronami papieskimi. Uroczystość na Placu Katedralnym poprowadził kard. Aleksander Kakowski, metropolita warszawski i prymas Polski. Wydarzenie miało oprawę państwową – obecni byli m.in. marszałek Józef Piłsudski oraz prezydent Ignacy Mościcki. Obraz wyniesiono z kaplicy w specjalnym feretronie, ozdobionym baldachimem z królewską koroną i płaszczem z orłem.
Piłsudski, który pochodził z Wileńszczyzny, darzył Ostrą Bramę szczególnym sentymentem. W kaplicy do dziś znajduje się jego wotum – srebrna tabliczka z napisem: „Dziękuję Ci, Matko, za Wilno”.
Korony z 1927 roku zaginęły podczas II wojny światowej, ale pamięć o koronacji przetrwała. Dziś główne uroczystości ku czci Ostrobramskiej Pani odbywają się w listopadzie, podczas odpustu zwanego Opiekami.
Kresy.pl / PAP
Czytaj też: Co dalej z Ostrą Bramą?
