Zaklejone usta zniknęły z ulic Mińska
W piątek w nocy z mińskich ulic zniknęły wszystkie afisze do spektaklu według sztuki irlandzkiego dramatopisarza Briana Friela “Translations”, który od kilku miesięcy wystawia miński teatr imienia Janki Kupały.
Na afiszu widniała twarz dziewczyny, z ustami zakneblowanymi szarą taśmą z napisem “Translations”. Reżyserem przedstawienia jest znany z proniepodległościowych adaptacji teatralnych Mikałaj Pinigin.
Sztuka odwołuje się do wydarzeń w, kulturowo kolonizowanej przez Anglików, dziewiętnastowiecznej Irlandii. Do małej irlandzkiej wsi Baile Beag przybywają dwaj angielscy oficerowie i usiłują zmienić jej nazwę na angielskie Ballybeg. Według autora – Briana Friela – sztuka jest “o języku i tylko o języku”. Jednak widzowie białoruscy z łatwością doszukiwali się podobieństw z obecną sytuacją w ich kraju, w którym język rosyjski z pomocą władz Białorusi, stopniowo wypiera język białoruski z codziennego użytku.
Według zapewnień dyrekcji teatru imienia Kupały, zaplanowane na marzec br. trzy przedstawienia mają się odbyć zgodnie z planem, ale informację o tym, że sztuka nadal jest w repertuarze można znaleźć już tylko w Internecie i bezpośrednio w kasach teatralnych. Jedna z kasjerek powiedziała w piątek Radiu Swoboda, że afisze zostały zdjęte, ponieważ są od dziś zakazane. Nie chciała jednak sprecyzować, kto jest autorem tego zakazu. Administracja teatru imienia Kupały poinformowała jedynie, że żadnych dokumentów na piśmie teatr nie otrzymywał.
Autor afisza białoruski grafik Uładzimir Cesler uważa, że nerwowa reakcja władz może być związana z tym, że w białoruskiej adaptacji sztuki angielscy oficerowie mówią po rosyjsku, zaś mieszkańcy Irlandii – po białorusku. “Być może ta paralela wywołała taką reakcję” – powiedział Cesler.
Według białoruskich dziennikarzy, autorem nieformalnego zakazu może być ktoś z członków Społecznej rady ochrony moralności, której szef – emerytowany generał Mikałaj Czerginiec kilka dni temu usiłował nie dopuścić do przeprowadzenia w Mińsku zaplanowanego na 7 marca koncertu niemieckiego zespołu rockowego Rammstein, domagając się zakazu imprezy. Mimo jego protestów koncert się jednak odbędzie, a liczba chętnych do odwiedzenia tego koncertu po protestach generała zwiększyła się kilkakrotnie – wszystkie bilety zostały błyskawicznie wyprzedane.
W roku 2001 adaptację najsłynniejszej białoruskiej sztuki teatralnej Janki Kupały “Tutejsi”, wyreżyserowaną przez Nikołaja Pinigina zdjęto z afisza na kilka godzin przed spektaklem bez podania przyczyn, zastępując ją utworem z klasyki rosyjskiej. Osiem lat wcześniej – w roku 1993 Pinigin otrzymał za tę właśnie adaptację najwyższą państwową nagrodę dla ludzi kultury.
Michał Janczuk/Biełsat
