Polski urząd ostrzega Ukraińców unikających mobilizacji
„Ukraińcy, którzy nie chcą walczyć, zaczęli składać setki wniosków o azyl w Polsce” – podaje Urząd do Spraw Cudzoziemców cytowany przez Wirtualną Polskę. Urząd ostrzega, że mężczyźni będą podlegać szczegółowym przesłuchaniom.
19 marca Wirtualna Polska poinformowała, że znacznie wzrosła liczba wniosków o ochronę międzynawową składanych przez Ukraińców. Wiele z nich składanych jest przez mężczyzn w wieku poborowym.
W 2024 roku Ukraińcy złożyli około 7 tys. takich wniosków, co jest trzykrotnym wzrostem w porównaniu do poprzednich lat. Wiele wniosków pochodzi od mężczyzn, którzy chcą uniknąć mobilizacji. W 2022 r. takich wniosków wpłynęło 580, rok później 620, w 2024 r. – 3,9 tys., a tylko do 25 marca 2025 r. już 1,9 tys. WP podaje, że gdyby tempo składania wniosków utrzymało się w następnym miesiącach, to w 2025 r. byłoby ich ok. 8 tys.
Urząd do Spraw Cudzoziemców (UdSC) podkreśla jednak, że „obawa przed mobilizacją i spełnianiem innych obowiązków obywatelskich nie stanowią przesłanki uzasadniającej nadanie statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej”.
Na Ukrainie mężczyźni w wieku 18-60 lat mają zakaz opuszczania kraju, ale tylko osoby w wieku powyżej 25 lat mogą zostać zaciągnięte do wojska. Eksperci wskazują, że obecnie Ukraina znajduje się w kryzysie z powodu braku rezerw kadrowych w armii.
Zdaniem urzędników wnioskodawcy chcą chronić się przed mobilizacją, a w konsekwencji grożącą im śmiercią w walce – czytamy na WP.
Obywatele Ukrainy mogą korzystać w Polsce z ochrony tymczasowej, jednak jest to rozwiązanie obowiązujące jedynie na czas trwania wojny. Na początku 2025 r. status ten posiadało 993 tys. osób, w większości kobiet i dzieci. Wśród nich było około 114 tys. dorosłych mężczyzn.
Ochrona tymczasowa pozwala na legalny pobyt w Polsce oraz daje dostęp do świadczeń społecznych, edukacji i rynku pracy. W praktyce Polska nie wydaje decyzji zobowiązujących Ukraińców do powrotu do kraju, chyba że stanowią oni zagrożenie dla porządku publicznego.
Oprócz tego 462 tys. obywateli Ukrainy posiada ważne zezwolenia na pobyt czasowy, głównie związane z podjęciem pracy w Polsce. Nie ma jednak dokładnych danych, ilu z nich podlega obowiązkowi mobilizacji.
Zdaniem Oleksandra Pestrykova z warszawskiej fundacji „Dom Ukraiński” zjawisko masowego składania wniosków o ochronę międzynarodową zaczęło się jeszcze w 2023 roku. Wówczas Ukraina rozpoczęła prace nad nowymi przepisami o mobilizacji, a władze uruchomiły aplikację „Rezerwa”.
Zgodnie z nowymi regulacjami, każdy mężczyzna podlegający mobilizacji musiał zarejestrować się w systemie i podać aktualne dane. W przeciwnym razie mógł stracić możliwość uzyskania nowych dokumentów, takich jak paszport czy prawo jazdy.
Pestrykov tłumaczy, że część Ukraińców w Polsce nie spełniła tego obowiązku i ich dokumenty straciły ważność. Wtedy zaczęli szukać innych opcji legalizacji pobytu i ulegli fałszywym poradom, że status uchodźcy lub ochrona uzupełniająca pozwolą im uzyskać polski paszport obcokrajowca. – Nie jest to prawda, ale skala tego zjawiska jest trudna do oszacowania – mówi ekspert.
We wrześniu 2024 roku Radosław Sikorski zaproponował, aby kraje Unii Europejskiej wstrzymały wypłacanie świadczeń socjalnych Ukraińcom zdolnym do walki. Według niego takie działania mogłyby ograniczyć zjawisko unikania poboru wojskowego.
Według Polskiego Instytutu Ekonomicznego pod koniec 2024 r. poza granicami Ukrainy przebywało 5,2 mln jej obywateli, z czego większość mieszkała w krajach UE. Status ochronny posiadało 4,2 mln Ukraińców, z czego najwięcej w Niemczech (27,2 proc.), Polsce (23,3 proc.) i Czechach (9,1 proc.).
Z badań PIE wynika, że rośnie odsetek Ukraińców, którzy nie planują powrotu do ojczyzny. W listopadzie 2022 r. powrotu nie rozważało 10,1 proc. uchodźców, a w grudniu 2024 r. ten odsetek wzrósł do 33,4 proc.
W Polsce chęć pozostania na stałe zadeklarowało 29 proc. Ukraińców, podczas gdy w Niemczech ten odsetek był wyższy. Zdaniem ekspertów, ma to związek z polityką socjalną – Niemcy oferują uchodźcom większe świadczenia niż Polska.
Zobacz także: Nawet pół miliona mężczyzn może opuścić Ukrainę po wojnie
Przeczytaj również: Dlaczego Ukraińcy unikają poboru
Może Cię zainteresować: Sondaż: połowa Ukraińców uważa, że unikanie wojska to nie wstyd
Kresy.pl/wp.pl
