Sąsiadowice

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red. B. Chlebowskiego, t. 10, Warszawa 1889, s. 363-364.

Sąsiadowice z Wyhadówką, rus. Susidowyczi, wś, pow. samborski, 15 klm. na płn.-zach. od Sambora, 4 klm. od st. kol., urz. pocz. i tel. w Felsztynie. Na płn, leży Bukowa, na płn.-wsch. W. Lutowiska, na wsch. Nadyby (stać. kol.), na płd. Czaple, na zach. Głęboka (st. kol. Felsztyn-Głęboka). Wś leży w do­rzeczu Dniestru za pośrednictwem potoków płynących do Strwiążą. Największy z nich powstaje na płn., w’lesie Sąsiadowickim i pły­nie prawie środkiem obszaru na płd. do Czapel. W dolinie pot. (zwanego Głębokim) leżą zabudowania wiejskie. Na płn.-zach. wznosi się wzgórze „Guty“ do 369 mt. (znak triang). Najniższy punkt (305 mt.) na płd. w dolinie pot. Głębokiego. Kolej żelazna przebiega płd. część obszaru od wsch. na zach. Na wschód od zabudowań wiejskich a na płn. od drogi do Felsztyna leży na wzgórzu („Góra Łaska­wa”, „Mona plaoidus”) klasztor karmelitów, z murowanym kościołem św. Anny (344 mt.). Na płn. od klasztoru leży przysiółek „Wybadówka“ (al. Uhadówka, 349 mt.), a na płn. od Wyhadówki przys. „Podlesie” z cegielnią i karczmą. Na płn.-wsch. przy drodze do Wojutycz leży karczma „Stasiówka“ (353 mt.). Własn. większa (hr. Jana Dunina i konwentu karmelitów) ma roli or. 461, łąk i ogr. 165, pastw. 35, lasu 632 mr.; wł. mn. roli or. 1502, łąk i ogr. 320, pastw. 34 mr. W r. 1880 by­ło 314 dm., 1561 mk. w gm., 1499 rz.-kat., 28 gr.-kat., 34 izrael.; 1560 Polaków, 1 Ru­sin. Par. rz.-kat. w miejscu, dek. samborski, dyec. przemyska. Do par. należą: Czaple, Humieniec, Janów, Wola Rajnowa i Pawłówka. Feliks z Fulsztyna Herburt, ststa mościski, wystawił naprzód kościół św. Anny, konse­krowany w r. 1591, a następnie fundował za pozwoleniem Macieja Pstrokońskiego, bisk. przemyskiego, danym w Brzozowie d. 23 lipca 1603, r. klasztor karmelitów i na uposaże­nie tego przeznaczył połowę Sąsiadowic, W r. 1677 Erazm Herburt darował klasztorowi dochody dawniejszego kościoła parafialnego św. Mikołaja, przy którym plebani dla na­jazdów tatarskich mieszkać nie chcieli; daro­wiznę tę zatwierdził nuncyusz apostolski na

[s.364]

dworze Jana III, z upoważnienia Iaocentego IX w 1683 r, W kościele znajduje się w wiel­kim ołtarzu obraz św. Anny (rzeźbiony i wyzłacany),. słynący cudami i ściągający corocz­nie na odpust d. 26 lipca mnóstwo pobożnych, W książeczce wydanej r, 1755 p. t. „O po­czątkach zjawienia się św. Anny we wsi S. na górze zwanej Mons Placidus“ czytamy: „W r. 1589 JWPan Erazm Herburt, syn Stanisława Herburta, wielkich w ojczyźnie zasług senatora, umyślił wystawić kościół na cześć św, Anny. W tym czasie we wsi jego dziedzicznej S., poddany chłop orząc łan Szwajowski, wyorał na polu obraz św. Anny z Najświętszą Panną i Panem Jezusem. O czem dowiedziawszy się Erazm Herburt, na­tenczas mieszkający blisko, w Głęboce, przy­był, i z wielką radością i nabożeństwem sta­tuę do pobliskiego kościoła p. w. św. Mikoła­ja przeniósł przy licznem udziale ludu i duchowieństwa. Nazajutrz pokazała się św, Anna znowu na łanie Szwajowym; Herburt prze­niósł ją raz drugi do kościoła św. Mikołaja, lecz znów wróciła na miejsce dawne; co wi­dząc Herburt kazał w tem miejscu wybudo­wać tymczasem kaplicę z ołtarzem i począł zaraz myśleć o nowym murowanym kościele, który skończywszy uprosił dla poświęcnia kś. Dym. Solikowskiego, arcyb. lwowskiego. Dla pomnożenia czci św. Anny, Erazm Herburt oo, karmelitów, dawnej zakonnej obserwancyi z krakowskiego sprowadziwszy konwentu, kościół im z wymurowanym klasztorem od­dał, oraz inne dwa kościoły: jeden św. Miko­łaja w S., drugi św. Marcina w Felsztynie, o­bydwa od siebie wystawione, i przy nim za pozwoleniem rzymskiem i biskupa curam animarum nad parafianami tych kościołów zlecił. Gdy zaś św. Anna przez wiele lat różnymi cudami się wsławiła, wprowadzono do jej ko­ścioła bractwo św. Anny w r. 1725“. Nad zakrystyą w kościele znajduje się herb Herburtów, a naprzeciw, na tabliczce, napis odno­szący się do konsekracyi kościoła w r. 1591. W kościele jest grobowiec Borzęckich a w ścianie wmurowane dwa wizerunki owalne: Borzęckiego i jego żony, i napis objaśniający, że tu spoczywa Franciszek Borzęcki i żona jego Maryanna z Pociejów, z datą 1717 r. Kościół i klasztor były dawniej obwarowane. Od płn. i wschodu przechowały się jeszcze wały, dość wysokie, z fosą. Par. gr.-katol, w Felsztynie. We wsi jest szkółka dwuklasowa etatowa i kasa pożyczk. gm. z kapita­łem 3300 złr. W r. 1448 nadał Piotr, bisk, przemyski, kanonikom kapituły przemyskiej w zamian za dziesięciny i grunt w Radymnie, dziesięciny w Fulsztynie, Sąsiadowicach i in­nych wsiach okolicznych (Liske, Akta G. i Z., S., VIII, str. 122 i 123). Lu. Dz.