Napoleon Orda
Napoleon Orda -rysunki i akwarele Ziemi Witebskiej.
Akwarelista i rysownik amator. Po 1831 przebywał we Włoszech, Szwajcarii a głównie w Paryżu, gdzie uczył się rysunku. Przyjaźnił się z Chopinem. Od 1856 w Polsce, w licznych wędrówkach po kraju zgromadził wiele rysunków przedstawiających widoki miast i zabytków architektury. Wydał je w Albumie widoków Polski… (1873-83).
(Encyklopedia Powszechna PWN, Warszawa 1975)
*Zdjęcia i opisy pochodzą ze strony: http://www.pinakoteka.zascianek.pl/ i umieszczone zostały dzięki uprzejmości pana Witolda Raczunasa.
ANSPACH (ANSPAKI) Pałac Heywardów. Widok od strony wody. Na wysokim brzegu pałac dwukondygnacjowy o zróżnicowanej bryle, z dwiema wielobocznymi, zwieńczonymi krenelażem wieżami na narożach. W części środkowej ryzalit na parterze i taras na pierwszym piętrze. Napis: Anspaki; napis na podkładzie: G. Witebska Białoruś Anspaki. 1875-1876. Rys. ołówkiem podmalowany akwarelą. 20,4 x 27,7 cm. Muzeum Narodowe, Kraków. III-r.a. 4095. (Teka Witebska).
CZASZNIKI Widok ogólny miasteczka z kościołem i klasztorem podominikańskim od strony rzeki Ułanki. W otoczeniu parterowej zabudowy mieszkalnej dwuwieżowy kościół z transeptem i budynki klasztorne; z prawej strony cerkiew z kopułą i czworoboczna wieża dzwonnicy. Dat.: 20 Czerwca 1876. Napis: Czaszniki; Kościół Dominikanów rzeka Ulanka – Stare Zamczysko – Wincenty Wołodkiewicz żona Zofia Harting; napis na podkładzie: G. Witebska. Czaszniki. Tu się wznosił zamek Xiążąt Potockich w ziemi … [nieczytelne]. Z tego zamku X. Mikołaj Krzysztof Radziwiłł Hetman Lit. r. 1564 wyszedłszy zbił pod Iwańskiem wojsko Moskiewskie prowadzone przez X. Szujskiego który 23 Stycznia w bitwie poległ. Tu także odniósł zwycięstwo X. Roman Sanguszko Het. Pol. gdzie Hołowina Piotra wziął w niewolę r. 1570. – Stefan Batory przyjmował tu posłów Moskiewskich r. 1580 idąc na Wielkie Łuki. – Na Zamczysku stoi Kościół i Klasztor XX Dominikanów wzniesiony przez Zygmunta Słuszkę, Chorążego Lit. r. 1674. – 1876. Rys. ołówkiem podmalowany akwarelą. 19,5 x 28,8 cm. Muzeum Narodowe, Kraków. III-r.a. 4097. (Teka Witebska).
LIKSNA Ruiny zamku Zybergów i kościół p.w. Jezusa, Marii i Józefa. Widok od strony drogi. Pałac dwukondygnacjowy z ryzalitami bocznymi, zwieńczony attyką; w trzykondygnacjowej części środkowej taras wsparty na arkadach i zewnętrzne schody; z prawej stronyjednonawowy kościół z sygnaturką nad wejściem. Dat.: Lixna 26 maja. Napis: rzeka Dźwina – Hr. Henryk Plater Zyberg; napis na podkładzie: Lixna; G. Witebska. Lixna dawniej Lixten przy ujściu Lixnienki do Dźwiny. Tu mieszkali Komturowie Dynaburscy. R. 1626 podczas wojny Szwedzkiej Horn został pobity przez Alex. Gąszowskiego Wojewodę Smoleńskiego. Pałac i Kościół zbudowany 1770 przez Józefa Zyberga Wojew. Inflanckiego; Dynaburski Komtur Zyberg tu mieszkał r. 1292, przez niego list pisany do Mistrza Krzyżaków … [nieczytelne] de Rosbach o zburzeniu Wilna. 1875-1876. Rys. ołówkiem podmalowany akwarelą. 20,3 x 27,5 cm. Muzeum Narodowe, Kraków. III-r.a. 4109. (Teka Witebska).
MIEJSCE NIEOKREŚLONE Ruiny zamku. Widok od strony wody. Napis na podkładzie: G. Witebska. 1875-1876. Rys. ołówkiem podmalowany akwarelą. 20,4 x 27,7 cm. Muzeum Narodowe, Kraków. III-r.a. 4131. (Teka Witebska).
OŚWIEJ Pałac Szadurskich dawniej Hilzenów. Widok pałacu od strony wody. Pałac dwukondygnacjowy z ryzalitami i ukośnie ustawionymi oficynami połączonymi z korpusem łącznikami. Dat.: Oświej 30 Maja. Napis: Władysław Szadurski ż. Stefanja Borch; napis na podkładzie: G. Witebska. Białoruś. Oświej. Pałac założony przez Hilzena. 1875-1876. Rys. ołówkiem podmalowany akwarelą. 20,4 x 27,8 cm. Muzeum Narodowe, Kraków. III-r.a. 4112. (Teka Witebska).
POŁOCK Kościół i klasztor pojezuicki. Widok fasady i elewacji bocznej. Kościół trzynawowy (?), dwuwieżowy, z kopułą na skrzyżowaniu naw; z lewej strony w głębi fragment trzykondygnacjowego budynku klasztornego; z prawej dwukondygnacjowy budynek z ryzalitem. Dat.: 23 Czerwca. Napis: Połock. 1875-1876. Rys. ołówkiem podmalowany akwarelą. 20,3 x 27,2 cm. Muzeum Narodowe, Kraków. III-r.a. 4114. (Teka Witebska).
WARKLANY Kościół parafialny p.w. NMP. Widok fasady i elewacji bocznej. Kościół dwuwieżowy z portykiem kolumnowym i transeptem; z lewej strony w głębi kaplica grobowa Borchów centralna na planie koła z kopułą i portykiem kolumnowym. Napis: Warklany; napis na podkładzie: G. Witebska – Białoruś – Warklany, Kościół. 1875. Rys. ołówkiem podmalowany akwarelą. 20,3 x 27,8 cm. Muzeum Narodowe, Kraków. III-r.a. 4122. (Teka Witebska).
WARKLANY Pałac Sanguszków dawniej Borchów. Widok elewacji ogrodowej od strony wody. Pałac dwukondygnacjowy z ryzalitami, część środkowa trzykondygnacjowa z wieżą i portykiem kolumnowym w wielkim porządku, nad którym taras; po odby stronach dwukondygnacjowe oficyny połączone z korpusem parterowymi członami. Dat.: 11 Czerwca Warklany 1875. Napis: Pałac 1789 p. Hr. Michała Borcha; napis na podkładzie: Warklany – G. Witebska – Własność Maryi Borch córki Karola – żona X. Pawła Sanguszki, – córka Teresa. 1875. Rys. ołówkiem podmalowany akwarelą. 20,4 x 27,7 cm. Muzeum Narodowe, Kraków. III-r.a. 4121. (Teka Witebska).
WITEBSK Cerkiew starowierców. Widok od strony rzeki Dźwiny. Z prawej strony cerkiew z kopułą oraz wieżyczką w fasadzie; z lewej strony w głębi cerkiew z trzema kopułami. Dat.: 21 Czerwca. Napis: Stare Zamczysko; Witebsk – Cerkiew Starowierców Najdawniejsza – rzeka Dźwina; napis na podkladzie: Witebsk Białoruś. 1875-1876. Rys. ołówkiem podmalowany akwarelą. 20,4 x 27,5 cm. Muzeum Narodowe, Kraków. III-r.a. 4126. (Teka Witebska).
