Jan Zumbach — as Dywizjonu 303 i jeden z najskuteczniejszych polskich pilotów II wojny światowej
3 stycznia 1986 roku zmarł Jan Zumbach, pilot myśliwski i dowódca Dywizjonu 303. Przeszedł długą drogę bojową nad Francją i Wielką Brytanią, a po wojnie prowadził życie pełne przygód poza armią.
3 stycznia 1986 roku odszedł ppłk Jan Zumbach, pilot myśliwski i dowódca jednego z najsłynniejszych polskich oddziałów lotniczych. Pochodził z rodziny o szwajcarskich korzeniach i posiadał także obywatelstwo tego państwa. W czasie II wojny światowej odbył liczne loty bojowe, walcząc kolejno nad Francją i Wielką Brytanią. Według oficjalnych danych zestrzelił 13 samolotów na pewno, 9 zaliczono jako prawdopodobne, a wiele innych zostało przez niego uszkodzonych. Za służbę odznaczono go między innymi Orderem Virtuti Militari, czterokrotnie Krzyżem Walecznych oraz dwukrotnie brytyjskim Distinguished Flying Cross.
Zobacz też: „Ci cholerni Polacy!”. Dywizjon 303, czyli mistrzowie powietrznych pojedynków
Po zakończeniu wojny Zumbach prowadził działalność o charakterze przygodowym, angażując się między innymi w zbrojne konflikty w Afryce. Był znany z kilku pseudonimów: koledzy z Dywizjonu 303 mówili o nim „Kaczor”, natomiast w Afryce przedstawiał się jako Johnny „Kamikaze” Brown. Jego postać pojawia się również w grze „Lotnicy – wojna w przestworzach”, której fabuła nawiązuje do historii polskich pilotów II wojny światowej.
Jan Zumbach urodził się 15 kwietnia 1915 roku w Ursynowie. W wieku siedmiu lat przeniósł się z rodziną do Bobrowa, gdzie rozpoczął naukę. Zainteresowanie lotnictwem pojawiło się w 1928 roku podczas pokazów w Brodnicy. Wtedy podjął decyzję o związaniu przyszłości z lataniem. Mając 21 lat, sfałszował zgodę matki i zgłosił się ochotniczo do wojska. Po odbyciu służby w piechocie rozpoczął naukę w Szkole Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie, którą ukończył w 1938 roku ze stopniem podporucznika.
Przed wybuchem wojny był członkiem 111. Eskadry Myśliwskiej. W wyniku wypadku samochodowego trafił do ośrodka rehabilitacyjnego w Zaleszczykach. Po 1 września 1939 roku próbował odnaleźć swoją jednostkę, lecz bez skutku. 17 września udał się do Rumunii, skąd dotarł do Bejrutu, a następnie do Francji. Tam trafił do Centrum Wyszkolenia Lotnictwa Polskiego, a w maju 1940 roku przydzielono go do I Klucza Kominowego.
Latem 1940 roku został ewakuowany do Wielkiej Brytanii statkiem „Kmicic”. 2 sierpnia przydzielono go do Dywizjonu 303 stacjonującego w Northolt. Latał na myśliwcu Hawker Hurricane Mk.I i brał udział w Bitwie o Anglię. Od sierpnia 1944 roku do 30 stycznia 1945 roku dowodził 133 Polskim Skrzydłem Myśliwskim. Potwierdzono, że zestrzelił 13 samolotów, a prawdopodobna liczba zwycięstw sięgała 18. Został również wyróżniony m.in. Medalem Lotniczym, Polowym Znakiem Pilota oraz brytyjskim Zaszczytnym Krzyżem Lotniczym.
Kresy.pl/IPN
