To była jedna z najbardziej kontrowersyjnych inicjatyw sanacji. 17 czerwca 1934 roku prezydent Ignacy Mościcki podpisał rozporządzenie, które zapoczątkowało działalność Miejsca Odosobnienia w Berezie Kartuskiej.
Choć władze sanacyjne przedstawiały je jako niezbędny środek obrony państwa, obóz ten szybko stał się symbolem represji. Jego sposób funkcjonowania naruszał podstawowe prawa obywatelskie.
Bezpośrednim impulsem do powołania obozu był zamach z 15 czerwca 1934 roku, w którym zginął minister spraw wewnętrznych, gen. Bronisław Pieracki. Sprawcą zamachu był członek ukraińskiej organizacji nacjonalistycznej OUN. W atmosferze politycznego szoku rząd Leona Kozłowskiego zdecydował się na błyskawiczną reakcję: już 17 czerwca prezydent podpisał dekret umożliwiający izolowanie osób podejrzanych o „działalność zagrażającą porządkowi publicznemu” – bez sądu, bez aktu oskarżenia i bez prawa do obrony. Inicjatywa miała poparcie Józefa Piłsudskiego.
16 czerwca 1383 roku na zjeździe możnych w Sieradzu arcybiskup gnieźnieński Bodzanta podjął próbę przeforsowania kandydatury księcia rawskiego i płockiego Siemowita IV na króla Polski i męża młodej królewny Jadwigi Andegaweńskiej.
Był to punkt kulminacyjny długiego i burzliwego okresu bezkrólewia, który rozpoczął się po śmierci Ludwika Węgierskiego w 1382 roku. Próba zakończyła się niepowodzeniem, ale sama postać Siemowita IV i jego polityczne ambicje na trwałe zapisały się w historii Polski.
Piast chce dostać koronę
Po śmierci Ludwika Węgierskiego długo trwały spory o sukcesję. Ludwik nie miał syna, ale pozostawił dwie córki. Początkowo to starsza Maria, zaręczona z Zygmuntem Luksemburczykiem, miała objąć krakowski tron. Jednak decyzją królowej-wdowy Elżbiety Bośniaczki, wbrew wcześniejszym ustaleniom, koronę Polski przeznaczono dla najmłodszej córki, Jadwigi.
Jego życie, naznaczone cierpieniem, sztuką i głębokim nawróceniem, stało się symbolem służby ubogim i duchowego odrodzenia polskiego artysty.
Powstaniec styczniowy
Adam Hilary Bernard Chmielowski urodził się 20 sierpnia 1845 roku w Igołomi koło Miechowa. Był najstarszym z czworga dzieci Józefy i Wojciecha Chmielowskich, urzędnika carskiej komory celnej. Po śmierci ojca wychowywał się w Warszawie i Petersburgu. W młodości wykazywał zdolności techniczne i artystyczne, studiował w Instytucie Politechnicznym Rolnictwa i Leśnictwa w Puławach, gdzie zaprzyjaźnił się z malarzem Maksymilianem Gierymskim.
16 czerwca 1944 roku pod Jewłaszami nad Niemnem zginął porucznik Jan Piwnik „Ponury”, cichociemny, oficer Armii Krajowej, szef Kedywu Okręgu Radomsko-Kieleckiego AK i jeden z najbardziej znanych dowódców partyzanckich Polskiego Państwa Podziemnego.
Piwnik poległ podczas walki z Niemcami na Nowogródczyźnie. Dowodził wówczas VII batalionem 77 pułku piechoty Armii Krajowej.
Zginął w ataku na niemieckie umocnienia pod Jewłaszami. Pochowano go na wiejskim cmentarzu w Wawiórce, gdzie jego mogiłą przez lata opiekowała się miejscowa ludność polska.
18 czerwca 1945 roku w Moskwie rozpoczął się tzw. proces szesnastu – pokazowy proces przywódców Polskiego Państwa Podziemnego.
Na ławie oskarżonych zasiedli m.in. ostatni komendant Armii Krajowej gen. Leopold Okulicki „Niedźwiadek”, Delegat Rządu na Kraj Jan Stanisław Jankowski oraz Kazimierz Pużak – przewodniczący Rady Jedności Narodowej.
Wszystko zaczęło się pod koniec marca 1945 roku. Pod pretekstem rozmów politycznych z przedstawicielem sowieckiej armii, „generałem Iwanowem”, do Pruszkowa zostali zaproszeni liderzy podziemia. Obiecano im pełne bezpieczeństwo. Okazało się, że spotkanie zorganizował gen. Iwan Sierow, szef radzieckiego kontrwywiadu wojskowego. 27 i 28 marca zostali aresztowani przez NKWD i wywiezieni do Moskwy.
Wieczorem 18 czerwca 1574 roku król Henryk Walezy, pierwszy monarcha elekcyjny w historii Rzeczypospolitej, wcześniej niż zwykle odprawił dworzan i gości. Powiedział, że potrzebuje samotności i wyciszenia. W rzeczywistości przygotowywał się do ucieczki, która miała przejść do historii jako jeden z najbardziej dramatycznych przykładów królewskiej zdrady.
Uciekał, bo wolał tron Francji
Na wieść o śmierci swojego brata, króla Francji Karola IX, Henryk Walezy – od niedawna król Polski – zdecydował się natychmiast wrócić do ojczyzny, by objąć francuski tron. Kwestia dalszych losów korony polskiej zeszła dla niego na dalszy plan. Choć zapewne liczył na możliwość utrzymania obu monarchii, to bez wątpienia to właśnie korona Francji miała dla niego większą wartość.
18 czerwca o zmroku Henryk odgrywał jeszcze rolę posłusznego polskim rytuałom monarchy – rozebrał się do snu w towarzystwie podkomorzego Jana Tęczyńskiego, pożegnał go i wydał polecenie, by nikt nie zakłócał mu odpoczynku aż do południa dnia następnego. W rzeczywistości – gdy tylko zamek opustoszał – włożył podróżny strój i tuż po pierwszej w nocy, w towarzystwie czterech francuskich dworzan, rozpoczął ucieczkę.