Rosja nakłada sankcje na brytyjskiego 17-latka. Miał ujawnić proceder prania kryptowalut przez Moskwę
17-letni Alexander Browder, syn aktywisty antykorupcyjnego Billa Browdera, został jednym z najmłodszych Brytyjczyków objętych rosyjskim zakazem wjazdu. Powodem jest jego raport o rosyjskiej sieci kryptowalutowej służącej do obchodzenia sankcji.
17-letni brytyjski uczeń szkoły średniej Alexander Browder stał się jedną z najmłodszych osób, na które Rosja nałożyła sankcje. Syn byłego finansisty, a obecnie aktywisty antykorupcyjnego Billa Browdera, opublikował w marcu raport dla think tanku Henry Jackson Society. Dokument opisuje rosyjski mechanizm wykorzystujący kryptowaluty do omijania zachodnich restrykcji wprowadzonych po inwazji na Ukrainę.
Inspiracją dla Alexandra była historia jego rodziny. W latach 90. jego ojciec Bill Browder przeprowadził się do Rosji i zarządzał funduszem Hermitage, który stał się największym zagranicznym funduszem inwestycyjnym w tym kraju. Po ujawnieniu domniemanej afery wyłudzenia 230 milionów dolarów podatku jego prawnik i bliski przyjaciel Sergei Magnitsky został aresztowany, torturowany i zamordowany w rosyjskim więzieniu w 2009 roku.
„Złożyłem przysięgę przy jego pamięci, jego rodzinie i sobie samemu, że poświęcę cały swój czas, całą energię i wszystkie zasoby, by ścigać ludzi, którzy go zabili, i dopilnować, żeby stanęli przed sprawiedliwością” — powiedział Bill Browder w wywiadzie dla CBS News w 2022 roku.
Alexander Browder podkreślił ciągłość rodzinnego zaangażowania. „Moja praca polega na śledzeniu pieniędzy” — powiedział, dodając, że sankcjonując go, „Kreml potwierdził mi, że śledzenie tego tropu pieniędzy sprawiło im dyskomfort”.
Raport o rosyjskim stablecoinie A7A5
W raporcie Alexander Browder opisał stworzony w 2025 roku rosyjski stablecoin A7A5 powiązany z rublem. Token został uruchomiony przez rosyjski państwowy bank kredytowy Promsvyazbank oraz Ilana Shora, zbiegłego mołdawskiego bankiera skazanego w związku z dużą aferą oszustw w jego kraju. Według ustaleń Browdera, za pośrednictwem tej kryptowaluty i powiązanych giełd z siedzibą w Kirgistanie przetworzono 100 miliardów dolarów transakcji w zeszłym roku.
Browder nazwał całą strukturę „hydrą nielegalnych finansów”. „Stąd «hydra»” — wyjaśnił Alexander Browder, dlaczego nazwał swój projekt imieniem greckiego mitycznego potwora, któremu odrastają nowe głowy za każdym razem, gdy stare są odcięte.
Jego badania przyczyniły się do reakcji brytyjskich władz. W maju Londyn ogłosił nowy pakiet sankcji wymierzony w sieć A7, która według Londynu wykorzystuje system finansowy Kirgistanu do przekazywania funduszy do rosyjskiej machiny wojennej. „Na podstawie mojego raportu 26 wyższych rangą posłów i lordów w Wielkiej Brytanii napisało do brytyjskiego ministra spraw zagranicznych, wzywając do nałożenia sankcji na osoby umożliwiające te działania w Kirgistanie, a zaledwie w zeszłym tygodniu Wielka Brytania nałożyła sankcje na wielu zaangażowanych w tę operację kryptowalutową” — powiedział Browder. „Jest więc jasne, że to jeden z głównych sposobów, w jaki Rosja jest w stanie utrzymywać swoją agresywną wojnę, i że jest to jedno z ich głównych finansowych linii życia”.
Reakcja Rosji i dalsze konsekwencje
2 czerwca Rosyjskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych dodało imię Alexandra Browdera do listy brytyjskich obywateli objętych zakazem wjazdu do kraju. Na tej samej liście znaleźli się także nagradzani dziennikarze śledczy Catherine Belton i Richard Holmes. Moskwa uzasadniła decyzję publikowaniem „dezinformacji”.
„Rosja może dodawać moje imię do jakichkolwiek list chce — to nie zmieni faktów i nie zmieni mojego świata” — powiedział Browder. „To odznaka honoru. I jestem w świetnym towarzystwie” — dodał w rozmowie z „The Moscow Times”.
Browder nie ukrywa, że zdaje sobie sprawę z ryzyka. „Zawsze byłem otoczony groźbami przemocy, groźbami porwania, ale nigdy mnie to nie zastraszyło” — powiedział. „Jeśli żyjesz w strachu, tylko pogarsza to sytuację. Chcę ujawnić tę szarą strefę, która finansuje tak wiele przemocy wobec innych ludzi. Miliony ludzi są zabijane na Ukrainie i gdzie indziej przez Rosjan. Jeśli mogę odegrać swoją rolę w próbie powstrzymania tego, będę szczęśliwy”.
„Sankcje mnie nie zastraszyły, ale mówią mi, że trafiliśmy w czuły punkt. Moja praca trafiła w czuły punkt dla Putina i jest jasne, że patrzę we właściwe miejsce” — podkreślił. „Moja wiadomość dla Moskwy jest prosta: nie zamierzam się wycofać”.
Pokoleniowa zmiana w walce z nielegalnymi finansami
Alexander Browder wskazał na różnice pokoleniowe w podejściu do nowych technologii. „To, co odkryłem, gdy rok i pół temu zacząłem swój projekt, to fakt, że szczerze mówiąc, starsi ludzie są w tym świecie dinozaurami” — powiedział Alexander Browder. „Istnieje cała dziedzina [nielegalnych finansów], która nie została odpowiednio ujawniona i o której nie mówi się zbyt wiele, więc uczyniłem swoim zadaniem usunięcie tych złych aktorów”.
„Potrzeba młodej osoby takiej jak ja, żeby to zrozumieć” — dodał. „Kryptowaluty stały się nową drogą dla Rosjan i nie jest to przestępstwo bez ofiar. Ludzie wokół mnie byli zabijani, więc zawsze chciałem wymierzyć sprawiedliwość. To jeden ze sposobów, w jaki mogę to zrobić”.
