Kijów pracuje nad zakupem szwedzkich Gripenów. Umowa możliwa w najbliższych miesiącach

Ukraina prowadzi rozmowy ze Szwecją i koncernem Saab w sprawie zakupu myśliwców JAS 39 Gripen E. Szef MON Ukrainy Mychajło Fiodorow zapowiedział, że szczegóły mogą zostać ogłoszone w ciągu kilku miesięcy. W październiku zeszłego roku Kijów podpisał list intencyjny w sprawie kupna do 150 takowych maszyn.

W Sztokholmie 7 maja minister obrony Ukrainy Mychajło Fiodorow oświadczył, że Kijów nadal pracuje nad pozyskaniem szwedzkich myśliwców JAS 39 Gripen E produkowanych przez koncern Saab.

„Wierzymy również, że Gripen może zmienić sytuację w przestrzeni powietrznej nad Ukrainą. To jeden z najlepszych samolotów na świecie i nad tym pracujemy. Mamy plan finansowania. Myślę, że za kilka miesięcy będzie to dobra wiadomość dla waszego kraju, dla naszego kraju, a zła dla Rosji” — mówił Fiodorow na wspólnej konferencji prasowej z ministrem obrony Szwecji Pålem Jonsonem w Sztokholmie.

Na pytanie, czy zapowiedź „dobrej wiadomości” oznacza możliwość zawarcia umowy jeszcze w tym roku, Fiodorow odpowiedział, że szczegóły zostaną przedstawione później.

„Szczerze mówiąc, chciałbym, żeby nasz prezydent ogłosił tę wiadomość. Ale mamy zadanie od prezydenta i rządu, a nasza dzisiejsza wizyta dotyczyła właśnie tego konkretnego kontraktu. Myślę, że wszystko to wydarzy się w tym roku, ale szczegóły dotyczące kontraktu ogłosimy wkrótce, być może za kilka miesięcy” — wyjaśnił minister.

Szwedzi mówią o postępie rozmów

Minister obrony Szwecji Pål Jonson nie podał nowych szczegółów dotyczących ewentualnego kontraktu, ale potwierdził postęp rozmów między stronami. „Nasze dwa zespoły, wspólnie z ministerstwem, ściśle i efektywnie współpracowały przez ostatnie kilka miesięcy” – stwierdził.

„Osiągnęliśmy znaczący postęp w kwestiach takich jak szkolenia, moce produkcyjne, finansowanie itd. Cieszę się, że idziemy naprzód” — dodał Jonson.

Szwedzki minister podkreślił, że zarówno Szwecja, jak i Ukraina są zainteresowane przekazaniem Kijowowi Gripenów. Według Jonsona samoloty te będą „bardzo dobrze dostosowane do potrzeb Ukrainy”.

Finansowanie zakupu

W rozmowie z agencją Reuters Jonson powiedział, że część z 80 mld koron szwedzkich, czyli 8,7 mld dolarów, przeznaczonych na pomoc dla Ukrainy w tym i przyszłym roku mogłaby zostać wykorzystana do sfinansowania umowy dotyczącej Gripenów.

Szwecja przekazała dotąd Ukrainie wsparcie wojskowe o wartości 10 mld euro oraz wsparcie cywilne o wartości 2 mld euro.

Prezes szwedzkiego koncernu Saab powiedział w tym miesiącu szwedzkim mediom, że liczy na podpisanie umowy w tym roku. Kontrakt mógłby być największą umową eksportową broni w historii Szwecji.

Przypomnijmy, że 4 lutego państwa członkowskie UE osiągnęły porozumienie w sprawie pakietu finansowego dla Ukrainy o wartości 90 mld euro, przekazywanego w formie pożyczki, co ma otworzyć drogę do wypłaty pierwszej transzy na początku drugiego kwartału 2026 roku. W tym samym uzgodnieniu 60 mld euro przypisano do wsparcia wojskowego, a 30 mld euro do potrzeb budżetowych oraz działań reformatorskich

W czasie spotkania ministrów UE, szwedzki szef MON Pål Jonson spotkał się ze swoim ukraińskim odpowiednikiem Mychajłem Fiodorowem. Jonson potwierdził, że część środków z unijnej pożyczki może zostać przeznaczona na zakup szwedzkich myśliwców.

List intencyjny i plan zakupu

22 października Ukraina i Szwecja podpisały list intencyjny, który otworzył możliwość zawarcia wiążącego kontraktu na dostawę szwedzkich myśliwców na Ukrainę. Kijów zamierza kupić od 100 do 150 najnowszych myśliwców JAS 39 Gripen E.

Podczas podpisania dokumentu premier Szwecji Ulf Kristersson oświadczył, że jest to „początek długiej podróży na następne 10–15 lat”.

Pierwsze dostawy Gripenów miałyby nastąpić około trzy lata po podpisaniu umowy. Z tego powodu samoloty są traktowane jako jeden z priorytetów przyszłej, powojennej floty myśliwskiej Ukrainy.

Ukraina dysponuje obecnie amerykańskimi myśliwcami F-16 oraz francuskimi myśliwcami Mirage. W listopadzie prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski i prezydent Francji Emmanuel Macron podpisali deklarację intencji dotyczącą wzmocnienia ukraińskiego lotnictwa i obrony powietrznej, obejmującą możliwość przyszłych kontraktów na około 100 francuskich myśliwców Rafale.

W lutym 2026 roku prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski poinformował, że władze w Kijowie przygotowują się do wpłaty zaliczki na zakup myśliwców Gripen oraz Rafale.

Gripen E i jego możliwości

Gripen to rodzina wielozadaniowych myśliwców opracowanych przez szwedzką firmę Saab. Według producenta samoloty wyróżniają się lekkością i zwrotnością.

Gripen E, oznaczany także jako Saab JAS 39E, jest nowoczesnym wielozadaniowym samolotem bojowym przeznaczonym do wykonywania misji w powietrzu, na lądzie i na morzu. Maszyna jest zdolna do przechwytywania celów oraz precyzyjnego rażenia obiektów przeciwnika.

Samolot wyposażono w systemy walki elektronicznej oraz radar AESA Raven ES-05. Te rozwiązania mają umożliwiać skuteczną walkę z wrogimi myśliwcami i systemami obrony powietrznej.

Szwedzka maszyna może także wykorzystywać zachodnie pociski powietrze-powietrze Meteor o zasięgu ponad 100 km. Uzbrojenie to daje Gripenowi przewagę nad większością rosyjskich samolotów.

Kresy.pl/RBC-Ukraine/Reuters