Ukraina planuje zakup szwedzkich Gripenów za pieniądze z pożyczki UE
Unia Europejska przyjęła pakiet wsparcia dla Ukrainy o wartości 90 mld euro na lata 2026–2027, z czego większość środków trafi na obronność. Część funduszy ma zostać przeznaczona na zakup szwedzkich myśliwców JAS 39 Gripen.
4 lutego państwa członkowskie UE osiągnęły porozumienie w sprawie pakietu finansowego dla Ukrainy o wartości 90 mld euro, przekazywanego w formie pożyczki, co ma otworzyć drogę do wypłaty pierwszej transzy na początku drugiego kwartału 2026 roku. W tym samym uzgodnieniu 60 mld euro przypisano do wsparcia wojskowego, a 30 mld euro do potrzeb budżetowych oraz działań reformatorskich
W uzgodnionych zapisach przyjęto, że Ukraina powinna nabywać sprzęt zasadniczo od przedsiębiorstw z państw członkowskich UE. Jednocześnie przewidziano odstępstwa, gdy tempo dostaw okaże się kluczowe lub dany produkt nie będzie dostępny w kraju UE. W takim przypadku dopuszczono zakupy w państwie stowarzyszonym EOG/EFTA.
W czasie spotkania ministrów UE, szwedzki szef MON Pål Jonson spotkał się ze swoim ukraińskim odpowiednikiem Mychajłem Fiodorowem. Jonson potwierdził, że część środków z unijnej pożyczki może zostać przeznaczona na zakup szwedzkich myśliwców wielozadaniowych JAS 39 Gripen.
22 października zeszłego roku Ukraina i Szwecja podpisały list intencyjny otwierający drogę do zawarcia wiążącego kontraktu na dostawę szwedzkich myśliwców. Ukraina oczekuje, że pierwsze z 150 samolotów JAS 39 Gripen otrzyma już w tym roku. Strony uzgodniły również możliwość ulokowania produkcji tych maszyn na terytorium Ukrainy. Podczas podpisywania dokumentu premier Szwecji Ulf Kristersson określił porozumienie jako „początek długiej podróży na następne 10–15 lat”.
W trakcie rozmów szwedzki minister odniósł się także do mechanizmów wsparcia dostępnych na poziomie unijnym. „Wykorzystamy EDIP, czyli program przemysłu obronnego UE, aby wzmocnić współpracę z ukraińskim przemysłem obronnym. Program «EU-MAM Ukraine» pozwolił przeszkolić blisko 86 tysięcy ukraińskich żołnierzy. Ponadto otwiera się Europejski Fundusz Obronny do finansowania podstawowych badań i rozwoju” — poinformował minister.
Szef szwedzkiego resortu obrony podkreślił, że Ukraina powinna mieć swobodę w dysponowaniu przyznanymi środkami. „Od początku nakłanialiśmy do tego, by Ukraina miała swobodę w decydowaniu o tym, jak te środki mają być wykorzystywane, bo tylko oni wiedzą, jak najlepiej mogą odnieść sukces na polu bitwy” — argumentował.
Minister wyraził jednocześnie zaniepokojenie spadkiem wsparcia dwustronnego dla Ukrainy w ostatnich miesiącach. „Być może dzieje się tak w związku z tymi 90 miliardami, a także dlatego, że niektóre kraje mają niski wzrost, wysokie zadłużenie i przeznaczają dużo środków na budowę krajowych sił zbrojnych” — wyjaśnił Jonson. „Wsparcie dla Ukrainy w dużej mierze ponoszą kraje nordyckie i bałtyckie oraz Holandia i Niemcy. Na dłuższą metę nie jest to zrównoważone, trzeba bardziej dzielić się odpowiedzialnością” — podkreślił minister.
Na początku lutego prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski powiedział, że Ukraina otrzyma łącznie 250 nowych samolotów bojowych: 150 Gripenów i 100 Rafale „Ukraina ma obecnie podpisane umowy na dostawę 150 myśliwców Gripen i 100 samolotów Rafale. Naszym zdaniem są to najlepsze samoloty na świecie. Oczywiście, są też F-16. Siły Powietrzne Ukrainy już posiadają F-16, ale nie nowe, podczas gdy samoloty, o których właśnie wspomniałem, będą nowe” – oświadczył Zełenski.
Kresy.pl/militarnyi.com/aftonbladet.se
