To o tym wieszaniu pisał Rymkiewicz. 9 maja 1794 roku w Warszawie publicznie stracono czterech targowiczan
9 maja 1794 roku publicznie stracono czterech wysokich urzędników i dostojników Rzeczypospolitej oskarżonych o zdradę narodową.
Byli to: hetman wielki koronny Piotr Ożarowski, hetman polny litewski Józef Zabiełło, marszałek Rady Nieustającej Józef Ankwicz oraz biskup inflancki Józef Kazimierz Kossakowski. Trzech pierwszych powieszono na warszawskim Rynku Starego Miasta, ostatniego – przed kościołem św. Anny.
Egzekucja była finałem serii wydarzeń, które rozpoczęły się 17 kwietnia 1794 roku, gdy w Warszawie wybuchło powstanie będące jednym z najważniejszych epizodów insurekcji kościuszkowskiej. Władzę w mieście przejęła Rada Zastępcza Tymczasowa. W atmosferze rosnącego napięcia politycznego radykalne skrzydło obozu powstańczego, określane często jako jakobini polscy, domagało się szybkiego ukarania osób powiązanych z konfederacją targowicką – symbolem zdrady narodowej.
Na dzień przed egzekucją, 8 maja, w Warszawie wzrosło napięcie po plotkach o ucieczce króla. Wcześniej, 25 kwietnia, w Wilnie publicznie stracono hetmana wielkiego litewskiego Szymona Kossakowskiego. W stolicy pogłoski o wydarzeniach na Litwie oraz doniesienia o zbliżających się wojskach pruskich i rosyjskich wzmacniały atmosferę zagrożenia i rozliczeń. Wzburzeni mieszkańcy, podsycani przez radykałów, domagali się natychmiastowego wymierzenia sprawiedliwości.
Sprawę przekazano Sądowi Kryminalnemu Księstwa Mazowieckiego, powołanemu przez Radę Zastępczą Tymczasową. Postępowanie odbyło się w trybie przyspieszonym. Od rozpoczęcia obrad do wykonania wyroku minęło zaledwie kilka godzin. Sąd skazał czterech prominentnych przedstawicieli obozu targowickiego na karę śmierci przez powieszenie.
Wyrok wykonano publicznie, co miało stanowić przestrogę dla innych i pokazać determinację władz powstańczych. Jeszcze tego samego dnia Rada Zastępcza Tymczasowa wydała odezwę, w której zaznaczono, że kara śmierci dla zdrajców nie może dotknąć ich rodzin ani potomstwa.
Zbyt opieszałe, według warszawiaków, procedowanie Sądu w kolejnych sprawach doprowadziło 28 czerwca do wystąpienia mieszkańców stolicy. Rozjuszony tłum dokonał szeregu samosądów. Ich ofiarą padli m.in.: biskup wileński Ignacy Massalski, kasztelan przemyski Antoni Czetwertyński, poseł do Turcji Karol Boscamp-Lasopolski, szambelan Stefan Grabowski, instygator królewski Mateusz Roguski, rosyjski szpieg Marceli Piętka, adwokat Michał Wulfers oraz instygator sądów kryminalnych Józef Majewski.
Sąd skazał na karę śmierci również nieobecnych przywódców targowicy, którzy uciekli z kraju. Wśród nich byli Stanisław Szczęsny Potocki, Franciszek Ksawery Branicki i Seweryn Rzewuski, a także Jerzy Wielhorski, Antoni Polikarp Złotnicki, Adam Moszczeński, Jan Zagórski i Jan Suchorzewski. Wyroki wykonano in effigie 29 września 1794 roku, wieszając obrazy skazanych zdrajców.
Kresy.pl / MuzHP
