Lwów w życiu Romana Dmowskiego [+FOTO]
W ciągu ostatniej trzeciej części XIX wieku w budynku nr 14 mieszkał lwowski profesor zoologii Benedykt Dybowski. Właśnie do niego, w roku 1895, emigrując z carskiej Rosji, wprowadził się Dmowski, wkrótce sędziwy profesor załatwił mu na uniwersytecie posadę asystenta. Jednak młody człowiek nie interesował się za bardzo nauką…
Niektóre stwierdzenia zawarte w artykule oddają ukraiński punkt widzenia bądź w niektórych fragmentach nie muszą odzwierciedlać prawdy historycznej.
Okres międzywojenny w latach 1918-1939 charakteryzował się gwałtownym wzrostem popularności w Europie, jak i na całym świecie, nastrojów nacjonalistycznych i skrajnie prawicowych idei oraz ruchów. Padały one na „podatny grunt” niezadowolenia z porządku Starego Świata, jak i ogólnoświatowego kryzysu ekonomicznego. Apogeum tych procesów nastąpiło wraz z dojściem radykałów do władzy we Włoszech, Niemczech, Hiszpanii i innych krajach, zaostrzeniem stosunków międzynarodowych, napięć między rasami. Rzecz jasna, kwestie te nie ominęły młodego państwa polskiego, szczególnie Miasta Lwa, gdzie tak zwany „problem ukraiński” czy nastroje antysemickie rzucały się w oczy.
Jeden z czołowych przedstawicieli nacjonalistycznego nurtu w polskiej polityce, publicysta, doktor honoris causa Uniwersytetu Cambridge, Roman Dmowski (1864-1939), na przełomie XIX i XX wieku mieszkał we Lwowie, przy zacisznym zaułku na ulicy Jana Długosza – obecnie Cyryla i Metodego, który z powodu bliskiej odległości do Uniwersytetu Jana Kazimierza zdobył sławę „kolonii profesorskiej” we Lwowie.
Dawna ulica Jana Długosza we Lwowie, obecnie Cyryla i Metodego
W ciągu ostatniej trzeciej części XIX wieku w budynku nr 14 mieszkał lwowski profesor zoologii Benedykt Dybowski. Właśnie do niego, w roku 1895, emigrując z carskiej Rosji, wprowadził się Dmowski, wkrótce sędziwy profesor załatwił mu na uniwersytecie posadę asystenta. Jednak młody człowiek nie interesował się za bardzo nauką…
W kręgach politycznych Dmowski był znany jako ideolog narodowej demokracji, których przedstawicieli nazywano „endekami” albo „wszechpolakami”. Kariera Romana Dmowskiego była stałym poszukiwaniem dróg do wcielania w życie swoich poglądów politycznych. Flirtował on z caratem, kusząc Rosjan wsparciem Polaków w wojnie z Niemcami i Austro-Węgrami w zamian za zjednoczenie wszystkich ziem polskich w ramach autonomicznego kraju pod berłem Mikołaja II. Podczas Pierwszej Wojny Światowej Dmowski w porę przeorientował się na Ententę i został jednym z organizatorów polskiej armii we Francji. Przerzucone stamtąd dywizje generała Józefa Hallera stały się decydującym czynnikiem w wojnie o Galicję wiosną 1919 roku: po porażce Ukraińska Armia Galicyjska została wypchnięta za Zbrucz.
Jednocześnie w tym samym roku Dmowski przeprowadził na konferencji pokojowej w Paryżu szaloną kampanię dyskredytacji ukraińskich rządów Zachodnioukraińskiej Republiki Ludowej i Ukraińskiej Republiki Ludowej, oskarżając je o skrajnie lewicowe odchyły i współpracę z Niemcami, czym sprzyjał wytworzeniu negatywnego stosunku zachodnich państw do ukraińskich zmagań narodowowyzwoleńczych.
Kamienica pod nr 14 przy dawnej ulicy Jana Długosza, w której mieszkał Roman Dmowski
Jednocześnie dynamiczny polityk skonfliktowany był z Piłsudskim na tle przyszłości Polski. Negatywnie odnosił się do pomysłu Piłsudskiego, by stworzyć federację Polski z jej wschodnimi sąsiadami – Ukrainą, Litwą i Białorusią, krytykował wspólny pochód z Petlurą na Kijów w 1920 roku. Zgodnie z koncepcją Dmowskiego, II Rzeczpospolita powinna była zostać państwem jednolitym etnicznie w ramach asymilacji mniejszości narodowych.
Wejście do lwowskiej kamienicy, w której mieszkał Roman Dmowski
W latach ’20 poglądy Dmowskiego stawały się w Polsce coraz popularniejsze, zostaje on posłem na Sejm, a w 1923 roku ministrem spraw zagranicznych. Następnie odchodzi z czynnej polityki i koncentruje się na swoim dziecku – nacjonalistycznym ugrupowaniu „Obóz Wielkiej Polski” (1926-1933) i zostaje ideologiem dla szowinistycznych polityków walczących z narodowymi i kulturalno-oświatowymi ruchami Ukraińców, Niemców i Żydów.
Jewhenij Ipatow
tłumaczenie: Kresy.pl
źródło: photo-lviv.in.ua
