Wieś założona w połowie XVIII w. przez polskich osadników. Stanowi najstarszy zachowany po dziś dzień ślad zwartego osadnictwa polskiego na terenie Mołdawii. Leży 18 km od Raszkowa. Liczy 1200 mieszkańców, z czego około tysiąca ma polskie korzenie. We wsi istnieje parafia prowadzona przez Księży Sercanów: Henryka Sorokę i Dymitra Zielińskiego. Jest ona ostoją polskości. Duszpasterstwo jest prowadzone w niej wyłącznie w języku polskim. W tutejszej szkole język polski jest nauczany jako przedmiot obowiązkowy we wszystkich klasach. Jest to jedyny tego typu przypadek nie tylko w Przydniestrzańskiej Mołdawskiej Republice, ale i całej Mołdawii. Dzięki swojej prężności demograficznej, wieś zasila wszystkie skupiska polskie w PMR. Sporo "wychodźców" ze Słobody mieszka m.in. w Rybnicy. Marek A. Koprowski

okolica. 9 km. na pn. od Ejszyszek(gmina i parafia loco). Mieszkają cztery rodziny w ośmiu zabudowaniach ustawionych ciasno na morenowym wyniesieniu nad mokradłami rzeczki Niedziel dziś osuszonymi. Typowa zabudowa zaściankowa. Mieszkają Andruszkiewiczowie, Dakodowiczowie, Baranowicze , Żylińscy. Nagranie. Helena Andruszkiewicz Od urodzenia w Kibołach. 67 lat.

Folwark nad Karkunką dopływem Wersoki. 10 km. na pd-zach od Ejszyszek (gmmina i parafia loco).Obecnie w strefie przygranicznej składa się ze zrujnowanych budynków kołchozu.

okolica. 8 km. na pn-wsch od Ejszyszek (gmina i parafia loco). w kolonii Teodor Ryłło z Wilna, który odzyskał niedawno rodowy majątek i prowadzi gospodarstwo. Pięćdziesiolatek, wykształcony niewiele pamięta z dawnych czasów Jan Rożen 55 lat, przybysz, prowadzi gospodarstwo. Wojtek Sakowicz 48 lat miłośnik i producent miejscowego samogonu, właściciel dwóch obszernych, zrujnowanych od wewnątrz szlacheckich dworków. Nie pozwolił się fotografować. Jedyny pamiętający dawne czasy to Sakowicz Mikołejko Jan lat 71. Pamięta, że mieszkali Mackiewicze, którzy po wojnie wyjechali do Polski. Słown. Geograf. "dwór prywatny i wieś włościańska przy uroczysku Bordybieciszki. 5 domów 41 mieszk." (1866) Malewski: - 1800 - pr. własn. Bartoszewicz h. Bończa. 1820 - pr. wł. Dowgiałło h. Zadora. 1798 - pr. wł. Dzimitrowocz h. Trąby, 1842 - pr. wł. Dzimitrowicz h. Nieczuja. 1832 - pr. wł. Jodko h. Lis. Nossewicz h. Topór.

Ok. 3.5 tys. nagrobków. W centralnej części kaplica Kobylińskich. leżą - Bokiej, Kozłowski, Jurewicz, Ziemkiewicz, Grapsztynowicz, Jarmołowicz, Miłosz, Huszcza, Drozd, Mickiewicz, Bujko, Harasimowicz, Tajcewicz, Bujko, najst. nagrobek. Antonina Rejkowska z. 1868, Marcin Andruszkiewicz zm. 1869 żył lat 88, Klemens Ulanowski zm. w 1875 roku, Anna Korycka zm. 1877, Józef Wierzbowicz 1802 - 1886 kandydat filozofii Uniw. Wileńskiego. Zdzisław Skrok

Folwark. obecnie w strefie przygranicznej na południowy-wschód od Ejszyszek. nie istnieje, po wojnie filia kołchozu z Purwian. Pozostałości zabudowań kołchozowych. opuszczone. cmentarz. Słown. Geograf. 'wieś rządowa nad Wiersoczką, 12 domów, 105 mieszk. (1866).

Miasto w Naddniestrzu, liczące 97 tys. mieszkańców. Niegdyś duże skupisko ludności polskiej na terenie Mołdawii. Obecnie brak jest w nim zorganizowanych form życia polskiego. Istnieje tylko parafia prowadzona przez Księży Sercanów. Znajduje się ona także w fazie formowania i budowania ośrodka duszpasterskiego i kościoła. Część wiernych jest Polakami bądź osobami o polskich korzeniach. Duszpasterstwo prowadzi się w niej w języku rosyjskim. Marek A. Koprowski

Zaścianek po sąsiedzku z Sasankiszkami. 12 domów. Alfred aleksandrowicz 81 l. (fot 468) pamięta czasy wojny gdy z ojcem ukrywał się w zagajniku kiedy do wsi zbliżali sie sowieccy partyzanci. Jego sąsiad to Antoni Sokołowski.

10 km. na pn. od Butrymańców. cmentarz wiejski nie użytkowany na skraju lasu, niedawno częściowo odsłonięty z zarośli, większość nadal ukryta w zbitym gąszczu. 53 nagrobki. Najstarszy z 1945 r. Leżą - Zimkiewicz, Szlepik, Śmigielski, Sławińskie, Kupczełajc, Świetlicki, Korsak, Sosnowski, Zdzisław Skrok

Zaścianek, nad Wersoką 17 km. na pn-zach. od Ejszyszek (gmina loco). Parafia koleśnicka. W pobliskich Wieżańcach mówią: - wszyscy wymarli w Pojedubiu, tylko cmentarz się został. Również za sprawą spiętrzenia nurtu Wersoki i budową zalewu. Historia: Malewski - 1821 - prawowity właściciel Bartoszewicz herbu Bończa. 1800 p pr. wł. Butrymowicz h. Starykoń. 1799 - pr. wł. Podejko h. Korab. 1833 - pr. wł. Pryszmont h. Rawicz, h. Pobóg.

Zaścianek i wieś włościańska malowniczo położone na skraju zabagnionej łąkowej doliny rzeczki będącej prawym dopływem Wersoki 3 km. na zachód od Dajnowa.Gmina Ejszyszki, parafia Koleśniki. Wyłącznie drewniana dawna zabudowa w ostatniej fazie rujnacji Niedawny pożar jednego z gospodarstw i dramatyczny widok pogorzeliska, samotny mieszkaniec Jan Walukiewicz, sam klepie kosę i majstruje nowe kosisko (fot 154). około 70 lat. Mieszkają Szymilewiczowie, Baranowscy, Konopaccy, Bocewiczowie.

Ruiny dóbr Pawła Xawerego Brzostowskiego czyli resztki tzw "Republiki Pawłowskiej" -eksperymentu społecznego, funkcjonującego tu przed rozbiorami. Tak pisze o niej m. in PSB: Główną zasługą B-go stała się inicjatywa w dzie­le poprawy losu włościan. Nabywszy dobra Merecz (4 mile na płd. od Wilna) w r. 1767, ude­rzony został widokiem przerażającej nędzy i zdziczenia chłopów. ?Nie mógł ? jak wyznaje ? bez uczucia ...patrzeć na owę mizerię, niewiadodomość i grubiaństwo... Sprowadzał ludzi sta­rych, z którymi rozmawiając, oświecał... odstrę­czał od pijaństwa, zachęcał bywać w kościele... w dni niedzielne książki były im czytane poży­teczne... rozdawał nagrody tym, którzy dobrze gospodarowali i opilstwo porzucali. Młodzież w dni wolne... słuchała grającej muzyki, bawiła się tańcowaniem i słuchaniem lektora?. Zdobywszy zaufanie chłopów, z udziałem ich przedsta­wicieli ułożył ustawę, organizującą życie wsi na zasadach samorządu. Ustawa ta, przyjęta uchwa­łą wr. 1769, ogłoszona została p. t. Ustawy stosujące się do dobrego porządku i powinności osiadłych ludzi w dobrach Pawłowie czyli Mereczu, przepi­sane r. 1769 (Wil. 1771, 2. wyd. 1791); składała się z ośmiu artykułów, a mianowicie: powinność chrześcijańska, urzędy, sprawiedliwość, ostrzeże­nie w sądach, milicja ziemiańska, szkoła i le­karz, należność dworowi od włościan, zabezpie­czenie. W 2. wydaniu dodano: postanowienie montis pietatis, czyli skarbu miłosierdzia (1771), ustanowienia z protokułu Izby wyższej z 1. 1772 do 1776, 1778 i 1786; rota przysięgi... 1778 wy­konanej; pozwolenie właściciela dla tejże włości szukania sprawiedliwości w grodzie wojew. wil., jeśliby od następców w prawach swych byli po­szkodowani, spis obowiązkowi powinności z r. 1786. "?Rzeczpospolita Pawłowska?, rządzona przez dwuizbowy parlament, posiadająca własne mun­dury, wojsko i monetę, a?co ważniejsze?szkołę i lekarza, opisywana przez twórcę, obudziła zainteresowanie w kraju, ściągnęła uznanie króla i zapytania (A. i M. Czartoryskich, A. Jabło­nowskiej, St. Poniatowskiego), w jaki sposób wzór ?z utrzymaniem realnych pożytków? mógłby być ?imitowanym?. Przy wszystkich swoich słabych stronach inicjatywa B-go miała wartość i moc za­początkowania doniosłej a trudnej sprawy: ?przełamałeś JWWPD przykładem swoim, kiedy bydlęta... w ludzi przemieniwszy, dałeś dowód, że to nie jest tak trudną rzeczą? ? pisał Fr. Bieliński (1775). Wybicki, delegowany na Litwę w charakterze wizytatora Akademii, obejrzawszy dzieło (nieobecnego wówczas) B-go, sławił je wier­szem ?Podróżny w Pawłowie?: ?Za twym gdyby przykładem szło sarmackie plemię, dopieroby szczęśliwą utworzyło ziemię. Przyjdzie czas, gdy przesądów posągi zwalone dopuszczą, aby było twe imię święcone; stań teraz z Chreptowiczem i Zamoyskim w parze...? Honorowany i wysła­wiany, obdarzony godnością referendarza lit. (1774, zrezygn. 1787), opisał B. kilkakrotnie zaim­prowizowaną przez siebie sielankę (Listy anonima, opisujące komisją wolnych włościan pawłowskich z dziedzicem swoim, ks. Brz., eks-referendarzem W XL... Z powodu wyszłej książki... w r. 1788 o poddanych polskich, b. m. i r.). Mimo to nie oka­zał zbytniego przywiązania do swego dzieła, ani ducha poświęcenia, odjeżdżał bowiem z Pawłowa we wszystkich krytycznych momentach burzliwej epoki, a po 3-cim rozbiorze pospieszył sprzedać majątek i szukał spokojności za granicą."

Położone na prawym dopływem rzeki Wersoki 9 km, na pn-zach od Ejszyszek. okolica. około 30 domów. W połowie to mieszkańcy zlikwidowanej w 1975 w wyniku kolektywizacji sąsiedniej wsi Druskienniki. Rdzenni mieszkańcy: Budźko, Dawidowicz, Kuryłło, Piasecki, Wojtkiewicz, Taraszkiewicz. We wsi zachował się park dworski w którym wypędzeni z Druskiennik wybudowali prymitywne chaty. Żywa jest legenda o ostatniej wlaścicielce Narbuttciance i jej tajemniczym zniknięciu podczas hitlerowskiej okupacji. Rozmowa nagrana ze Stanisławą Taraszkiewicz, ur 1930 r. Miejsce po nie istniejącej wsi Druskienniki sąsiadującej z Jurszyszkami Słown. Geograf. - 1866 - domów jeden, mieszkańców wyznania kat. - 6. 1820 p pr. własn. Bogumił h. Krzywda. 1835 - Cydzik h. Prawdzic. 1800 - pr. wł. Kisiel h. Światołdycz. 1819 p pr. wł. Mickiewicz h. Poraj. 1832 - Nowokuński h. Strzemię.

Cmentarz we wsi parafialnej, niegdyś miasteczku, na tyłach kościoła, porośnięty drzewami, około 2 tys. nagrobków, brak grobów z datami starszymi niż 1945. Leżą - Wojszwiłło Anna 1914 - 87, Baranowski, Wilkaniec, Monkiewicz, Dzieczkaniec, Znamierowski, Bołądź, Korejwo, Bogdziewicz, Szpilewski, Juchniewicz, Songin, Wasilewscy. Zdzisław Skrok

wieś polska. 12 km. na pn-wsch. od Dziewiniszek. Zamieszkują również potomkowie okolicznej szlachty.

12 km. na zach od Solecznik W.( gmina i parafia loco) zaścianek rozebrany jeszcze w okresie miedzywojennym. Po komasacji i ponownej parcelacji gruntów, każdy z gospodarzy uzyskał zwarty obszar ziemi (wcześniej mieli po kilkanaście rozrzuconych kawałków) i przeniósł tam swój dom. Zwarta więś przemieniła się w zbiorowisko rozrzuconych kolonii. Maria Rasiukiewicz wskazuje nam rozorane pole gdzie była wieś, nie pozostały tam nawet drzewa owocowe. Tylko w pobliżu na skraju dajnowskiego lasupodobno jest nieużytkowany cmentarzyk. We wsi mieszkają Jan Zaborowski, Antoni Rasiukiewicz, Szarłat, Bujniewicz, Warnat. W pobliżu w Bohumieliszkach był duży majątek po którym pozostał park a w nim zbudowana po wojnie szkoła

Jedna z największych wsi w Obwodzie Chmielnickim. Liczy 4 tys. mieszkańców, w tym tysiąc Polaków. Mieszkają oni w dzielnicy zwanej Mazury. Są bowiem polskimi osadnikami z Mazowsza, którzy przybyli w te strony w XVIII w. W okresie władzy sowieckiej zostali silnie zukrainizowani, choć zachowali świadomość swojej odrębności narodowej. Odrodzenie polskie w Nowosielicy zaczęło się za sprawą o. Jana Duklana z Połonnego. Obecnie we wsi działa koło ZPU, a w miejscowej szkole jest prowadzona nauka języka polskiego. Czyni to tutejsza nauczycielka Tatiana Susun. W szkole jest pracownia języka polskiego. Działa tu też polski zespół muzyczny. Marek A. Koprowski

W znanym z "Trylogii" Henryka Sienkiewicza Raszkowie zachowały się najstarsze i najbardziej okazałe ślady dawnej Rzeczypospolitej. Są nimi kościół p.w. Najświętszej Marii Panny i św. Kajetana - ufundowany przez Józefa Lubomirskiego około 1768r. Budowla ta góruje nad miejscowością. Oprócz niej znajduje się tu także cmentarz z grobami okolicznej szlachty. Jest stosunkowo dobrze zachowany i utrzymany, choć wiele jego grobów (z których najstarsze pochodzą z XVIII w.), wymagają pilnej restauracji. Raszków był niegdyś dużym skupiskiem ludności polskiej. Tutejsza parafia liczyła 5400 wiernych. Należały do niej Raszków, dwie wsie włościańskie Kuźmin i Studenna, oraz dwa szlacheckie zaścianki: Zagnitkowa i Katerinowa, a także wieś Księdzowa, której nazwę po rewolucji bolszewickiej zamieniono na Słoboda Raszkowo. Dziś na tym obszarze działają dwie parafie . Jedna w Raszkowie, druga zaś we wsi Słoboda Raszkowo. Ta w Raszkowie liczy 50 osób, w tym tylko kilku Polaków. Pozostali ulegli całkowitemu wynarodowieniu. Śladem ich istnienia są tylko polskie nazwiska. Marek A. Koprowski

Okolica. 6 km. na pn.wsch. od Solecznik W.(gmina i parafia loco). Położone na brzegu rozległej zatorfionej doliny Wiśniczy. Pozostały trzy gospodarstwa. W jednym mieszka Anna Waranowa przybyła z Białorusi niedawno. W nadrzecznym pięknie położonym mieszka Miłaszewicz Władysława lat, wraz z wnukiem. doskonała prezencja, inteligencja (5 klas szkoły polskiej) i pamięć, wstrząsające relacje z lat powojennych gdy każdej nocy ukrywali się w dołach po wybieraniu torfu przed wywózką. Dawniej mieszkali w Obałach - Kołdusz, Winogrodzki, Miłosz, Tawryl, Sienkiewicz Słownik Geograf. 9 wiorst od Solecznik, 5 domów 23 mieszkańnców katolików, 14 dusz rewizyjnych.

Miasto zbudowane dla pracowników elektrowni atomowej. Liczy około 30 tys. mieszkańców. Stale rozwija się wchłaniając mieszkańców okolicznych wsi , w tym wielu Polaków. Według ocen tutejszych działaczy polskich mieszka ich w nim około pięciuset. Faktyczna liczba jest zapewne większa. Część z nich uległa niestety ukrainizacji. Sporo jest osób starszych, żyjących przy dzieciach, którzy w statystykach są zapisani jako Ukraińcy, a których z powodu starości nie stać już na żadna narodową aktywność. W mieście istnieje prężny oddział Związku Polaków na Ukrainie , kierowany przez Wandę Szatkowską. Jest prowadzona nauka języka polskiego. Funkcjonuje też gromadząca Polaków parafia p. w. Matki Bożej Częstochowskiej, której proboszczem jest ksiądz życzliwy dla polskości. Prowadzi ona budowę nowego kościoła.

Okolica. Położona w gminie Ejszyszki parafia takaż 8 km na pn. od Ejszyszek. Ode wschodu sąsiadowała z okolicą Kiboły.Oprócz nazwy nic nie przetrwało. W tym miejscu istnieje nie użytkowany magazyn kołchozu i krzyż na rozstajach dawnych dróg. Mieszkańcy sąsiednich Kibołów twierdzą że dawni mieszkańcy w większości wyjechali do Polski w 1945 roku a resztę sowieci wywieźli do Kazachstanu. Historia: 1833 - pr. wł. Bykowski h. Bronic. 1833 - pr. wł. Butrymowicz h. Starykoń. 1820 - pr. wł. Cydzik h. Prawdzic. Kozaryn h. Kościesza. 1820 - pr. wł. Monkiewicz h. Lubicz. 1820 pr. wł. Poczobutt (Odlanicki) h. Pogonia II. Puławski h. Ślepowron. 1832 p pr. wł. - Rymkiewicz h. Pomian. 1862 - pr. wł. Songin h. Leliwa, h. Śreniawa.

Po sąsiedzku ze Stawidańcami, 4 km. na wsch. od Podborza. okolica parafia podborska. Ilcewicz Czesław 88 lat, informator: dobra pamięć i trzeźwy umysł. Wielbiciel Piłsudzkiego, ogląda Telewizję Polonia i ubolewa, że w podczas obchodów 70 rocznicy wybuchu wojny nikt nie wspomniał Marszałka. Choruje na serce, ma wszczepiony rozrusznik, mieszka samotnie. Wskazuje pamiątkowy kamień upamiętniający zakończenie odcinka budowy Traktu Marszałka Piłsudzkiego (Grodno - Wilno) który dziś zwalony i pozbawiony tablicy leży w Półstokach. Mieszkali w Nowokuńcach Songin (przed wojną było tu trzech braci Songinów, każdy miał 50 ha. ziemi), Malewski, Rus, Kisiel, Monkiewicz. Obok spalona niedawno chałupa Adama Bohdziewicza syna źle wspominanego "predsiedatiela kołchoza" Słown. Geograf. okolica szlachecka i wieś pow. lidzki gmina Ejszyszki 2 domy 19 mieszk kat. wieś własność Krahelskich.

Wiceszef koncernu Gazprom Aleksander Miedwiediew jest spokojny o losy polsko-rosyjskiej umowy gazowej. Jego zdaniem, Komisja Europejska pozytywnie zaopiniuje umowę na dostawy gazu do Polski do roku 2045. Aleksander Miedwiediew wystąpił z wykładem na Uniwersytecie Warszawskim.

"Polska polityka przywiązywania wagi do stosunków z innymi niż Rosja krajami byłego imperium sowieckiego, z pewnością nie znajduje równoległej linii w polityce Watykanu" - mówi Andrzej Nowak w rozmowie z Filipem Memchesem.

Rosyjski metropolita Hilarion uważa za możliwe spotkanie papieża ze zwierzchnikiem rosyjskiego Kościoła prawosławnego. Metropolita Hilarion, przewodniczący wydziału zewnętrznych kontaktów kościelnych Patriarchatu Moskiewskiego, przebywa z oficjalną wizytą w Watykanie.