Kto się boi rosyjskiej doktryny militarnej?
Nowa rosyjska doktryna militarna, która ma wejść w życie w 2010 r., wywołała wiele dyskusji, zwłaszcza jeśli chodzi o tzw. prewencyjne ataki nuklearne oraz możliwość użycia broni jądrowej w wojnie regionalnej lub nawet lokalnej.
O takich atakach mówi się, że możliwe byłyby w sytuacjach krytycznych dla bezpieczeństwa narodowego Rosji. Wzbudziło to spekulacje, że Rosja może użyć broni nuklearnej w konfliktach z sąsiednimi państwami byłego Związku Radzieckiego.
Jakie konflikty mogą zatem stanowić poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego Rosji? Mogą to być konflikty różnego typu: wojna na pełną skalę z blokiem państw zachodnich lub hipotetyczny spór terytorialny z jednym lub kilkoma państwami rozwiniętymi militarnie.
Biorąc pod uwagę uzbrojenie krajów byłego ZSRR, hipotetyczny konflikt z krajami bałtyckimi, które są członkami NATO może stanowić realne zagrożenie bezpieczeństwa narodowego. Jednak prawdopodobieństwo konfliktu zbrojnego z krajami bałtyckimi jest praktycznie równe zeru, z racji tego, że natychmiast przestałby to być konflikt lokalny, a celem rosyjskiej broni jądrowej z pewnością nie byłyby terytoria państw bałtyckich.
Krytyczną sytuacją dla rosyjskiego bezpieczeństwa narodowego byłaby na przykład próba zbrojnego uregulowania sporów terytorialnych przez jedno z najbardziej rozwiniętych państw sąsiadujących z Rosją, nienależące do NATO. Teoretycznie tego typu konflikt możliwy jest z Japonią, gdyby jej nowe władze spróbowały zbrojnie rozwiązać problem Wysp Kurylskich.
Niemniej zagrożenie bezpieczeństwa narodowego Rosji jest bardziej prawdopodobne w konfliktach na większą skalę. Należy zauważyć, że Rosja od dawna mówiła o możliwości prewencyjnego uderzenia jądrowego w przypadku podobnego konfliktu. Pod koniec lat 90. zerwano z zobowiązaniem ZSRR do nieużywania broni jądrowej jako pierwsze państwo, co wykluczało uderzenie prewencyjne. Nastąpiło to po konflikcie w Jugosławii i rosyjskich manewrach Zapad 99, których celem było opracowanie działań w razie konfliktu z NATO, podobnego do tego w Jugosławii.
Manewry pokazały, że Rosja może oprzeć się agresji Zachodu jedynie poprzez użycie broni nuklearnej. Konieczne było zatem wprowadzenie istotnych zmian w schemacie użycia broni, zwłaszcza taktycznej. Nowa teza została zatwierdzona w doktrynie militarnej i „Koncepcji Bezpieczeństwa Narodowego Federacji Rosyjskiej” przyjętych w 2000 r. Są to fundamentalne dokumenty w dziedzinie bezpieczeństwa narodowego Rosji i obowiązują do dnia dzisiejszego. Zastrzegają, że użycie broni nuklearnej jest prawnie uzasadnione i niezbędne w celu odparcia zbrojnej agresji oraz w przypadku, gdy wyczerpano wszelkie inne środki uregulowania kryzysowej sytuacji lub, gdy okazały się one nieskuteczne.
Było to logiczne działanie w warunkach znacznej przewagi sił NATO, a sytuacja nie zmieniła się wiele w ciągu 10 lat. Biorąc pod uwagę nowy etap dialogu Rosja-NATO prawdopodobieństwo konfliktu zbrojnego znacznie się zmniejszyło, jednak istota doktryny militarnej tkwi właśnie w jej fundamentalnych tezach, które obowiązują niezależnie od bieżącej sytuacji taktycznej.
Należy podkreślić, że oprócz Rosji również inne państwa, w tym Stany Zjednoczone, uznają prewencyjne uderzenie nuklearne za ostateczny przekonujący argument w niebezpiecznym konflikcie konwencjonalnym. Dlatego w takim przypadku Rosja przyjmuje jedynie tezy wspólne dla innych państw posiadających broń jądrową.
Oprócz ewentualnego użycia broni jądrowej w lokalnych konfliktach, nowa rosyjska doktryna militarna zawiera inne nowe tezy. Jeden z jej punktów przewiduje możliwość użycia sił w obronie życia i interesów rosyjskich obywateli za granicą, jeśli znajdą się oni w stanie zagrożenia. Wcześniejsza doktryna nie zawierała podobnej tezy. Latem 2009r. wprowadzono poprawki do ustawy o obronie, które znajdą potwierdzenie w doktrynie militarnej.
Nowa doktryna militarna odzwierciedla zatem stopniową skłonność Rosji do przyjęcia zachodnich kryteriów stosowania sił zbrojnych. Nie istnieją już ideologiczne zasady radzieckiej doktryny militarnej, może z wyjątkiem stosowanego wciąż zwrotu „potencjalny wróg”. Wykorzystanie rosyjskich sił zbrojnych będzie uzależnione od konkretnej sytuacji w danym miejscu i czasie.
Joanna Korol/ fr.rian.ru/Kresy.pl
