RPO zaniepokojony końcem darmowego zakwaterowania dla Ukraińców. Chce wyjaśnień od ministerstwa
Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek zwrócił się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie obywateli Ukrainy, którzy od 1 lipca 2026 roku stracą możliwość bezpłatnego pobytu w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania. Interwencja dotyczy wygaszania specjalnych rozwiązań wprowadzonych po rozpoczęciu wojny na Ukrainie.
Jak podało w ubiegłym tygodniu Biuro RPO, 30 czerwca 2026 roku upływa termin, do którego część obywateli Ukrainy, wcześniej mieszkających w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania, mogła korzystać z pobytu na dotychczasowych zasadach. Od 1 lipca przestaje obowiązywać art. 32 ustawy z 23 stycznia 2026 roku o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
W praktyce oznacza to dalsze ograniczenie katalogu osób uprawnionych do bezpłatnego zakwaterowania. Zdaniem RPO, prawo to stracą między innymi osoby samotnie sprawujące w Polsce opiekę nad trojgiem lub większą liczbą dzieci, jeżeli wszystkie dzieci ukończyły 7. rok życia. Zmiany obejmą także małoletnich przebywających w pieczy zastępczej lub małoletnich, na których nie jest pobierane świadczenie wychowawcze, a także opiekunów tymczasowych ustanowionych dla małoletnich oraz opiekunów ustanowionych przez władze ukraińskie.
Bezpłatny pobyt w ośrodkach stracą również pełnoletni uczniowie szkół ponadpodstawowych prowadzonych w formie dziennej po zakończeniu roku szkolnego, w którym ukończyli 20. rok życia.
Rzecznik Praw Obywatelskich już na etapie prac nad ustawą krytykował ograniczanie dostępu do wsparcia dla tej grupy. Obecnie ponownie interweniuje, twierdząc, że pomoc przewidziana w ustawie o pomocy społecznej ma jedynie charakter doraźny i obejmuje podstawowe świadczenia, takie jak schronienie, posiłek, niezbędne ubranie oraz zasiłek celowy.
Zobacz: RPO zaniepokojony problemami nieubezpieczonych Ukraińców z dostępem do lekarza
Według RPO nie jest to wystarczająca odpowiedź na potrzeby osób opuszczających ośrodki zbiorowego zakwaterowania, zwłaszcza rodzin z dziećmi i małoletnich. Rzecznik twierdzi, że ograniczenie dostępu do takich ośrodków może zwiększyć ryzyko bezdomności i wykluczenia społecznego wśród osób objętych ochroną czasową.
Wiącek poprosił ministerstwo o stanowisko oraz o wskazanie, jakie działania zostały już podjęte lub są planowane w celu przeciwdziałania bezdomności i wykluczeniu społecznemu osób objętych zmianami.
Interwencja rzecznika oznacza w praktyce presję na rząd, by łagodził skutki wygaszania nadzwyczajnych przywilejów dla obywateli Ukrainy. W komunikacie RPO nie odniesiono się do kosztów dalszego utrzymywania specjalnych zasad ani do obciążeń, jakie przedłużanie takich rozwiązań oznacza dla państwa i systemu pomocy społecznej.
bip.brpo.gov.pl / Kresy.pl
