Wit Stwosz i ołtarz Mariacki. Arcydzieło, które przetrwało wieki

25 maja 1477 roku Wit Stwosz rozpoczął prace nad ołtarzem głównym w kościele Mariackim w Krakowie.

Dzieło, zamówione przez krakowski patrycjat i radę miejską, powstawało przez 12 lat i zostało odsłonięte 15 sierpnia 1489 roku, w uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

Ołtarz Mariacki należy do najwybitniejszych zabytków późnogotyckiej rzeźby w Europie. Ma około 13 metrów wysokości i 11 metrów szerokości. W jego centralnej części Stwosz przedstawił scenę Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w otoczeniu apostołów, powyżej Wniebowzięcie, a w zwieńczeniu koronację Maryi przez Trójcę Świętą. Na skrzydłach ołtarza znalazły się sceny z życia Maryi i Chrystusa.

Dzieło wykonano z trzech gatunków drewna: trwała konstrukcja powstała z dębu, tło z modrzewia, a figury wyrzeźbiono w miękkim drewnie lipowym. Za pracę Stwosz otrzymał wynagrodzenie niemal równe rocznemu budżetowi miasta.

Wit Stwosz, żyjący około 1448–1533 roku, był rzeźbiarzem pochodzącym z kręgu sztuki niemieckiej, związanym przede wszystkim z Norymbergą i Krakowem. Do stolicy Królestwa Polskiego został sprowadzony przez przedstawicieli krakowskiego patrycjatu. Muzeum Narodowe w Krakowie wskazuje, że jego przybycie w 1477 roku miało charakter przełomowy i podniosło Kraków do rangi jednego z najważniejszych ośrodków rzeźby późnogotyckiej w Europie Środkowej.

Krakowski okres był najważniejszym etapem twórczości Stwosza. Oprócz ołtarza Mariackiego wykonał on między innymi kamienny krucyfiks w kościele Mariackim oraz nagrobek króla Kazimierza IV Jagiellończyka w katedrze wawelskiej. Jego sztuka wyróżniała się ekspresją, realizmem postaci i dramatycznym sposobem ukazywania scen religijnych. Po latach spędzonych w Krakowie artysta wrócił do Norymbergi, gdzie kontynuował działalność, choć jego późniejsze życie naznaczyły także procesy sądowe i kara za sfałszowanie dokumentu.

Kościół Mariacki, czyli dawna fara krakowska, jest jedną z najważniejszych świątyń Krakowa. Jego początki sięgają XIII wieku, a obecna gotycka bryła kształtowała się od XIII i XIV wieku. Jako kościół parafialny miasta świątynia była związana nie z dworem królewskim na Wawelu, lecz przede wszystkim z krakowskim mieszczaństwem. To właśnie bogactwo i ambicje patrycjatu miejskiego pozwoliły na ufundowanie tak kosztownego i reprezentacyjnego ołtarza.

Ołtarz Mariacki został zrabowany przez Niemców podczas II wojny światowej i wywieziony w głąb Rzeszy. Po wojnie odnaleziono go w Norymberdze, a po konserwacji wrócił do kościoła Mariackiego w 1957 roku. Do dziś pozostaje najcenniejszym zabytkiem tej świątyni oraz jednym z najlepiej zachowanych dzieł późnogotyckiej rzeźby w tej części Europy.

Czytaj też: Sensacyjne odkrycie w krakowskiej Mogile: nieznane dzieło Wita Stwosza [+FOTO]

Kraków / Muzeum Narodowe w Krakowie / Kraków.pl