Rosja obniża prognozę wzrostu PKB mimo wyższych wpływów z ropy
Rosyjski rząd obniżył oficjalną prognozę wzrostu PKB na 2026 rok z 1,3 proc. do 0,4 proc. Dane pokazują, że pomimo przejściowego wzrostu wpływów z ropy i gazu rosyjska gospodarka pozostaje pod presją wojny, sankcji, wysokich stóp procentowych i rosnących wydatków państwa.
12 maja rosyjski rząd przedstawił zrewidowane prognozy gospodarcze, znacząco obniżając przewidywane tempo wzrostu PKB na 2026 rok. Według nowych założeń rosyjska gospodarka ma wzrosnąć o 0,4 proc., choć wrześniowa prognoza Ministerstwa Rozwoju Gospodarczego zakładała wzrost o 1,3 proc.
Nowe prognozy przedstawił wicepremier Aleksandr Nowak w wywiadzie dla dziennika „Wiedomosti”. Rząd obniżył także prognozę wzrostu PKB na 2027 rok z 2,8 proc. do 1,4 proc.
Kreml bagatelizuje spowolnienie
Obniżenie prognoz nastąpiło kilka tygodni po spotkaniu Władimira Putina z najważniejszymi urzędnikami gospodarczymi na Kremlu. Rosyjski przywódca krytykował wówczas powolny wzrost i domagał się nowych sposobów wspierania gospodarki.
Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow przekonywał, że rosyjski rząd podjął działania konieczne do utrzymania stabilności. „Dzięki działaniom podejmowanym przez nasz rząd możemy śmiało mówić o stabilności makroekonomicznej i obiecujących planach umiarkowanego, ale stałego zwiększania tempa wzrostu gospodarczego z roku na rok” — powiedział rzecznik Kremla.
Reuters wskazuje, że rosyjska gospodarka, obciążona wojną na Ukrainie, zachodnimi sankcjami i wysokimi stopami procentowymi, skurczyła się w pierwszym kwartale o 0,3 proc. Był to pierwszy kwartalny spadek od początku 2023 roku.
Inflacja i słabsze inwestycje
Nowak tłumaczył, że rosyjska gospodarka musi szukać równowagi między wzrostem a inflacją. „Należy pamiętać, że dynamika gospodarcza ma charakter cykliczny – po okresie wysokiego wzrostu zawsze następuje korekta, często połączona z transformacją strukturalną. To normalny etap w gospodarce. Należy zwrócić szczególną uwagę na zarządzanie ryzykiem, aby złagodzić konsekwencje i zapewnić szybsze przejście do zrównoważonego wzrostu gospodarczego” — zauważył wicepremier.
Rosyjski rząd podniósł jednocześnie prognozę inflacji na 2026 rok z 4 proc. do 5,2 proc. Bank Centralny przewiduje inflację w przedziale 4,5–5,5 proc., a w 2027 roku oczekuje jej powrotu do 4 proc.
„Musimy znaleźć równowagę między wzrostem gospodarczym a inflacją. Równie szkodliwe jest dążenie do celu inflacyjnego za wszelką cenę, w tym kosztem znacznego spadku produkcji gospodarczej, jak i „przyspieszanie” gospodarki z ryzykiem niekontrolowanej inflacji” — stwierdził Nowak.
Według Reuters rosyjskie ministerstwo obniżyło także prognozy dotyczące produkcji przemysłowej, realnych płac i sprzedaży detalicznej. Inwestycje mają spaść o 1,5 proc. w 2026 roku, a ich wzrost ma powrócić dopiero w 2027 roku wraz z oczekiwanym łagodzeniem polityki pieniężnej.
„W 2026 roku spodziewamy się dalszego bezwładnego spadku aktywności inwestycyjnej […]. Dalszy wzrost zostanie wznowiony w 2027 roku, kiedy zdolności produkcyjne dorównają popytowi, niska inflacja będzie miała korzystny wpływ na stopy procentowe, stworzy przestrzeń do dalszego łagodzenia polityki pieniężnej, a biorąc pod uwagę opóźnienia, efekt już wprowadzonego łagodzenia stanie się zauważalny” — powiedział wicepremier.
Ropa nie równoważy problemów budżetu
Rząd Rosji przyjął konserwatywne założenia dotyczące cen eksportowych ropy. W 2026 roku cena rosyjskiej ropy ma wynosić 59 dolarów za baryłkę, a w latach 2027–2029 spaść do 50 dolarów za baryłkę.
„W warunkach scenariusza przyjęliśmy dość konserwatywne podejście do prognozowania cen eksportu ropy naftowej: 59 dolarów za baryłkę w 2026 r. i 50 dolarów w latach 2027–2029” — powiedział Nowak.
Wicepremier wskazał, że konflikt na Bliskim Wschodzie może krótkoterminowo zwiększać dochody z eksportu ropy i gazu, ale jego skutki nie muszą być trwałe. Według rosyjskich założeń globalny wzrost PKB może zostać obniżony o 0,3–0,5 pkt proc. w latach 2026–2027.
„Ważne jest, aby kontynuować pragmatyczną i konserwatywną politykę. Kryzys stwarza warunki do wzrostu dochodów z eksportu ropy naftowej i gazu ziemnego oraz szeregu innych towarów. Efekt ten nie jest jednak długotrwały. Według szacunków różnych agencji międzynarodowych, konflikt obniży globalny wzrost PKB o 0,3-0,5 punktu procentowego w latach 2026-2027 (być może więcej, w zależności od czasu jego trwania)” — podkreślił wicepremier.
Według „Meduzy” rosyjskie dochody z ropy i gazu wzrosły o 40 proc. względem poprzedniego miesiąca, ale pozostają o 20 proc. niższe niż rok wcześniej. „The Moscow Times” podawał, że dochody budżetowe z 2025 roku nie spełniły oczekiwań i poszerzyły deficyt.
Podwyżki podatków i cięcia wydatków cywilnych
Rosyjski budżet na 2026 rok pokazuje rosnące problemy finansów państwa. Stawka VAT wzrosła z 20 proc. do 22 proc., ulgę podatkową straciło 450 tys. małych i średnich przedsiębiorstw, a cięcia objęły programy modernizacji obszarów wiejskich oraz podstawowej opieki zdrowotnej.
Wydatki na obronę utrzymano na bardzo wysokim poziomie. Mają one stanowić 38 proc. budżetu, wobec 40 proc. wcześniej. Część kosztów wojny jest ujmowana także w innych pozycjach, w tym w dotacjach dla okupowanych regionów Ukrainy oraz wydatkach na instytucje związane z propagandą i dezinformacją.
W listopadzie 2025 roku prezydent Rosji Władimir Putin podpisał ustawę o budżecie federalnym na lata 2026-2028, w której wydatki na wojsko i bezpieczeństwo sięgają ok. 218 mld dol. Dla porównania, w 2024 roku rosyjskie wydatki wojskowe pochłaniały ok. 19 proc. całych wydatków państwa, a w 1995 roku było to 24,95 proc. wydatków budżetu.
Na programy socjalne przeznaczono 10,8 bln rubli (ok. 140 mld dol.), co stanowi kwotę prawie półtora razy mniejszą od łącznych wydatków na wojsko, bezpieczeństwo i organy ścigania. Wcześniej rosyjski rząd ogłosił znaczne cięcia wydatków na 18 programów państwowych do 2026 roku, co przełoży się na oszczędności przekraczające 207 mld rubli.
Analitycy wskazują na konsolidację budżetu
Według analityków cytowanych przez Reuters bardziej konserwatywna prognoza może służyć ograniczeniu wydatków państwa. Deficyt budżetowy Rosji po pierwszych czterech miesiącach roku osiągnął 2,5 proc. PKB, przekraczając roczny cel wynoszący 1,6 proc.
Analitycy Alfa Wealth wskazali natomiast, że połączenie niższego wzrostu z niskim bezrobociem oznacza utrzymanie restrykcyjnych warunków monetarnych.
Ministerstwo Rozwoju Gospodarczego Rosji prognozowało w marcu bezrobocie na poziomie 2,6 proc. w 2026 roku, 2,5 proc. w 2027 r. i 2,3 proc. w 2028 r. Analitycy ankietowani przez Bank Rosji prognozowali natomiast średnie bezrobocie na poziomie 2,5 proc. w 2026 r. i 3 proc. w 2028 r., przypomniał RBK.
Kresy.pl/Reuters/Interfax/The Moscow Times
