Rosyjski statek towarowy, który mógł przewozić elementy dwóch reaktorów jądrowych dla okrętów podwodnych przeznaczonych dla Korei Północnej, zatonął po serii eksplozji około 60 mil od wybrzeża Hiszpanii – wynika ze śledztwa CNN.
Do wydarzenia doszło w grudniu 2024 roku u wybrzeży Hiszpanii, gdy rosyjski statek Ursa Major zatonął po serii eksplozji. Śledztwo CNN ujawniło nowe informacje na temat zdarzenia. Według stacji jednostka mogła przewozić elementy reaktorów jądrowych dla Korei Północnej.
Jak podało CNN, wrak statku spoczywa około 60 mil morskich od Hiszpanii na głębokości 2500 metrów. Okoliczności zatonięcia pozostają niejasne, a odzyskanie czarnej skrzynki i pełne odtworzenie przebiegu zdarzeń byłoby bardzo kosztowne i ryzykowne.
Statek, znany również jako Sparta 3, wypłynął z portu dwa miesiące po tym, jak Kim Dzong Un wysłał wojska wspierające Rosję w wojnie na Ukrainie. Wcześniej jednostka była wykorzystywana w Syrii do ewakuacji rosyjskiego sprzętu.
Ursa Major zacumował 2 grudnia w porcie paliwowym Ust-Ługa w Zatoce Fińskiej, a następnie przemieścił się do terminalu kontenerowego w dokach Sankt Petersburga. Oficjalnie miał przewozić dźwigi portowe i kontenery do Władywostoku.
Podczas rejsu statek był eskortowany przez rosyjskie okręty wojskowe, a jego trasę śledziły jednostki portugalskiej marynarki. Po wejściu w rejon hiszpańskich wód terytorialnych jednostka nagle zwolniła, co skłoniło hiszpańskie służby do nawiązania łączności radiowej. Załoga odpowiedziała, że sytuacja jest pod kontrolą.
Po 24 godzinach statek gwałtownie zboczył z kursu i nadał pilny sygnał SOS. Po prawej burcie doszło do trzech eksplozji, prawdopodobnie w pobliżu maszynowni. W wyniku zdarzenia zginęło dwóch członków załogi, a 14 osób uratowały hiszpańskie służby ratunkowe.
Hiszpańscy ratownicy wysłali śmigłowiec, aby sprawdzić, czy na pokładzie pozostali ocaleni. Na nagraniach, do których dotarło CNN, widać ratownika próbującego wejść do zamkniętej maszynowni, a następnie sprawdzającego kajuty i kontenery, w których znajdowały się śmieci, sieci rybackie oraz sprzęt.
Pierwsze oświadczenie w sprawie statku rząd Hiszpanii wydał 23 lutego 2025 roku. Według relacji kapitana jednostki Ursa Major przewoził „elementy dwóch reaktorów jądrowych podobnych do tych używanych w okrętach podwodnych”. Kapitan nie był pewien, czy zawierały one paliwo jądrowe.
Z ustaleń hiszpańskich służb wynika, że kadłub mógł zostać przebity przez torpedę typu Barracuda. Inni eksperci wskazują, że bardziej prawdopodobne było przymocowanie miny do kadłuba statku.
Po eksplozjach Ursa Major początkowo wydawał się stabilny i nie zakładano jego szybkiego zatonięcia. Wieczorem rosyjski okręt Iwan Gren wystrzelił jednak serię czerwonych flar nad miejscem zdarzenia, po czym doszło do czterech kolejnych eksplozji. Hiszpańska Krajowa Sieć Sejsmiczna zarejestrowała w tym samym czasie i rejonie cztery podobne sygnały sejsmiczne, przypominające miny podwodne.
Śledczy analizują także nietypową trasę jednostki oraz fakt, że jej właściciel, rosyjska firma Oboronlogistics, posiada licencję na przewóz materiałów jądrowych. Kapitan, wskazywany jako Igor Anisimow, miał przekazać, że statek zostanie skierowany do północnokoreańskiego portu Rason z dwoma elementami reaktorów.
Tydzień po zatonięciu w rejon wraku wróciło rosyjskie wojsko. Nad miejscem katastrofy przez pięć dni przebywał Jantar, oficjalnie rosyjski statek badawczy, oskarżany jednak o działania szpiegowskie i zakłócenia na wodach NATO. Następnie wykryto cztery kolejne eksplozje, prawdopodobnie wymierzone w pozostałości statku na dnie morza.
W ostatnim roku amerykańskie samoloty przeznaczone do wykrywania materiałów jądrowych dwukrotnie przelatywały nad wrakiem. Obecność maszyn USA oraz rosyjskich jednostek w rejonie zatonięcia dodatkowo wzmocniła pytania o rzeczywisty ładunek Ursa Major.
Rosyjscy właściciele statku określili incydent jako „celowy atak terrorystyczny”, ale nie przedstawili szczegółowych dowodów. Doniesienia o możliwym transporcie elementów reaktorów do Korei Północnej pojawiły się po tym, jak Pjongjang zaprezentował swój pierwszy okręt podwodny z napędem jądrowym.
Kresy.pl/CNN
